Rub: 0712.05

Date: 6 december 2007
From: Freek Van de Velde <Freek.VanDeVelde@arts.kuleuven.be>
Subject: Rub: 0712.05: Hora est!: Freek Van de Velde gepromoveerd, Leuven, 23 november 2007

Gepromoveerd Freek Van de Velde, 23 november 2007 te Leuven

De nominale constituent, afgekort tot NC (in het Engels: NP, voor noun phrase), is een onderbestudeerd domein van de syntaxis, zeker in de historische taalkunde. Dat is niet terecht, want er is nog veel wat we niet weten over de Nederlandse nominale constituent, en de veranderingen die zich in de loop van de geschiedenis hebben voorgedaan, zijn talrijk. Die veranderingen, daar gaat het om in dit proefschrift.

Het centrale idee is dat de NC stap voor stap wordt uitgebreid aan de linkerkant, met nieuwe bepalingen met een steeds breder bereik (in het Engels spreken we van scope). Die 'groei van de NC' spreidt zich uit over duizenden jaren, en is nog steeds aan de gang. In het Proto-Indo-Europees, dat is een verre voorloper van het Nederlands, bestond de NC alleen maar uit een nomen; in het Protogermaans, een volgende fase, komt daar in het voorveld een 'kavel' bij voor adjectieven. In het Oudnederlands krijgen we een kavel voor determinatoren (onder andere lidwoorden en voornaamwoorden), en vanaf het Nieuwnederlands eentje voor 'kopbepalingen', zoals focuspartikels (zelfs, ook, alleen etc.). Die diachrone stelling wordt in het proefschrift uitvoerig onderbouwd, onder andere met data uit een brede waaier aan dode en levende talen. Voor de ontwikkelingen in latere periodes komt daar dan nog statistisch onderbouwd corpusonderzoek bij.

Naast de diachrone hoofdstukken, waarin de groei van de NC kavel voor kavel in detail bekeken wordt, bevat het proefschrift ook een synchroon stuk, waarin ingegaan wordt op de bouw van de NC in het hedendaags Nederlands. Wat de voorbepalingen betreft, wordt geargumenteerd dat er drie verschillende posities zijn, niet meer, maar ook niet minder. Van links naar rechts: kopbepalingen, determinatoren en adjectieven. Wat de nabepalingen betreft, wordt in een lang hoofdstuk de nogal controversiële stelling verdedigd dat die syntactisch losstaan van de eigenlijke NC.

(Het proefschrift kan eerstdaags als pdf gedownload worden op: http://wwwling.arts.kuleuven.be/nedling/fvandevelde/. Een gedrukt exemplaar kan tegen kostprijs bezorgd worden. Graag een mail naar: freek.vandevelde@arts.kuleuven.be)