Rub: 9705.19

Date: Friday, May 23, 1997 15:46:45 MET
From: Marja Smolenaars <msmolenaars@compuserve.COM>
Subject: Boekenrubriek, no. 1: "Het Streekarchief te Gouda"

Boekenrubriek, no. 1: "Het Streekarchief te Gouda"

Dit is de eerste aflevering van een nieuwe rubriek die ik vanaf nu zal verzorgen voor Neder-L over boeken, boekhistorie, bibliotheekgeschiedenis en aanverwante onderwerpen - de grenzen liggen niet zo erg vast. Zo nu en dan zijn er al diverse bijdragen verschenen in Neder-L over deze onderwerpen en ook in de tijdschriftenrubriek heeft 'De Boekenwereld' inmiddels een vast plaatsje gekregen. Het leek daarom een goed idee om een vaste boekenrubriek te beginnen. Aan het eind van deze eerste bijdrage maar meteen een oproep aan u als lezer om informatie te leveren over onbekende of vergeten bronnen die gebruikt kunnen worden in het boekhistorisch onderzoek. Natuurlijk zijn ook andere suggesties voor de rubriek altijd welkom en ik hoop dat dit nieuwe onderdeel van Neder-L een heel klein beetje het verlies van 'Dokumentaal' kan opvangen.

Zijn er in Nederland nog onbekende of vergeten bronnen te vinden voor een boekhistorisch onderzoek? Ongetwijfeld! Maar de vraag is natuurlijk, waar? En meteen daarna, wat dan? Zo kwam ik laatst - voor iets heel anders - een keer in het Streekarchief Hollands Midden te Gouda en terwijl ik zat te wachten op de aangevraagde stukken, bladerde ik door de indexen die op de leeszaal staan. Tot mijn verbazing kwam ik toen, zonder echt diep te graven in al het aanwezige materiaal, een paar hele belangrijke archieven tegen.

Om te beginnen natuurlijk het (wel)bekende archief van de firma G.B. van Goor Zonen 1845-1929 (1959), maar ook het archief van de plaatselijke leesvereniging "Lectura" 1898-1937, met notulen, kasboeken, ledenlijsten en uitleenregisters. Verder ook nog het archief van de Stadslibrije. De librije is al in diverse publicaties beschreven, maar veelal lag het accent dan op het verkrijgen van de boeken van de opgeheven kloosters, zoals dat van Stein, en op de aanwezige manuscripten. Een overzicht van de totale geschiedenis is te vinden in W.A. Zuijderhout-Hulst's Geschiedenis van de Goudse Librije gedurende het verblijf in de St. Janskerk (Meppel, 1976), maar voor zo ver ik weet heeft nog niemand dit archief gebruikt als bron voor een gedetailleerd onderzoek naar de contacten van de librije-meesters met hun (boeken)leveranciers. De archiefstukken die bewaard zijn gebleven zijn het zeker waard om nog eens onderzocht te worden op hun boekhistorische aspecten. Zo zijn er voor de 17e eeuw nog notulen van de vergaderingen van de librije-meesters (b.v. L.A.1 Notulen 1645-1678 en L.A.2 Notulen 1678-1715), Ingekomen brieven en stukken 1650-1700 (12 items 3D L.A.8), en - een zeer belangrijke bron - L.A.17: Bijlagen bij de rekeningen van inkomsten en uitgaven 1641-1806. Dit laatste archiefstuk is een dik pak met op jaar gesorteerde rekeningen, waaronder vele van bekende boekverkopers zoals J. Wolters, A. Leers, F. Halma en L. Cloppenburgh. Ook onder de brieven (L.A.8) bevinden zich enige interessante stukken zoals een aantal brieven van Joan Blaeu aan de librije-meesters betreffende zijn Atlas. Natuurlijk is dit slechts een keuze uit de beschikbare stukken en ook voor de 18e en 19e eeuw zijn er tal van stukken te vinden in het librije-archief die ons inzicht in de boekhandel kunnen vergroten.

Zoals gezegd, is dit slechts een kleine greep uit het aanwezige materiaal - we praten bijvoorbeeld nog niet eens over alle gegevens die uit de notari"ele archieven te voorschijn kunnen komen - en zo zijn er ongetwijfeld nog vele andere plaatsen in Nederland waar relatief onbekend en nog niet onderzocht materiaal ligt dat van groot belang kan zijn voor het onderzoek naar de Nederlandse boekhandel en -wandel. Bij deze wil ik dan ook voorstellen dat een ieder die beschikt over informatie betreffende archieven, bibliotheken, privé verzamelingen of wat al niet meer met boekhistorische betekenis dit via ondergetekende bekend maakt, zodat deze informatie gebundeld kan worden en een plaatsje kan krijgen in deze rubriek. Nu Neder-L ook op het Web te raadplegen is, wordt het zoeken naar bronnen wel erg makkelijk.

Marja Smolenaars.