0512.34 Terug
Vooruit 0512.36

Lit: 0512.35

Date: 25 november 2005
From: Berntsen, B. <B.Berntsen@communicatie.ru.nl>
Subject: Lit: 0512.35: Pas verschenen: Woordenboek van de Gelderse dialecten. (Een deel over de Veluwe, een deel over het Rivierengebied.) (Utrecht, 2005)

Pas verschenen

Harrie Scholtmeijer. Woordenboek van de Gelderse Dialecten voor de Veluwe. Utrecht: Matrijs, 2005. ISBN 90 5345 2826, 360 pp., EUR 19,95. & Charlotte Giesbers. Woordenboek van de Gelderse Dialecten van het Rivierengebied. Utrecht: Matrijs, 2005. ISBN 90 5345 2818, 256 pp., EUR 19,95.
Van aonraach tot zaandkiest: Gelders dialect blijft bewaard

Waar was in het Rivierengebied in huis de gäöt te vinden? Wat is een päörkiezer? Wat bedoelen ze in Winssen, Balgoij, Heumen en Groesbeek met een prost en Opheusden met een prettestoel? Waar wordt voor het begrip kinderbox het dialectwoord looprek gebruikt? En waarvoor werd de steen in bed gebruikt? Waar was in de Veluwse boerderij de heerd te vinden? Wat is de wimme? Wat bedoelen ze in Hattem, Oene en Ugchelen met de zurge en in Lunteren met de zorg? Waar wordt het woord 'kussen' uitgesproken als kussing? En waarvoor werd in Klarenbeek de verwarmde zuurkoolsteen gebruikt?

Vrijdag 25 november is in het Openluchtmuseum in Arnhem het eerste deel gepresenteerd van het Woordenboek van de Gelderse Dialecten voor de Veluwe en voor het Gelders Rivierengebied in aanwezigheid van de Gedeputeerde voor Cultuur in de Provincie Gelderland, de heer H. Esmeijer. Het gaat om twee uitgaven: één voor de Veluwe en één voor het Rivierengebied met als thema 'het huis'. Vanaf 2002 is aan deze twee uitgaven gewerkt door wetenschappers van de Radboud Universiteit Nijmegen: Charlotte Giesbers, redacteur van het Rivierengebied, en Harrie Scholtmeijer, redacteur van de Veluwe. De algehele coördinatie ligt bij de afd. Algemene Taalwetenschap en Dialectkunde van de Radboud Universiteit Nijmegen.

Plaatselijke dialecten veranderen en gaan deels verloren door de opmars van het Standaardnederlands. Het vastleggen van de traditionele woordenschat is daarom nodig. Maar het gaat om méér dan vastleggen. Dialect wordt immers steeds meer gekoesterd als een uiting van levend regionaal bewustzijn en identiteit. De nieuwe woordenboeken hebben een thematische indeling. Rond het onderwerp - Het Huis - worden allerlei woorden en begrippen beschreven. Zo worden dialectwoorden beschreven voor de indeling van het huis (de vertrekken met hun functie en hun meubilair), de constructie, de omgeving (bijgebouwen, tuin) en verschillende typen huizen (boerenhuis, burgerhuis). Door deze aanpak zijn de woordenboeken interessant voor een breed publiek.

Het project is een samenwerkingsverband van vijf instellingen: het Staring Instituut, de afdeling Algemene Taalwetenschap en Dialectkunde van de Radboud Universiteit Nijmegen, de IJsselacademie (centrum voor streekcultuur in de noordelijke Veluwe en Noordwest-Overijssel) in Kampen, de Stichting Grensoverschrijdende Streektalen in Kampen (GOS) en het Gelders Erfgoed (consulentschap voor erfgoed, musea en geschiedbeoefening) in Zutphen. De financiering voor het maken van het boek is zeker gesteld door belangrijke bijdragen van de Provincie Gelderland en de RU Nijmegen. De boekproductie wordt gefinancierd door Stichting VSBfonds, Stichting Fonds A.H. Martens van Sevenhoven en Stichting de Roos-Gesink.


[Dit nummer]