Col: 9708.07

Date: Sat, 02 Aug 1997 11:38:35 +0200
From: Peter-Arno Coppen <P.A.Coppen@let.kun.nl>
Subject: Wat is wat in het Linguistisch Miniatuurtje XXXVIII?

Wat is wat in het Linguistisch Miniatuurtje XXXVIII?

Hoewel je een goede pastiche niet uit moet hoeven leggen zijn er altijd mensen die hier ongevraagd toch aan beginnen. Om deze exegeten voor te zijn doe ik het zelf maar.

Tot mijn grote schrik merk ik dat ik ouder wordt tussen een "next generation" die geen collectief bewustzijn meer heeft van de moeder van alle science-fictionseries, "Star Trek". De eerste AIO aan wie ik dit stukje liet lezen vroeg argeloos: "Wie is toch die meneer Sulu?" Ai. Je wordt ouder, Pappa.

Nou ja. Star Trek, kinderen, was in pappies tijd al een cultserie op (toen nog zwart-wit) TV. Wordt nu in kleur herhaald op TV10 (weet je wel, zit naast MTV en TMF). Veel gepersifleerd, en veel oneliners figureren nu nog in de dagelijkse conversatie. Hoofdpersonen waren de onkreukbare kapitein James (Jim) T. Kirk (later speelde hij William Shatner in Rescue 911), en de ondoorgrondelijke mr. (nee niet dr.) Spock, half mens, half Vulcaan, afkomstig van een planeet waar emoties onbekend zijn en alles om strikte logica draait (zoiets als het onderwijs nu). Ze leidden het ruimteschip "The Enterprise" dat het heelal doorkruiste met de opdracht om alternatieve levensvormen te bestuderen en "to boldly go where no man has gone before". Regelmatig kwamen ze andere levensvormen tegen ("it's life Jim, but not as we know it").

De serie werd gekenmerkt door de bijna geformaliseerde dialogen tussen kapitein Kirk en de rest van de bemanning: dr. McCoy, scheepsarts en persoonlijke vriend van Kirk. Mr. Sulu, aziatische navigator. Luitenant Uhuru, communicatie-officier, en de eerste zwarte vrouw met een vaste rol in een TV-serie. En natuurlijk Scotty, de technicus van Schotse afkomst. De drie belangrijkste personen (Kirk, Spock, McCoy) hadden ook bepaalde stereotypen. Spock: emotieloos, alleen oog voor de logische oplossing. McCoy: betrokken, vaak impulsief. Kirk: vaak verscheurd tussen ratio en emotie, dan impulsief besluitend, altijd eigenwijs en achteraf meestal pedant.

Het miniatuurtje is een pastiche op deze serie, met als onderwerp de derivatie van een zin in de Minimalistische Theorie van Noam Chomsky. Een beetje losweg, want het is ten slotte augustus. De "oefening" kent drie medespelers: het schip "De vijand", het moederschip "aanvallen", en ons schip "De onderneming". Subject, verbum, object, zie je wel (het wordt zo triviaal als ik het uitleg).

Objecten hechten links aan (mag niet van Kayne, maar Kirk is net zo eigenwijs als Kayne, natuurlijk). Twee dingen zijn nodig om de afleiding succesvol te laten verlopen: thema (theta) en casus (dat noemen we dus even kappa). Het object krijgt deze twee zaken van het werkwoord.

Dan gebeurt de ramp: het werkwoord raakt ingekapseld door het hulpwerkwoord "worden". Daardoor (Burzio's generalisatie) krijgt het object wel nog theta maar geen casus, en het subject krijgt helemaal niks meer (achteraf vind ik de pastiche logischer dan Burzio).

Wat te doen? Het object neemt de positie van het subject over en vervolgt de afleiding als subject. Dat mag omdat het finiete werkwoord naar I gaat. Uiteindelijk krijgt het object aldus de ontbrekende casus, maar moet dan nog 1 keer verder verplaatst worden (naar Spec-CP), omdat de zin anders vraagzin blijft.

Filosofische kwestie: waarom doet het object dit? Is het om de derivatie te redden (altruistisch), of is het gewoon eigenbelang (Greed)? Je ziet, ik verzin niks zelf.

Toch jammer dat ik 't uitleg. Was een leuke tentamenvraag geweest.

Peter-Arno Coppen