Neder-L

Red: 0206.23

Date: Fri, 21 Jun 2002 02:36:00 +0200 From: Willem Kuiper <willem.kuiper@hum.uva.nl> Subject: Red: 0206.23: Inleiding bij Column Willem Kuiper no. 57

Inleiding bij Column Kuiper no. 57

Beste Ben,

Bijna tien jaar geleden werd ik thuis opgebeld door Harm van Beek, destijds (mede)verantwoordelijk voor het facultaire computergebeuren in het P.C. Hoofthuis. Dat was toen nog iets in de trant van zeven jongens en een nieuwe schuit. Automatisering en letteren verhielden zich tot elkaar als huwelijk en liefde ten tijde van Jacob van Merlant. Die nieuwe schuit was een UNIX computer/SARA terminal. Toen de vakgroep Alfa Informatica zijn intrek nam in het gloednieuwe P.C. Hoofthuis, bleek dat men bij de bouw van dit pand totaal geen rekening had gehouden met computerfaciliteiten! Met als gevolg dat die nieuwe machine al uit de garantie en de support was voordat hij het goed en wel deed...

Het ding werd door (te) weinigen gebruikt, en daar moest maar eens verandering in komen. Harms telefoontje was zo'n poging de doelgroep uit te breiden. Hij vertelde me dat hij mijn naam in een elektronisch tijdschrift was tegengekomen dat via Internet verspreid werd, en of ik misschien geīnteresseerd was? Nou en of! Er werd een afdruk gemaakt op een regeldrukker, en met de nodige moeite - ik was herstellende van twee hoornvliestransplantaties - las ik:

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-
Date:         Fri, 13 Nov 92 16:09:15 MET
Reply-To:     Elektronische distributielijst voor de neerlandistiek

Sender:       Elektronische distributielijst voor de neerlandistiek

From:         Ben Salemans 
Subject:      Neder-L, no. 9211.b
                           *********************
*-------------------------- Neder-L, no. 9211.b --------------------------*
| Onderwerpen:                                                            |
| ===========                                                             |
| (1) Rea: 9211.04: Oudere Nederlandse teksten in electronische vorm      |
|                   (n.a.v. onder meer 9211.02)                           |
| (2) Rea: 9211.05: Corpora met volledige modern-Nederlandse teksten      |
|                   (n.a.v. 9211.01)                                      |
| (3) Rea: 9211.06: Nederlandstalige teksten in elektronisch formaat      |
|                   (n.a.v. van ondermeer 9211.02)                        |
| (4) Med: 9211.07: Niet-computergebonden Neder-L-bijdragen ook welkom    |
|                                                                         |
| Neder-L 'mail'-tips:                                                    |
| ===================                                                     |
| Oude Neder-L berichten opvragen: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl|
|   met daarin een boodschap als: GET NEDER-L LOG9206                     |
|   (resultaat: logboek met Neder-L-berichten van juni '92 wordt gestuurd)|
| Bijdrage voor Neder-L opsturen: stuur mail naar neder-l@nic.surfnet.nl  |
*--------------------------                     --------------------------*
                           *********************
-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-
05 Nov 92 10:00:03 MET
From: 'P. Wackers' 
Subject: Rea: 9211.04: Oudere Nederlandse teksten in electronische vorm
         (n.a.v. onder meer 9211.02)

