Sym: 0602.19

Date: Wed, 01 Feb 2006 12:45:38 +0100
From: "J.W. Renders" <J.W.Renders@let.rug.nl>
Subject: Sym: 0602.19: Congres 'Privé in de Politieke Biografie', Groningen, vr 24 maart 2006

Congres 'Privé in de Politieke Biografie'
Groningen, vrijdag 24 maart 2006

PRIVÉ IN DE POLITIEKE BIOGRAFIE

Het Biografie Instituut en het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen organiseren op 24 maart 2006 een congres over de verwevenheid tussen het private en het politieke in de politieke biografie in het bijzonder en de Nederlandse politiek in het algemeen.

Menig biograaf legt in zijn voorwoord uit dat de lezer een politieke biografie kan verwachten. Anderen leggen er de nadruk op dat ze een biografie van een politicus hebben geschreven. Op het eerste gezicht lijkt het hier om een woordspel te gaan, maar in werkelijkheid worden hiermee fundamenteel verschillende visies op de biografie gerepresenteerd.

De Nederlandse biograaf lijkt vaker de politieke loopbaan van de politicus te beschrijven dan zijn levensverhaal op te tekenen. De vraag is of dit wellicht te maken heeft met de aard van de Nederlandse politiek, waarin het particuliere in de politieke arena van meer ondergeschikt belang is. Klopt dit beeld, en zo ja, dient dit zo te blijven, of moeten parlementaire journalisten - en a fortiori de biografen - vaker het privé-leven van de politicus aan zijn politieke opvattingen toetsen? Kan de biograaf een politicus en zijn publieke rol portretteren zonder zijn particuliere achtergrond daarbij te betrekken?

PROGRAMMA VRIJDAG 24 MAART 2006

Dagvoorzitter prof. dr. Jac Bosmans     10:30   Ontvangst met koffie       11:00-11:15      Opening congres - dr. Hans Renders       11:15-11:45   Geschiedenis van de politieke biografie - dr. Herman Langeveld     11:45-12:15   Privé in de politiek - dr. Gerrit Voerman     12:15-13:45   LUNCH     13:45-14:15   Politieke partij en privé - prof. dr. Ruud Koole     14:15-14:45   Biografie van de politicus - dr. Paul van der Steen     14:45-15:15   Politieke biografie - dr. Mineke Bosch     15:15-15.45   THEEPAUZE     15:45-16:15   Willem Drees privé verklaard - drs. Jelle Gaemers     16:15-16:45   Slotbeschouwing - prof. dr. Elsbeth Etty

NADERE INFORMATIE OVER DE INHOUD VAN DE LEZINGEN

• Geschiedenis van de politieke biografie - Herman Langeveld
  De politieke biografie heeft zich in Nederland ontwikkeld als subspecialisme van de politieke geschiedschrijving. Net als de geschiedschrijving in het algemeen bevrijdde ook de politieke biografie zich in de jaren zestig van de vorige eeuw uit de verzuilde kaders. Vanaf dat decennium deed zich echter nog een andere ontwikkeling voor, die Langeveld omschrijft als de verpersoonlijking van de politieke cultuur in het tijdperk van de televisiedemocratie. Welke gevolgen deze ontwikkelingen hebben gehad op de praktijk van de politieke biografie? Heeft dit geleid tot een belangrijkere plaats van het persoonlijk leven van de politicus in de politieke biografie?

• Privé in de politiek - Gerrit Voerman
  Vooral sinds de jaren zeventig is er sprake van een toenemende personalisering van de politiek. Onder invloed van de massamedia - en dan met name de televisie - is de politicus meer op de voorgrond komen te staan. Bij de mobilisatie van de kiezer speelt hij een steeds belangrijkere rol. Daarmee rukt in de communicatie met het electoraat het persoonlijke element op naast het politieke: door zijn emoties te tonen of het publiek te laten delen in zijn privé-leven suggereert de politicus een zekere authenticiteit, hetgeen de identificatie van kiezers kan vergemakkelijken. Daarbij is imago vaak belangrijker dan de werkelijkheid. Als deze personalisering van de politiek zich voortzet, dan betekent dit dat schrijven over politiek steeds meer zal samenvallen met het biograferen van politici.

