1004.11 Terug
Vooruit 1004.13

Med: 1004.12

Date: vrijdag 16 april 2010 14:16
From: Reinder Storm KITVL en Marieke van Delft KB via p.j.verkruijsse@planet.nl
Subject: Med: 1004.12: Anton de Kom en zijn boek 'Wij slaven van Suriname'

Anton de Kom en zijn boek 'Wij slaven van Suriname'

In 2009 werd herdacht dat 75 jaar eerder, in 1934, het boek Wij slaven van Suriname van Anton de Kom verscheen. Naar aanleiding hiervan presenteert het tijdschrift OSO in april 2010 een themanummer, met als ondertitel 'De turbulente biografie van een boek'.

Het boek

Het invloedrijke boek Wij slaven van Suriname markeert een cesuur in de geschiedschrijving over Suriname: het was de eerste keer dat de Surinaamse geschiedenis werd geschreven vanuit het antikoloniale, radicale gezichtspunt van de onderdrukten. Als aanklacht tegen koloniale onderdrukking en slavernij, pleitte de schrijver Anton de Kom verder voor zwart zelfbewustzijn, organisatie, en proletarische eenheid. Met zijn aanklachten was De Kom er relatief vroeg bij en past daarom in het rijtje van Caraïbische voorvechters van bevrijding en zelfrespect, zoals Marcus Garvey, C.L.R. James, Eric Williams en Aimé Césaire.

Toch bleef de Surinamer Anton de Kom een tamelijk onbekend schrijver, deels toe te schrijven aan de taalkloof. Wij slaven van Suriname werd vertaald in het Spaans en Duits, maar tot op heden nog steeds niet in het Engels. Wij slaven van Suriname beschrijft de Surinaamse geschiedenis, gecombineerd met persoonlijke waardeoordelen, waarmee het de koloniale uitbuiting veroordeelt. In het werk beschrijft De Kom hoe ook na de afschaffing van de slavernij in Suriname in 1863 de voormalige slaven en hun afstammelingen achtergesteld en armoedig bleven.

Biografie

Anton de Kom was in 1898 geboren in Paramaribo in een familie waarvan sommigen nog de slavernij hadden meegemaakt. In 1920 vertrok hij naar Nederland, alwaar hij na diverse banen politiek actiever werd vanaf 1926, toen hij in linkse kringen terecht kwam, en mede beïnvloed werd door de nationalistische beweging onder Indonesische studenten in Nederland. Hij zou actief worden in communistische kringen, en schreef en verspreidde - ook in Suriname - aanklachten tegen kolonialisme en onderdrukking van arbeiders. Hierdoor kreeg De Kom een "revolutionaire" reputatie en kwam bij de (koloniale) autoriteiten bekend te staan als opruier. Hij had het eerste manuscript voor Wij slaven van Suriname in 1931 af. De Kom's terugkeer naar Suriname begin 1933 wekte sensatie, en vanwege zijn reputatie werd hij bewaakt en beperkt in zijn bewegingsvrijheid door autoriteiten. Zo werd het hem verboden lezingen te houden. Binnen een maand was hij gearresteerd en na drie maanden gevangenschap werd hij verbannen naar Nederland, in mei 1933.

Tijdens de bezetting door de Duitsers werkte De Kom later voor het verzetsblad De vonk. Hij werd in augustus 1944 door de Nazi's gearresteerd en getransporteerd naar concentratiekamp Neuengamme, en later Sandbostel, waar hij in april 1945 overleed.

Afronding

Onder meer onder invloed van communisten, bewerkte De Kom zijn originele manuscript van 1931, na zijn verbanning terug naar Nederland in 1933, en voltooide Wij slaven van Suriname uiteindelijk, tot het in 1934 werd uitgegeven.