N.a.v. de vragen over concordanties en over electronische versies van
oudere Nederlandse teksten een aantal opmerkingen. Vergeef me dat ik
niet alle details vermeld -- ik heb geen tijd om ze op te zoeken.
   In Nijmegen is de hele Lancelotcompilatie zoals afgedrukt in de editie
Jonckbloet electronisch beschikbaar. Contact opnemen met Ben Salemans,
eventueel met mij (Paul Wackers, u216002@hnykun11.bitnet).
   Het hele oeuvre van Hadewijch en Ruusbroec is op diskette beschikbaar.
Ik heb een deel, maar het best kun je contact opnemen met dr. G. de Baere,
Ruusbroecgenootschap, Prinsstr. 13, Antwerpen.
   Willem Kuiper van de Vakgroep Nederlands van de UVA 'spaart' electronische
teksten. Hij heeft in ieder geval de Ferguut, Reynaerts historie en ik
dacht Karel ende Elegast, maar hij is er al lang mee bezig dus waarschijnlijk
heeft hij aanzienlijk meer.
   Hans Voorbij van de Vakgroep Computer en letteren (of hoe dat dan ook
heet) van de RUU heeft ook pogingen gedaan Nederlandse teksten
bij elkaar te krijgen. Ik weet niet wat hij heeft.
   In Groningen hebben ze in ieder geval Van den vos Reynaerde en de Moriaen
helemaal ingetikt. Waarschijnlijk hebben Kuiper en/of Voorbij die ook.
Anders Jacques Tersteeg benaderen (Vakgroep Nederlands RUG, Grote Kruisstr....
   Reynaerts historie is ook via mij te krijgen. We hebben hier ook alle
Middelnederlandse fragmenten met kruisvaartepiek en het eerste boek van
de Gentse Boethiusvertaling van 1485. Die zijn overigens niet vrij, want ze
horen bij dissertatie-onderzoek, maar gerichte vragen kunnen waarschijnlijk
wel beantwoord worden. (De kruisvaartfragmenten "komen vrij" vanaf
19 maart volgend jaar.). We hebben ook een afschrift van het Geraardsbergense
handschrift (Brussel KB 837--845), een collectie korte teksten van allerlei
aard. Dat moet overigens nog een keer gecollationeerd worden.
   Ik denk dat Geert Dibbets van de vakgroep hier
een aantal 16e/17e eeuwse spraakkunsten en enkele rederijkerstoneelstukken
beschikbaar heeft (Abrahams Offerhande, Tspel vant Cooren). Indien
nodig wil ik daar wel navraag naar doen.
   Ben Salemans pleit al jaren voor een tekstencentrum ten behoeve van de
Neerlandistiek. Als je dit zo bij elkaar ziet, lijkt het belang daarvan
evident. Misschien kan hij zelf kort vertellen hoe het daarmee staat.

Groeten

Paul Wackers Vakgroep Nederlands KUN
-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-

Ja, een tekstencentrum, een digitale bibliotheek, waarin je de complete Middelnederlandse literatuur - fictie en nonfictie - zou kunnen bevragen, dat leek ook mij een conditio sine qua non voor de vakbeoefening. Ik had het aan den lijve ondervonden. Een eerdere poging om de correcties in het Ferguut-handschrift te doorgronden was niet alleen gestrand op de Ziekte van Pfeifer... Afgesproken met Harm op het PCH, gevolgd door een afspraak met Jeannet Bierling, die mij heeft leren e-mailen en ftp-en op die UNIX terminal. Diezelfde maand nog verscheen mijn eerste Neder-L bijdrage:

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-
Date: Tue, 24 Nov 92 14:16 MET
From: KUIPER@ALF.LET.UVA.NL
Subject: Rea: 9211.18: Oudere Nederlandse teksten in elektronische vorm
              (n.a.v. onder meer 9211.04)

De vakgroep Alfa-Informatica maakte mij erop attent dat mijn naam op dit
net circuleerde, gaf mij een afdruk van de Neder-L-boodschappen en vroeg
me of ik misschien geinteresseerd was in een eigen e-mail adres. Welnu,
bij deze: KUIPER@ALF.LET.UVA.NL. Ik heb een abonnement op Neder-L
genomen.

Heel graag zou ik - al was het maar een voorlopige - inventarisatie
hebben van alle Middelnederlandse teksten, wereldlijk en geestelijk,
fictioneel en non-fictioneel, die op de computer staan, het liefst in
MSDOS-formaat, want dan kan ik er thuis mee aan de gang.

Een volgende keer - ik zit hier voornamelijk om te kijken hoe het
mail-systeem werkt - zal ik een opgave doen van de teksten die ik zelf
in MSDOS (WordPerfect-5.1-)formaat bezit.