• Politieke partij en privé - Ruud Koole
  Wanneer personen steeds belangrijker worden in de politiek, betekent dit dat het privégedrag en de persoonlijke integriteit van politici meer aandacht vergen van politieke partijen? Hoever kunnen, moeten en mogen politieke partijen gaan bij het stellen van eisen aan of het veroordelen van privé-gedrag door politici? Leidraad daarbij zou moeten zijn dat - naast het voldoen aan wettelijke normen - het privé-gedrag van politici op hoofdlijnen correspondeert met de waarden van hun partij, anders komt de geloofwaardigheid in het geding. De invoering van integriteitcodes door partijen kan hierbij behulpzaam zijn.

• Biografie van de politicus - Paul van der Steen
  De grenzen verschuiven, maar nog altijd koestert Den Haag de ongeschreven regel dat de media het persoonlijk leven van de politicus ongemoeid laten zolang dat geen aantoonbare invloed heeft op het professionele functioneren. De vraag is: hoe lang nog? En: kan een journalist die relevantie altijd wel goed duiden? Een biograaf die zich verdiept in het leven van een politicus, kan het privé-domein in ieder geval niet buiten beschouwing laten. Details uit de huiselijke sfeer zijn meer dan alleen smaakmakers in een levensbeschrijving; niet zelden zijn zij bepalende factoren in het verloop van de grote geschiedenis.

• Politieke biografie - Mineke Bosch
  Bosch gaat in op de wijze waarop de feministische leuze 'het persoonlijke is politiek' werd vertaald naar de biografie. De wens om het openbare en private leven van vrouwen in onderlinge samenhang te bestuderen bleek nogal eens te stranden op een 'politiek van het persoonlijke'. Wat betekent dat voor de biografieën van deze vrouwen? Wordt de spanning rond het openbare en persoonlijke leven van vrouwelijke politici minder in de huidige tijd van personalisering van de politiek? Bosch betoogt dat het werken met universele categorieën als 'openbaar' en 'privé' of het 'persoonlijke' en het 'politieke' ontoereikend is. De biograaf zal zich altijd rekenschap moeten geven van de contextuele betekenissen die deze begrippen aankleven en van de wijze waarop de man of vrouw in kwestie daarmee is omgegaan.

• Willem Drees privé verklaard - Jelle Gaemers
  Nog tijdens zijn ministerschap verwierf Willem Drees de bij uitstek huiselijke koosnaam 'Vader Drees' of 'Vadertje Drees'. Zijn persoonlijk leven hield hij weliswaar zorgvuldig uit de publiciteit, maar het verband met zijn publieke imago is snel gelegd. De politieke deugden waarvoor hij stond, waren die van de typische Hollandse huisvader uit die tijd. Een beschouwing over Drees' eenvoud, soberheid en gematigdheid.

• Slotbeschouwing - Elsbeth Etty
  De biografie van Henriette Roland Holst kreeg van Etty de titel Liefde is heel het leven niet, ontleend aan een van haar gedichten. Wat Etty ermee wilde uitdrukken is dat een leven uit meer dan één aspect bestaat. Een goede biograaf behoort alle facetten van een leven te belichten. Ook een biografie van een politicus (m/v) is alleen maar interessant als daarin zijn of haar persoonlijkheid integraal aan bod komt. Wanneer zogenaamde trivialiteiten, zoals liefdesperikelen, psychisch of lichamelijk lijden ontbreken, is de biografie mislukt. Een biograaf die voor dergelijke zaken geen belangstelling heeft, interesseert zich niet voor de beschreven persoon en kan zich beter wijden aan de algemene politieke geschiedenis van een bepaald tijdvak.

• Jac Bosmans
  is hoogleraar geschiedenis aan de Radboud Universiteit te Nijmegen, sinds kort met de politieke biografie als leeropdracht. In 1973 promoveerde hij op De Nederlander Mr. A.R. Zimmerman als commissaris-generaal van de Volkenbond in Oostenrijk (1922-1926). Van zijn hand verscheen in 1991 Romme. Biografie 1896-1946. Voor het Biografisch Woordenboek van Nederland, van de redactie waarvan hij jarenlang lid en voorzitter is geweest, schreef hij tal van lemmata over politici.

