0511.34 Terug
Vooruit 0511.36

Lit: 0511.35

Date: Tue, 22 Nov 2005 12:31:10 +0100
From: Prometheus, via <salemans@neder-l.nl>
Subject: Lit: 0511.35: Pas verschenen: Ewoud Sanders. Aarsrivalen, scheldkarbonades en terminale baden. (Amsterdam, 2005)

Pas verschenen

Ewoud Sanders. Aarsrivalen, scheldkarbonades en terminale baden. Amsterdam: Uitgeverij Prometheus/NRC Handelsblad, 2005. ISBN 90-446-0824-x, EUR 7,50.
Er zijn tegenwoordig meer Nederlanders die 'mond-op-mondreclame' schrijven dan 'mond-tot-mondreclame', wat het eigenlijk moet zijn. En ook de verbinding 'middelpuntvliegende kracht' (voor 'middelpuntvliedende kracht') komt vaker fout dan goed voor, net als 'ongewenste intimidatie' (voor 'ongewenste intimiteit').

Dit blijkt uit een boek van Ewoud Sanders dat vandaag verschijnt. In Aarsrivalen, scheldkarbonades en terminale baden heeft Sanders woorden en uitdrukkingen in kaart gebracht waarvan de schrijfwijze is beïnvloed door een ander woord. Zo is het foutieve 'mond-op-mondreclame', dat tegenwoordig in 69 procent van de gevallen fout wordt geschreven, beïnvloed door 'mond-op-mondbeademing'. Sanders spreekt in dit verband van 'woordinfecties'.

Die woordinfecties komen niet alleen op internet voor - waar weinig controle is op teksten - maar ook in kranten en tijdschriften. Zo is in kranten de afgelopen tien jaar ruim 6500 maal 'minutie' aangetroffen, in plaats van 'munitie'. Andere veelvoorkomende foutspellingen zijn 'orgineel' voor 'origineel' (ruim 1,2 miljoen maal op internet), 'recentie' voor 'recensie' (ruim 200.000 maal) en 'kunstof' voor 'kunststof' (meer dan 180.000 vindplaatsen).

In totaal heeft Sanders ruim vijfhonderd woordinfecties in twaalf thematische hoofdstukken bij elkaar gezet. De meeste zijn te vinden op het gebied van sport ('aarsrivalen', 'voetbalstadium'), medische onderwerpen ('bloedtransplantatie', 'bloedvatverwijderaar', 'slachtader') en culinaire zaken ('slalade', 'tamponade' en 'sherrytomaatjes'). Sanders toont aan dat dergelijke verhaspelingen op alle niveaus voorkomen - bijvoorbeeld ook in stukken van de Eerste en Tweede Kamer. Daarin vinden we onder meer woordinfecties als 'drankhek', 'indentiteit', 'intergreren' en 'legimitatiebewijs'. Het woord 'scheldkarbonade', dat in de titel van het boek voorkomt, is aangetroffen in een proces-verbaal van de politie Haaglanden.

Het is voor het eerst dat verhaspelingen in het Nederlands op deze schaal zijn onderzocht.


[Dit nummer]