Sommige teksten ben ik bereid met anderen te delen zonder enige
voorwaarde, andere onder bepaalde voorwaarden, een enkele tekst
vooralsnog niet. Wat mij betreft is die uitwisseling van teksten
punt 2. Punt 1 is dat een ieder die teksten aanmaakt c.q. aangemaakt
heeft, bekend maakt welke teksten hij bezit. Dit als fase 1 in de
realisatie van DE MIDDELNEDERLANDSE LITERATUUR OP CD ROM. Het moet
toch mogelijk zijn om binnen vijf jaar de belangrijkste Mnl. teksten
in computerformaat te hebben.

Ik ben o.a. benieuwd naar een reactie van Hans Voorbij, Vakgroep
Computer en Letteren RUU.

Willem Kuiper,
IvN UvA,
Spuistraat 134,
1012 VB Amsterdam.
-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-

Hoe het met het tekstencentrum afgelopen is, weten we. Het Instituut voor Nederlandse Lexicologie te Leiden heeft in 1998 de CD-ROM Middelnederlands uitgebracht, met daarop het Middelnederlandsch Woordenboek, circa 300 versteksten en circa 100 prozateksten. Een kolossaal corpus dat ik bijna dagelijks raadpleeg en nog altijd vind ik nieuwe dingen, bijvoorbeeld dat Jan van Boendale de enige Middelnederlandse dichter is met de rijmstoplap 'handelinge'. Een jaar later werd de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren opgericht, en wat daar gebeurt ziet er heel goed uit. Feit is en blijft dat jij, Ben, hierover ruim tien jaar geleden al nagedacht had en het belang ervan hebt ingezien. NWO was toen nog niet zo ver, getuige de afwijzing van je aanvraag een dergelijk centrum op te mogen zetten.

In jouw streven Neder-L uit te laten groeien besloot je elke maand een overzicht te bieden van wat er in de vaktijdschriften gepubliceerd werd. Daarvoor had je excerpisten nodig. Nu was ik in die tijd als redacteur verbonden aan Spektator, tijdschrift voor Neerlandistiek, en in de loop der jaren uitgegroeid van kopijvoorbereider tot de facto eindredacteur. Indien enigszins mogelijk ontving ik de kopij op diskette, ontdeed het bestand van 99 % van alle daarin verwerkte opmaakcodes - dit in verband met de Trabant onder de printers: de 9-naalds matrix - en goot dat in een Spektator lay-out. Op die manier kon de redactie veel beter zien hoeveel kopij er in een aflevering paste, en hoe een optimaal nummer samen te stellen. Het was voor mij dus een kleine moeite jou te bedienen.

Een jaar later wist je me ertoe te verleiden een column voor Neder-L te gaan schrijven. Had ik nog nooit gedaan. Heb er nooit spijt van gekregen. Als columnist raakte ik meer en meer betrokken bij het wel en wee van Neder-L, dus toen NWO - de subsidiegever van Spektator - ons meedeelde dat 1) de subsidie niet gegeven zou worden, dat 2) het concept van een algemeen tijdschrift voor neerlandici huns inziens door de markt volstrekt achterhaald was, toen besloot ik - denkend aan de wijze woorden van mijn judoleraar: beter een goeie groene dan een slechte blauwe - geen redactionele aanspraak te maken op het nieuwe letterkunde tijdschrift dat geboren zou worden uit de letterkunde-redacties van Spektator en De nieuwe taalgids, maar in plaats daarvan mijn diensten aan te bieden aan jouw elektronisch tijdschrift voor de Neerlandistiek. En toen dik een jaar later Dokumentaal, informatie- en communicatiebulletin voor Neerlandici ophield te bestaan, kon ik mijn collega Piet Verkruijsse ertoe bewegen zijn nieuwsgaring in Neder-L voort te zetten.

De afgelopen tijd heb je me regelmatig - zonder ooit te drammen - tevergeefs om een column gevraagd. Niet dat ik er geen zin meer in had, maar als je overdag voor je werk moet schrijven dan ga je niet 's avonds voor je plezier schrijven: het huis van de schilder staat altijd in de grondverf... Maar ik kan het niet maken in deze jubileum Neder-L geen column te plaatsen. Voor alle duidelijkheid, het onderwerp staat in geen enkele relatie tot de feestelijke gebeurtenis. Integendeel zelfs!

[Dit nummer]