Twee meerstemmige liederen uit het Maastrichts Liedboek (1554)

In juli 1999 nam de muziekgroep Camerata Trajectina o.l.v. Louis Grijp de CD 'Maastrichts Liedboek' op. Dit liedboek werd in 1554 gedrukt en uitgegeven door de oudste drukker van Maastricht, Jacob Bathen.

Het Maastrichts Liedboek is de oudste in Nederland gedrukte verzameling van meerstemmige Nederlandstalige liederen. Jacob Bathen noemde zelf zijn verzameling 'Dat ierste boeck van de Niewe Duytsche Liedekens'. Het liedboekje is niet één bundeltje, maar bestaat uit verschillende boekjes. Voor elke stempartij, zoals bijv. de tenor, werd een apart boekje door Bathen vervaardigd. Soms is een boekje (notenbalken, met onder de noten de bijbehorende tekst) door meer stempartijen te gebruiken. Enkele liederen waren voor maar liefst acht verschillende stemmen. Helaas is het boekje van de hoogste stem, de superius/sopraan, niet aan ons overgeleverd. Louis Grijp is er echter in geslaagd die partij te reconstrueren.
De taal van de liederen is niet Maastrichts maar Nederlands - al moet daar haastig aan worden toegevoegd dat er in 1554 natuurlijk nog geen sprake was van één Nederlandse taal, maar meer van een verzameling van 'Nederlandsachtige' dialecten.

De CD verscheen bij Globe (cd-nummer: GLO 6046) van Klaas Posthuma Productions te Castricum. Dhr. Posthuma verleende ons toestemming om twee van de in totaal dertig liederen uit het Maastrichts Liedboek in mp3-formaat hier via Neder-L beschikbaar te stellen. De CD is o.a. te koop aan het Spaans Gouvernement op het Vrijthof te Maastricht voor NLG 35,00.

De twee te beluisteren liederen zijn:

  • Een bier, een bier, een bierenbroyken, een compositie voor vijf stemmen van de Maastrichtse componist Ludovicus Episcopius. Episcopius was toentertijd kapelmeester van de Sint Servaas. Ruw gezegd is dit lied het oudste Maastrichtse drinklied, zo'n 450 jaar oud.
    De tekst van het Nederlandstalige lied:

    Een bier, een bier, een bieren broyken,
    en drincket schier, maer bringhet altijt loyken.
    Ic segt u: "par ma foyken,
    lappet in u coyken!
    Wildijt my eens bringhen,
    ic sal ons een lieken singhen!"

  • Al hadden wy vijfenveertich bedden; dit is een compositie voor vier stemmen van de Luikse componist (Petit) Jan de Latre. De tekst:

    Al hadde wy vijfenveertich bedden,
    wy souden te mey een pluymken niet hebben,
    om dat dus wayt.
    Wy willen niet scheyden,
    noch beyden,
    tot dat haenken krayt.
Deze mp3-bestanden zijn te beluisteren met computerprogramma's als Real Player; een gratis versie van Real Player Basic, versie 8, is beschikbaar via Internet.

Ben Salemans

In 1985 studeerde Neder-L-redacteur Ben Salemans af op Bathens muziekbundeltje uit 1554 bij de vakgroep Nederlands van de Katholieke Universiteit Nijmegen. Hij 'herontdekte' het boekje enkele jaren daarvoor en gaf het enigszins chauvinistisch - zie ook zijn Maastrichts kerstverhaal - de titel 'Maastrichts Liedboek' mee.
Ergens in 2001 zal in Neder-L een uitgebreider artikel over het Maastrichts Liedboek verschijnen, van de hand van Louis Grijp, Willem Kuiper en Ben Salemans.


[Laatste nummer Neder-L][Agenda]