|
Lit: 0511.23
Date: Sat, 12 Nov 2005 22:06:59 +0100
From: Hans Vandevoorde <hans.vandevoorde@ugent.be>
Subject: Lit: 0511.23: Twee nieuwe boeken over de band tussen het anarchisme en de literatuur rond 1900 in Nederland en België
Anarchisme en literatuur rond 1900
Net verschenen: Twee boeken met aandacht voor de band tussen het
anarchisme en de literatuur in Nederland en België.
- Jaap Grave, Peter Sprengel & Hans Vandevoorde
(red.), Anarchismus und Utopie in der Literatur um
1900: Deutschland, Flandern und die Niederlande,
Würzburg, Königshausen & Neumann, 2005, 188
p. Prijs: EUR 20. ISBN: 3-8260-3050-8.
Anarchismus und Utopie in der Literatur um 1900 bundelt de
teksten van een colloquium aan de Freie Universität Berlin in de
herfst van 2003. Het bevat bijdragen van onder meer Jacqueline Bel,
Jaap Grave, David Gullentops, Mary Kemperink, Jan Moulaert, Hans
Vandevoorde & Kaat Wils. Bel behandelt de band tussen literatuur
en anarchisme en Grave de voorstelling van kunstenaars- en
levenshervormerskolonies in Nederland rond 1900. Kemperink heeft het
over utopisme en vitalisme in de Nederlandse literatuur tussen 1890
en 1910. Vandevoorde bespreekt romans van August Vermeylen, Paul
Kenis, Lode Baekelmans en Karel van de Woestijne waarin het
anarchisme post facto wordt gerepresenteerd, en Moulaert vraagt zich
af wat het anarchisme van de Vlaamse literaire avant-gardisten doet
verschillen van dat van de Franstaligen. Ten slotte belichten Wils en
Gullentops twee vertegenwoordigers van het Franstalige anarchisme in
België: de dichter Emile Verhaeren en de socioloog Auguste
Hamon. Van de zijde van de germanisten zijn er bijdragen van Peter
Sprengel, Gertrude Cepl-Kaufmann, Hubert van den Berg, Manfred
Voigts, Walter Fähnders, Christian Jäger en Walter Delabar.
Sprengel gaat in op het anarchisme in het toneelwerk van Hasenclever,
Bronnen, Rubiner en Jahnn. Cepl-Kaufmann stelt een nieuwe invalshoek
voor het onderzoek naar de uiteenlopende stromingen in het fin de
siècle voor. Van den Berg belicht de relatie tussen
anarchisme, avant-garde en esthetiek en Manfred Voigts richt zich op
het utopische gehalte in de vroege novellen van Max Brod.
Taalkritiek, woordkunst en mystiek in het werk van Gustav Landauer
staan centraal in de bijdrage van Walter Fähnders. Christian
Jäger gaat nader in op de betekenis van het anarchisme in John
Henry Mackay's werk Die Anarchisten en Walter Delabar ten
slotte onderzoekt de revolutionaire theorie en poëtologie bij
Erich Mühsam.
- David Gullentops & Hans Vandevoorde (red.),
Anarchisten rond Emile Verhaeren, Brussel,
VUBPRESS, 2005, 222 p. Prijs: EUR 19,95. ISBN:
90-5487-391-4.
Anarchisten rond Emile Verhaeren bevat bijdragen van Jan
Moulaert, David Gullentops, Erik Buelinckx, Jeffrey Tyssens en Evert
Peeters. De Fransschrijvende Vlaming Emile Verhaeren kan moeilijk een
anarchist genoemd worden, maar net zoals zovele andere intellectuelen
sympathiseerde hij in de jaren negentig van de negentiende eeuw met
het anarchisme. Dit anarchisme was niet in de eerste plaats een
gewelddadige beweging maar een beweging die door de afschaffing van
de staat hoopte een sociaal paradijs te creëren. Deze utopische
gedachten werden ook door vele intellectuelen in Brussel, Antwerpen
en Gent gedeeld. Onder hen August Vermeylen, Karel van de Woestijne,
Victor Resseler, Georges Eekhoud en tal van schilders. Het anarchisme
blijkt er meer dan een salonverschijnsel te zijn maar een authentieke
uitdrukking van verzet tegen de gevestigde orde. De aanhang onder
schrijvers, kunstenaars en intellectuelen was ook groter dan tot nu
toe werd aangenomen door historici die vooral het arbeidersanarchisme
bestudeerden. Het anarchistische ideeëngoed had bovendien
weerklank bij allerlei levenshervormers (kolonisten,
vegetariërs, naturisten, enzovoort) en in de vrijmetselarij.
|
