Rub: 0906.04

Date: 5 juni 2009
From: J. Noordegraaf <j.noordegraaf@let.vu.nl>
Subject: Rub: 0906.04: Hora est! Promotie Igor van de Bilt op ma 29 juni 2009 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam

Hora est! Promotie Igor van de Bilt op maandag 29 juni 2009 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam

De achttiende eeuw staat in de literatuur bekend als een periode waarin uniformiteit en taalnormering de taalkundige agenda bepaalden, als een tijd waarin landverdelers zich het hoofd braken over in onze ogen futiele kwesties met betrekking tot spelling en woordgeslacht. In zijn proefschrift laat Van de Bilt echter zien dat de achttiende-eeuwse taalkunde veel meer te bieden heeft dan dit schrale beeld suggereert. Uit zijn bespreking van de opvattingen van Adriaen Verwer (ca. 1655-1717) wordt duidelijk dat intrigerende religieuze en filosofische ideeën ten grondslag liggen aan een ontwikkeling die leidt tot een Nederlandse Verlichtingstaalkunde. Centraal daarin staat de opvatting dat taalonderzoek in de eerste plaats onderzoek moet zijn naar de taalsystematiek. Er ontstaat aandacht voor het eigen karakter van het Nederlands en empirische onderbouwing wordt een methodische eis: taalonderzoekers moesten landkaartschrijvers zijn en onbevooroordeeld het taalkundige landschap beschrijven.

De sociale functie van taal werd benadrukt. Taal was niet meer het exclusieve medium van een kleine maatschappelijke elite, maar stond in dienst van de hele bevolking. De taal goed gebruiken was een vaderlandse plicht, droeg bij aan het welzijn van het land en was voorwaarde voor maatschappelijk succes. Regels die aangaven waar de taalgebruiker zich aan moest houden, waren daarvoor een vereiste. Idealiter konden die voortvloeien uit het onderzoek naar de taalsystematiek, maar dat bleek haalbaar noch wenselijk. Het volgen van de usus, het achtbare gebruik, was daarom de overblijvende optie. Het vaststellen daarvan had steeds tot verhitte discussies geleid, tot Adriaan Kluit de belangrijkste twistpunten beslechtte en de weg vrijmaakte voor codificatie in de schrijftaalregeling van 1804/1805.

Deze studie, die 300 pagina's telt, verschijnt als deel 60 in de reeks 'Uitgaven Stichting Neerlandistiek VU'. De prijs is euro 25,00 (excl. verzendkosten). Het boek is verkrijgbaar bij de Stichting Neerlandistiek VU, De Boelelaan 1105, 1081 HV te Amsterdam (ISBN 978-90-8880-011-5) of bij Nodus Publikationen, Postfach 5725, D-48031 Münster (ISBN 948-3-89323-760-9 (zie ook http://elverdissen.dyndns.org/~nodus/).