Web: 0602.11

Date: 12 februari 2006
From: Piet Verkruijsse <p.j.verkruijsse@uva.nl>
Subject: Web: 0602.11: 'Tragische historien' op Internet

Tragische historien op Internet

Het betreft de volgende octavo-drukken van de Nederlandse vertaling van de 'Novelle' van Bandello, via de immens populaire Franse vertalingen, bewerkingen en aanvullingen van Boaistuau, Belleforest en anderen onder de titel 'Histoires tragiques':

Het Eerste Deel Vande Tragische of klaechlijcke Historien, inde welcke begrepen zijn zeer jammerlijcke feyten, waerachtich gheschiet, tot spieghel van alle menschen. Eerstmael in Italiaenschs beschreven, ende nu vvt den Fransoysche in onse Nederlandtsche sprake overghezet. Door M. Merten Everaerts. [vignet] Tot Rotterdam, By Jan van Waesberghe, inde Fame aen de Merct. 1608. [Augsburg, UB: 02/IV.10.8.12-1.]

Het Tweedde Deel Vande Tragische of klachlijcke Historien, inde welcke begrepen zijn zeer jammerlijcke feyten, waerachtich gheschiedt, tot spieghel van alle menschen. Eerstmael in Italiaensch beschreven, ende nu wt de Fransoysche in onse Nederlandtsche sprake overghezet. Door M. Merten Everaerts. [vignet] T'Antvverpen, By Jan van Ghele, op de Lombaerde Veste. 1608. [Augsburg, UB: 02/IV.10.8.12-2.]

Het Derde Deel Vande Tragische of claechlijcke Historien, inhoudende xviij. Waerachtighe gheschiedenissen, welckers begin lieflijck ende geneuchlijck is, maer het eynde vol swaricheydts ende verdriets. Eerst beschreven int Italiaens, ende nu uyt de Fransoysche inde Nederlantsche spraecke over-gheset, ende met rijcke Rijmen verciert. [ornament] 'tAmsterdam, gedruct by Cornelis Fransz. [lijn] Voor Dirck Pietersz. Voscuyl, woonende in d'oude-brugs steegh. 1612. [Augsburg, UB: 02/IV.10.8.12-3.]

Het Vierde Deel Van De Tragische of claechlijcke Historien, inhoudende xxiij. waerachtighe gheschiedenissen, welckers begin lieflijck ende geneuchlijck is, maer het eynde vol swaricheydts ende verdriets. Eerst beschreven int Italiaens, ende nu uyt de Fransoysche inde Nederlantsche spraecke over-gheset, ende met rijcke Rijmen verciert. [vignet] 'tAmsterdam, gedruct by Cornelis Fransz. [lijn] Voor Cornelis Lodewijckz. vander Plasse, woonende aen de Beurs, 1612. [Linköping, Stifts- och landsbiblioteket: 'Biografi, allem. [biografie, algemeen]' (old collection): 65718.]

Bij mijn onderzoek naar de 'Tragische historien' mocht ik alle medewerking en steun ondervinden van de medewerkers van de Stadsbibliotheek van Linköping in Zweden en van de Universiteitsbibliotheek Augsburg, alsmede van het Instituut voor Cultuur en Geschiedenis dat de middelen verschafte om de boeken ter plaatse te bestuderen. Van deel 4 (1612) in Linköping leverde bibliothecaris Mathias von Wachenfeldt mij een complete digitale kopie die - naar ik hoop - binnenkort opgenomen kan worden in de DBNL.

In het Duitse Augsburg waren bibliothecaris dr. Paul Berthold Rupp en Katharina V. Urch van de digitaliseringsafdeling van de Universiteitsbibliotheek bereid om de unieke exemplaren van de delen 1-3 (respectievelijk Rotterdam 1608, Antwerpen 1608, Amsterdam 1612) als pilot project volledig te digitaliseren en op hun website te plaatsen. Deze gigantische klus, die bij deze drie octavo-deeltjes in één band niet zonder problemen is verlopen, is inmiddels geklaard. Op de site van de UB Augsburg, http://www.bibliothek.uni-augsburg.de/, kan men via 'Digitale Bibliothek', 'Digitales Dokumentenarchiv', 'Drucke vor 1800' en 'Literaturgeschichte' bij de digitale 'Tragische historien' komen. Via de gestranscribeerde 'Inhaltsverzeichnisse' kan men alle verhalen uit de drie delen afzonderlijk aanklikken, zodat het niet nodig is een compleet deel te doorlopen om het gewenste verhaal te vinden. In een index aan de linkerzijde van het scherm zijn alle gedigitaliseerde folia weergegeven zodat men ook direct naar de gewenste pagina kan gaan. In principe moet het mogelijk zijn om iedere pagina in pdf-formaat weer te geven, al laat deze functie het af en toe afweten.

Door dit digitaliseringsproject van de UB Augsburg is een belangrijk corpus teksten uit de vroege tekstgeschiedenis van de Nederlandstalige 'Tragische historien' voor eenieder beschikbaar gekomen voor verder literair-historisch onderzoek. Op de uitermate ingewikkelde drukgeschiedenis van de Nederlandstalige uitgaven hoop ik binnenkort in ander verband nader terug te komen. Overigens verzoek ik iedereen om in dit kader te blijven uitkijken naar acht drukken die nog steeds niet getraceerd zijn: de delen 3 t/m 7 uit de jaren 1611-1615, verschenen bij Van Waesberge te Rotterdam, en de delen 5 t/m 7 van de Amsterdamse editie van 1613-1614, uitgegeven door C.L. vander Plasse.

Piet Verkruijsse