9911.39 Terug
Vooruit 9911.d

Lit: 9911.40

Date: Mon, 29 Nov 1999 10:44:47 +0100
From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@hum.uva.nl>
Subject: Lit: 9911.40: Pas verschenen: Jaap Meijer. Het joodse boek in vooroorlogs Mokum. In: Uitgelezen boeken 8 (Amsterdam 1999)

Pas verschenen

Jaap Meijer. Het joodse boek in vooroorlogs Mokum. Nalezing: Herinneringen met een bijsmaak; Jaap Meijer. Kanttekening bij 'Een Joodsche Tentoonstelling' van Jacob Israël de Haan; Odette Vlessing. Tussen heden en verleden; de historicus dr. Jaap Meijer; een biografische schets. In: Uitgelezen boeken 8 (1999), nr. 1-2 (november). Amsterdam: De Buitenkant, 1999. 72 blz.; ills.; NLG 24,50; ISBN 90-76452-42-3.
De historicus dr. Jaap Meijer (Winschoten 1912 - Heemstede 1993), vader van Ischa Meijer, was een bijzondere en een omstreden figuur. Hij was in 1941 gepromoveerd op een proefschrift over 'Isaac da Costa's weg naar het christendom'. Later publiceerde hij over dezelfde zijn 'Martelgang of cirkelgang; Isaac da Costa als joods romanticus'. Meijer was een zeer productief auteur over de geschiedenis van de joden, vooral na zijn benoeming tot privaatdocent aan de Universiteit van Amsterdam in 1951. Dit docentschap werd onderbroken door een verblijf van twee jaar in Suriname (1953-1955), wellicht veroorzaakt door een conflict rondom het Nieuw Israëlitisch Weekblad.

Naast een volledige baan in het onderwijs bleef hij publiceren over historische en literaire onderwerpen, zoals W.A. Paap, Jacob Israël de Haan en Carry van Bruggen. Zelf publiceerde hij dichtbundels onder het pseudoniem Saul van Messel. Meijer bezat een prachtige boekencollectie die uiteindelijk terechtgekomen is op het Gemeentearchief Amsterdam. Onlangs verscheen de catalogus van diens judaicabibliotheek.

De biografische schets van Meijer door Odette Vlessing, medewerker aan het Amsterdamse archief, geeft een goed beeld van de bevlogen dichter en publicist, wiens reactie op een eerder in Uitgelezen Boeken verschenen artikel van Louis Putman geleid heeft tot het postume huidige nummer van dit tijdschrift. Zijn herinneringen aan de hoogtijdagen van de joodse boekdrukkunst en uitgeverij in Amsterdam geven aanleiding tot somberheid. In de 17e eeuw bloeide de Hebreeuwse typografie met Menasseh ben Israel en Joseph Athias. In de 18e en 19e eeuw zette de firma Proops de joodse traditie voort. In de 20e eeuw maakte Meijer mee hoe de jodenhoek gesloopt werd en de joodse drukkerij van Levisson-Proops in 1917 geveild werd, inclusief de originele matrijzen van de letter waarmee de Hebreeuwse bijbel van 1667 was gedrukt. De matrijzen werden gekocht door de Lettergieterij Amsterdam. In 1920 volgde de veiling van de boekhandelsafdeling van Levisson- Proops. De joodse boeken die toen voor een appel en een ei van de hand gingen, worden nu als zeldzaam voor enorme bedragen soms via het antiquariaat aangeboden.

De sloop van de jodenhoek in Amsterdam in 1916 was aanleiding voor enkele vooraanstaande joden om de aandacht te vestigen op wat er verdween. Dat gebeurde in de vorm van een expositie, en wel in het Stedelijk Museum, onder de titel 'Het verdwijnend Amsterdamsch ghetto in beeld'. Jacob Israël de Haan heeft hieraan zijn uitvoerige gedicht 'Een joodsche tentoonstelling' gewijd (verschenen in De Beweging van 1916). Dit gedicht wordt hier in facsimile afgedrukt met een toelichting daarbij van Jaap Meijer.

Al met al een bijzonder dubbelnummer van Uitgelezen Boeken, waarop men zich kan abonneren voor NLG 42,50 per jaar (3 nrs.). Oudere jaargangen zijn leverbaar voor de prijs van NLG 50,-; losse nummers kosten NLG 21,-.

[Dit nummer]