| 9801.07 |
 |
|
 |
9801.09 |
| 9801.07 |
|
|
|
9801.09 |
|
Rub: 9801.08
Date: Sun, 21 Dec 1997 10:18:16 -0500
Boekenrubriek, no. 6: Cornelis de BruijnEnkele weken geleden stond er op de voorpagina van de Volkskrant(1) een grote kleurenfoto van een tekening met twee piramiden en de Sfinx. Aangezien ik nog niet zolang geleden in Egypte ben geweest - met de aanslag bij Luxor nog vers in het geheugen - trok dit direct mijn aandacht. Het was gelukkig echter geen artikel over nieuwe aanslagen op toeristen, maar een bericht over de aankoop door de Universiteitsbibliotheek Amsterdam van een boek geschreven en geïllustreerd door Cornelis de Bruijn, genaamd "Voyage au Levant".Het bijzondere van dit exemplaar is gelegen in de illustraties. Het zijn niet, zoals gebruikelijk, zwart-wit gravures en zelfs geen later ingekleurde prenten, maar het gaat hier om een heuse kleurendruk. Volgens Kees Gnirrep, conservator Zeldzame en Kostbare Werken, werden de koperplaten met de hand beschilderd en vervolgens op de plaatpers afgedrukt. Dit is een veel tijdrovender manier van inkleuren, maar het resultaat is veel beter; niet alleen zijn de kleuren veel helderder dan van later ingekleurde exemplaren, ook de details blijven beter zichtbaar. Zelfs op de krantenfoto is goed te zien dat de zo karakteristieke lijntjes van de gravure bewaard zijn gebleven en niet verdwenen zijn onder de later aangebrachte verf. Wie was nu deze Cornelis de Bruijn? Volgens eigen zeggen werd hij in 1652 in Den Haag geboren en vanaf 1674 nam hij lessen bij de Haagse schildersvereniging Pictura. Toen hij 22 jaar was trok hij de wereld in. Eerst ging hij naar Rome, een logische bestemming voor iemand met schildersaspiraties, maar in tegenstelling tot andere jonge schilders uit de 17e eeuw, was Italië niet het einddoel van zijn reis. Hij stak over naar Turkije, bezocht de Griekse eilanden, en kwam in 1681 aan in Egypte. Via Palestina, Syrië en wederom Turkije kwam hij in 1684 Venetië aan waar hij zijn schildersopleiding vervolgde. Pas in 1693 kwam de Bruijn weer terug in zijn vaderland. Vijf jaar daarna rolde zijn eerste - in eigen beheer uitgegeven - boek van de pers, "Reizen van Cornelis de Bruyn, door de vermaardste deelen van Klein Asia". Niet alleen de tekst, maar ook de vele illustraties waren van zijn hand. In 1700 verscheen de Franse vertaling bij Henri de Kroonevelt te Delft en in 1702 een Engelse vertaling te Londen. Van deze Franse vertaling, "Voyage au Levant" verwierf de UB Amsterdam het exemplaar met de kleurendruk illustraties. Er volgden nog diverse herdrukken van de Franse vertaling van het boek en zelfs in 1759 nog een "New and corrected translation" bij Warcus in Londen.(2) Het bleef echter niet bij deze ene reis. Cornelis vertrok in 1701, gewapend met aanbevelingsbrieven van de Amsterdamse burgemeester Nicolaas Witsen, naar Rusland en vandaaruit naar Perzië. Hij voer verder met een VOC-schip dat hem naar Ceylon en Java bracht. In 1706 reisde hij niet via de gebruikelijke route om Kaap de Goede Hoop terug, maar weer via Perzië en Rusland en zo via de Oostzee naar Nederland waar hij in oktober 1708 aankwam.(3) Tijdens zijn verblijf in Rusland ontmoette de Bruijn diverse malen Tsaar Peter de Grote, zoals op 5 maart 1702, toen hij "het geluk [had] van ter maeltydt te zyn by zyne Majesteit op Probrosensko, de gewoone verblyfplaets van dien vorst."(4) De moderne uitgave van (een deel van) de Bruijn's "Reizen over Moskovie" door Terra Incognita (zie noot 2) verdient alle lof en hopelijk komt er binnenkort ook een moderne uitgave van zijn reis naar Klein-Azië uit.
|