Med: 1002.36

Date: 12 februari 2010
From: Piet Verkruijsse < p.j.verkruijsse@planet.nl >
Subject: Med: 1002.36: Overleden: Gerard de Vriend (20 december 1943 - 2 februari 2010)

Overleden: Gerard de Vriend (20 december 1943 - 2 februari 2010)

Op dinsdag 2 februari overleed in Alkmaar dr. Gerard de Vriend, geboren in Utrecht op 20 december 1943. Hij stierf onverwacht, aan een hartstilstand. Iets meer dan een jaar daarvoor was hij met pensioen gegaan. Het Instituut voor Neerlandistiek te Amsterdam wuifde hem toen feestelijk uit in een Spaans restaurant en de vele aanwezigen konden niet bevroeden dat ze snel daarna nog eens afscheid zouden moeten nemen - maar nu definitief.

Gerard was meer dan dertig jaar lid van de vakgroep (later: leerstoelgroep) Moderne Nederlandse Letterkunde. Hij begon zijn carrière als onderwijzer, ging vervolgens Nederlands studeren, haalde zijn kandidaats en stapte vervolgens over naar Literatuurwetenschap (toen nog Algemene Literatuur Wetenschap geheten). Daarna keerde hij terug naar zijn vroegere studie. In de begintijd - de tweede helft van de jaren zeventig - had hij grote belangstelling voor de receptie-esthetica. Hij was zeker niet de enige in die tijd, maar hij was wel voorzichtiger of misschien is het beter om te zeggen: kritischer, dan vele anderen. Later combineerde hij zijn interesse voor de omgang met literatuur met die voor het literatuuronderwijs, het onderwerp van zijn proefschrift: Literatuuronderwijs als voldongen feit (1996).

Maar de meesten in Amsterdam zullen zich Gerard herinneren als de man van de kinder- en jeugdliteratuur. De manier waarop hij daarmee in aanraking kwam, zegt veel over hem. Er waren studenten die vonden dat een toekomstige leraar - want zo zagen ze zich - ook kennis moest hebben van kinder- en jeugdliteratuur. Dat leek Gerard juist en dus bood hij aan daarover een werkgroep te geven. De vakantie gebruikte hij om zich in te lezen. Toen het semester begon was hij een kleine kenner, in de jaren daarna is hij een grote geworden.

Hij schreef diverse artikelen over het onderwerp - meestal beschouwend van aard - en zat jarenlang in de redactie van Literatuur Zonder Leeftijd. Als de kroon op zijn werk beschouwde hij een bachelormodule over de geschiedenis van de jeugdliteratuur. Die module was zijn idee. Hij gaf ook de meeste colleges, maar vond daarnaast collega's van zowel Historische als Moderne Letterkunde bereid gastspreker te zijn.

Toen de leerstoelgroep Moderne Letterkunde in december 2008 bij wijze van verrassing op het slotcollege van die module verscheen en de studenten vertelde dat dit Gerards allerlaatste college was, hoorde je uit vele monden: Ach! En ondanks de taart die we uitdeelden en de koffie en thee die we schonken, bleef het toch een beetje droevig in de zaal.

Gerard was nu eenmaal een heel aimabel mens. Hij bleef in zekere zin de onderwijzer die hij vroeger was: plichtsgetrouw, bescheiden, een beetje ouderwets ook. Hij was uiterst loyaal en erg gehecht aan de omgeving waarin hij werkte.

We zullen hem verschrikkelijk missen.

Nico Laan (namens de leerstoelgroep Moderne Nederlandse Letterkunde, UvA)