9905.16 Terug
Vooruit 9905.18

Lit: 9905.17

Date: Sat, 15 May 1999 00:44:46 +0200
From: P.J. Verkruijsse <Piet.Verkruijsse@hum.uva.nl>
Subject: Lit: 9905.17: Pas verschenen: W. Crouwel, B. Büch, P. Capelleveen, G. Kleis en R. Breugelmans. Het zegel van de libel. Sub Signo Libelli. (Amsterdam/Den Haag 1999)

Pas verschenen

Wim Crouwel, Boudewijn Büch, Paul van Capelleveen, Gerrit Kleis en R. Breugelmans. Het zegel van de libel. Sub Signo Libelli. Bevattende een bibliografie van de pers najaar 1983 - februari 1999. Amsterdam/Den Haag: De Buitenkant/Museum van het Boek, 1999. 144 blz.; ills.; NLG 38,50; ISBN 90-76452-51-2.
De begeleidende publicatie bij de expositie in het Museum van het Boek in Den Haag (nog tot 27 juni te bezichtigen) over het prachtige fonds van Sub Signo Libelli is een boekje dat niet mag ontbreken in de kast van iedere drukkunst- en literatuurminnaar. De inmiddels 236 uitgaven van de marginale persen van Ger Kleis vormen - zo niet stuk voor stuk, dan toch in meerderheid - hoogtepunten van bijzonder verzorgd en doordacht drukwerk op de 'ouderwetse' wijze, dat wil zeggen met de hand gezet uit loden letter, afgedrukt op een handpers op mooi papier en in kleine oplagen.

De hoofdmoot van dit boek wordt gevormd door de door R. Breugelmans samengestelde bibliografie van de uitgaven van SSL over de periode najaar 1983 tot en met februari 1999, de nummers 108-236. De nummers 1-107 zijn eerder - op dezelfde voorbeeldige wijze - door Breugelmans beschreven in de in 1983 verschenen publicatie '107 maal Sub Signo Libelli'. De persoonlijke relaties die neerlandicus Ger Kleis met vele letterkundigen onderhoudt, leiden ertoe dat in zijn drukkersfonds tal van eerste drukken van literair werk verschijnen. Men treft er werk titels aan van onder meer Kees Ouwens, Boudewijn Büch, F. Bastet, Gerrit Komrij, Anton Korteweg, Kees Winkler, J.M.A. Biesheuvel, Willem van Toorn, Tom van Deel, Redbad Fokkema, Tom Lanoye en Anneke Brassinga. Daarnaast drukt Kleis werk van oudere literatoren en van buitenlandse schrijvers.

Bijzonder verhelderend is de 'autobiografie' van Kleis, hier opgenomen onder de titel 'Leven met de pers of Sub Signo Libelli geboekstaafd'. Vanaf zijn kennismaking als student in Amsterdam bij de legendarische Hellinga met de analytische bibliografie volgt Kleis het spoor vooruit via de jacht op persen en letter, zijn worsteling met de vormgeving en zijn contacten met margedrukkers, typografen, ontwerpers, bibliofielen, dichters en schrijvers. Zijn onderwijsbaan op het Barlaeus zorgt geruime tijd voor stagnatie in zijn drukkersactiviteiten. Volledig afgeknapt op het 'ideologisch politiek geharrewar op het ministerie van onderwijs', heeft Ger Kleis zich inmiddels teruggetrokken in Drenthe waar de lust tot drukken is teruggekeerd en de libel zich weer kan verpoppen tot boekjes.

De lof van de perfectie van de drukwerken van Kleis - op veilingen wordt deze perfectie tegenwoordig zeer hoog gewaardeerd! - wordt in het boek gezongen in proza door Wim Crouwel en Paul van Capelleveen en in dicht door Boudewijn Büch. Breugelmans heeft gezorgd voor registers op de bibliografie en uitgeverij De Buitenkant voor een - zoals gewoonlijk - fraaie vormgeving.

P.J. Verkruijsse

[Dit nummer]