Erkenning

Anton de Kom en zijn werk kregen in de Nederlandse geschiedschrijving weinig (positieve) aandacht, en aanvankelijk ook weinig onder Surinamers. Linkse Surinaamse studenten herontdekten eind jaren '60 Wij slaven van Suriname als manifest en inspiratiebron. Pas in 1971 verscheen een herdruk. Mettertijd kregen De Kom en zijn invloedrijke werk steeds breder erkenning, in Suriname en Nederland. Dit resulteerde onder meer in een standbeeld, onthuld in 2006 in Amsterdam Zuidoost. De universiteit van Suriname in Paramaribo heet sinds 1983 Anton de Kom Universiteit.

---

LITERATUUR

Het betreffende themanummer van Oso. Tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis (jrg. 29, nr. 1, april 2010, 192 p., ISSN 01674099) is verkrijgbaar bij het KITLV en kost EUR 16,50. Zie ook: http://www.kitlv.nl/home/Latest_journal_issues?subpage_id=140

Hieronder een selectie van publikaties specifiek over Anton de Kom en Wij slaven van Suriname:

Artikelen

  • Hervonden held / Karin Amatmoekrim. In: De Groene Amsterdammer. vol. 133 (2009), issue 46 (13 november), pag. 50-51 : ill.
  • Anton de Kom and the formative phase of Surinamese decolonization / Peter Meel. In: NWIG : New West Indian guide/Nieuwe West-Indische gids. vol. 83 (2009), issue 3-4, pag. 249-280 ; Met lit. opg
  • Pure passie voor het onderwerp : interview met Alice Boots en Rob Woortman, biografen van Anton de Kom / Eva Gerrits. In: Biografie bulletin. vol. 19 (2009), issue 2, pag. 5-11 : ill.
  • Wij slaven van Suriname en het intellectuele eigendom van het koloniale verleden / Gert Oostindie. In: Wandelaar onder de palmen : opstellen over koloniale en postkoloniale literatuur : opgedragen aan Bert Paasman. - Leiden : KITLV Uitgeverij, 2004. - p. 495-506 : ill. ; Met lit. opg.
  • Surinamer in oorlogstijd / Henna Goudzand Nahar. In: Contrast : weekblad over de multiculturele samenleving. vol. 10 (2003), issue 15 (8 mei), pag. 14-15 : ill.
  • From Surinam to the Holocaust : Anton de Kom, a political migrant / Kwando M. Kinshasa. In: The journal of Caribbean history. vol. 36 (2002), issue 1, pag. 33-68 ; Met lit. opg.
  • Een Surinaamse messias / René Zwaap. In: De Groene Amsterdammer. vol. 122 (1998), issue 36 (2 september), pag. 18-21
Monografieën
  • Anton de Kom : biografie 1898-1845/1945-2009 / Alice Boots en Rob Woortman. - Amsterdam [etc] : Contact, 2009. - 546 p. : ill. ; Met lit. opg.
  • Een waardig monument op een waardige plek : onderzoek naar de totstandkoming van het Anton De Kom-monument / M.H. Carrilho, E. Bos, J. Egelie. - Amsterdam : i-Nova, 2006. - 40 p. : tab.
  • A. de Kom : zijn strijd en ideeën / Nico Wijnen ... [et al.]. - Amsterdam : Sranan Buku, 1989. - 130 p. : ill. ; Met lit. opg. (Samengesteld door het Anton de Kom-Abraham Behr Instituut. Verzameling van lezingen gegeven op een congres in Rockanje, in juni 1988)
  • Wij slaven van Suriname / A. de Kom. - Amsterdam : Contact, 1971 (2e dr.). - 192 p. (Met voorwoord van de erven De Kom.)
Websites Drs. Marieke T.G.E. van Delft
Conservator Oude Drukken / Curator Early Printed Collections
Redacteur / Editor Bibliopolis (www.kb.nl/bibliopolis)
Bijzondere collecties / Special Collections
Koninklijke Bibliotheek - Postbus 90407 - 2509 LK Den Haag
+ 31 (0)70-3140329 - e-mail: marieke.vandelft@kb.nl


[Dit nummer]