Rub: 0311.16

Date: Wed, 26 Nov 2003 11:07:24 +0100
From: P.J. Verkruijsse <p.j.verkruijsse@uva.nl>
Subject: Rub: 0311.16: Hora est! Promotie R.W.F. Nouwen op vr 21 november 2003 te Utrecht; promotie J.J. van Aelst op vr 28 november 2003 te Utrecht; promotie J. Pauwels op vr 5 december 2003 te Antwerpen

Hora est!

Vrijdag 28 november 2003, Universiteit Utrecht.
Mevrouw J.J. van Aelst: Passie voor het lijden. De Hundert Betrachtungen und Begehrungen van Henricus Suso en de oudste drie bewerkingen uit de Nederlanden.
Promotores: prof. dr. W.P. Gerritsen, prof. dr. Th.F.C. Mertens.

Vrijdag 5 december 2003, 15.00 uur, Universiteit Antwerpen, Stadscampus - Hof van Liere.
Jan Pauwels: Guido Gezelle en Lambertus Jacobus Veen. Bijdrage tot de studie van uitgeverij, boekhandel en lezerspubliek, 1901-1919.
Promotor: prof. dr. P. Couttenier; co-promotor: prof. dr. H.T.M. van Vliet.

Vóór zijn dood was Guido Gezelle (1830-1899) een relatief onbekend West-Vlaams dichter die in een regionaal literair circuit functioneerde. Korte tijd later was hij echter in het hele Nederlandse taalgebied een beroemd auteur. Die omslag in de populariteit was de verdienste van zijn postume Amsterdamse uitgever, Lambertus Jacobus Veen (1863-1919), die tussen 1901 en 1919 bijna tachtig titels op de markt bracht - zowel onbekend en nagelaten werk als herdrukken van eerder verschenen bundels. Een groot deel van het uitgeversarchief bleef bewaard en bevat talloze nieuwe gegevens over het werk van Gezelle. In dit proefschrift werden de uiterlijk sterk op elkaar gelijkende boeken voor het eerst bibliografisch geïdentificeerd. Daarnaast werd de publicatiegeschiedenis van de verschillende titels gereconstrueerd volgens de boekhistorisch driedeling 'productie-distributie-consumptie'. Tot slot werd de materiaalverzameling op kwantitatieve en thematische basis gegroepeerd.
Veen heeft alle bekende - en nog een paar onbekende - uitgeverstrucs gebruikt om het succes van Gezelle zorgvuldig te regisseren: op enkele jaren tijd leidde dat tot een ongekende populariteit van voordien nauwelijks verspreide poëzie, merkwaardig genoeg vooral in Nederland (85% van de totale verkoop) en niet zozeer in Vlaanderen (15% van de totale verkoop). De vele tienduizenden boeken die tussen 1901 en 1919 werden verkocht, propageerden bovendien vaak een specifiek gedeelte van het oeuvre: in Nederland de lyrische poëzie uit de periode na 1890 en in Vlaanderen de retorische poëzie uit de periode vóór 1860. Gezelle is in Vlaanderen pas na de Eerste Wereldoorlog wijd en zijd verspreid geraakt, twintig jaar later dan in Nederland.
Naast deze literair-historische conclusies bevat het proefschrift ook informatie over de materiële productie van een vroeg twintigste-eeuws boek (papier, druk, illustratie, bandonwerp), de zakelijke dimensie van uitgeversarbeid (honoraria, productiekosten, winstmarges, boekprijzen), de samenstelling van bloemlezingen, de soms pittige reacties in de literaire kritiek, de wisselwerking met de culturele actualiteit en met andere kunstvormen (muziek, voordracht), en de invloed van de Gezelle-edities op de literaire loopbanen van de nabestaanden (Stijn Streuvels, Caesar Gezelle).
Jan Pauwels (Dendermonde) studeerde Germaanse talen aan de K.U. Brussel en de K.U. Leuven. Sedert januari 2000 is hij als onderzoeksmedewerker verbonden aan de Universiteit Antwerpen. De handelseditie van het proefschrift verschijnt in het voorjaar van 2004 in de reeks Antwerpse Studies over Nederlandse Literatuurgeschiedenis bij Uitgeverij Peeters te Leuven. E-mail: jan.pauwels@ua.ac.be.