9703.22

Date: Monday, March 17, 1997 15:30:01 MET
From: Marco de Niet 
Subject: Uitgave Jacob Campo Weyerman, 'De Naakte Waarheyt (1737)'

Jacob Campo Weyerman, 'De Naakte Waarheyt (1737)'

De Naakte Waarheyt is "een zeer schoone vrouw die ontbloot is. Zy houdt in de rechterhant om hoog een straelende zon, daer zy haer oogen op vestigt. In de slinkerhant een geopent Boek en een Palmtak. Onder de rechterhant staet een hemelsche en wereltsche Globe", aldus P. Zaunslifer in 'Tafereel van overdeftige zinnebeelden' (Amsterdam 1722). Maar de verheven waarheid wordt ook altijd vergezeld door laag-bij-gronds bedrog. In de periode van de Verlichting is er een groeiende belangstelling voor waarheid/bedrog in wereldbeschouwelijk opzicht. Als weekbladschrijver ziet Jacob Campo Weyerman (1677-1747) hoe het in verleden en heden met de waarheid niet te nauw wordt genomen. Hij beschouwt het als zijn taak dit bedrog aan de kaak te stellen.

In de 14 afleveringen van zijn weekschift 'De Naakte Waarheyt' brengt Weyerman diverse oplichters voor het voetlicht: alchimisten, advocaten, valsspelers, koppelaressen. Speciale aandacht gaat uit naar "alderberuchtste Atheisten" als Pietro Aretino en Benedictus de Spinoza, "eerloze beleyders van de Ongodistery, die verderflyke veenmol voor het dierbaar plantgewas van de onsterflyke Ziel". Ook de beginselen van de vrijmetselarij komen in 'De Naakte Waarheyt' aan de orde, voor het eerst in de Nederlandse literatuur. De vrijmetselarij wordt als een nieuwe zotheid gepresenteerd, opvolger van een oudere dwaling (vermoedelijk de Rozenkruisers). Toch lijkt Weyerman niet altijd een veroordeling uit te spreken. Gezien een zekere liefde en regelmaat waarmee hij door kerk of staat veroordeelde teksten en schrijvers naar voren haalt, is er enige ruimte om hem hier van sociaal-religieuze subversiteit te verdenken.

'De Naakte Waarheyt' is verschenen ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van de Stichting JCW in een oplage van 150 exemplaren en is te bestellen door fl. 27,50 en fl. 3,20 portokosten over te maken op postbanknummer 5920291 van Abdera te Amsterdam o.v.v. Naakte Waarheyt.