• Hans Renders
  schreef de biografieën van Jan Hanlo en Jan Campert. In 2004 publiceerde hij Gevaarlijk Drukwerk. Een vrije uitgeverij in oorlogstijd. Hij is verbonden aan de Masteropleiding Journalistiek van de Rijksuniversiteit Groningen, alwaar hij vanaf 1 september 2004 het Biografie Instituut leidt. Hij voert de redactie van de biografieënreeks Tweede Leven.

• Herman Langeveld
  was tot 1 december 2005 Hoofddocent Nieuwste Geschiedenis aan de Vrije Universiteit. Sindsdien is hij verbonden aan het Biografie Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij publiceerde een tweedelige biografie van Hendrikus Colijn, Dit leven van krachtig handelen (1998) en Schipper naast God (2004). Thans werkt hij aan een biografie van Willem Schermerhorn.

• Gerrit Voerman
  is hoofd van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen. In 2001 promoveerde hij op De meridiaan van Moskou. De CPN en de Communistische Internationale (1919-1930) . Hij is mede-auteur van Verloren illusie, geslaagde fusie? GroenLinks in historisch en politicologisch perspectief (1999) en Om de stembus. Verkiezingsaffiches 1918-1998 (2002). Momenteel bereidt hij een geschiedenis van de Socialistische Partij voor, die naar verwachting in 2007 zal verschijnen.

• Ruud Koole
  is historicus en politicoloog. Van 1981 tot 1989 was hij Hoofd van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen. Sinds 1985 is hij verbonden aan de vakgroep Politieke Wetenschappen van de Universiteit Leiden. Van 2001 tot 2005 was hij tevens voorzitter van de Partij van de Arbeid. Sinds 1 januari 2006 is hij hoogleraar Nederlandse Politiek bij het Departement Politicologie aldaar.

• Paul van der Steen
  is redacteur van Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad. Hij studeerde politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. In 2004 promoveerde Van der Steen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen op de biografie Cals. Koopman in verwachtingen 1914-1971. Momenteel werkt hij aan een boek over de twee Reichsschulen in Nederland, opleidingsinstituten waar jongens en meisjes tijdens de Tweede Wereldoorlog werden klaargestoomd voor hun rol als toekomstige elite van het Derde Rijk.

• Mineke Bosch
  is historicus en universitair hoofddocent aan het Centrum voor Gender en Diversiteit, Universiteit Maastricht. Zij publiceert op het gebied van historisch en actueel onderzoek naar gender en wetenschap, de (internationale) vrouwenbeweging, en reflecties op gender en diverse aspecten van geschiedschrijving. In 2005 verscheen haar biografie: Een onwrikbaar geloof in rechtvaardigheid. Aletta Jacobs 1854-1929.

• Jelle Gaemers
  is historicus. Samen met Hans Daalder werkt hij aan een meerdelige biografie van Willem Drees. Binnenkort promoveert hij op De rode wethouder, het deel over het leven van Drees in de periode 1886-1940.

• Elsbeth Etty
  is columnist en recensent van NRC Handelsblad en bijzonder hoogleraar literaire kritiek aan de Vrije Universiteit. Zij studeerde Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde op Liefde is heel het leven niet. Henriette Roland Holst 1869-1952 (1996). Verder publiceerde zij: Vrouwen gaan voor. Nieuwe Nederlandse schrijfsters van Hella Haasse tot Connie Palmen (1998), In het gras (1998), Een koe op zolder (2001), Tijdgenoot (2003), Het ongeloof (2006).

Biografie Instituut
Rijksuniversiteit Groningen
Faculteit der Letteren
Oude Kijk in 't Jatstraat 26
9712 EK Groningen
Biografie.Instituut@rug.nl
Tel: 050 3635816
http://www.rug.nl/biografieinstituut

Documentatiecentrum Nederlandse
Politieke Partijen
Rijksuniversiteit Groningen
Broerstraat 4
9712 CP Groningen
dnpp@ub.rug.nl
Tel: 050 3636830
http://www.dnpp.nl

AANMELDEN

De kosten van deelname (inclusief lunch) bedragen tien euro (studenten vijf euro).
Aanmelding door overmaking van het bedrag op rekeningnummer 2813720 t.n.v. Bibliotheek RU Groningen, o.v.v. Congres DNPP/BI.
Het Academiegebouw ligt op tien minuten loopafstand van het Centraal Station.

Deze dag wordt ondersteund door
ICOG/Kossmann Instituut/Stichting Nicolaas Muleriusfonds Groninger Universiteitsfonds.