Archief

Deze webpage bevat het archief met gegevens over oudere nummers van dit tijdschrift. Meer recente, jongere nummers vindt u elders op deze site.

Jaargang 14, nummer 2, november 1998

Lezingen van het congres over 'Spel en spelen in de zestiende en de zeventiende eeuw' te Rotterdam, 27 en 28 augustus 1998 georganiseerd door de Werkgroep Zeventiende Eeuw in samenwerking met de Faculteit Historische en Kunstwetenschappen van de Erasmusuniversiteit.
Samenvattingen in het Engels kan men vinden via de www-pagina http://www.leidenuniv.nl/host/mnl/wkgrp17/tijdschrift.html

• Alessandro Arcangeli.
  Play and health in medical literature. Blz. 3-11.
  (Na Thomas Linacre's vertaling van Galenus' Hygieina wordt sport en spel vanuit medisch en ethisch oogpunt opnieuw bekeken. Over het algemeen werd sport en spel niet verboden, maar het gebruik ervan werd ook niet toegejuicht; er kleefden veel morele bezwaren aan.)
• R. van Stipriaan.
  Het theatrum mundi als ludiek labyrint. De vele gedaanten van het rollenspel in de zeventiende eeuw. Blz. 12-23.
  (Het theatrum mundi in vele gedaanten, in het bijzonder in verband met de komische ondertoon die het begrip kan hebben. Dit aan de hand van toneelstukken als Starters Daraide en Vondels Palamedes waarin van eigentijds verraad en executie een spel gemaakt wordt.)
• Wayne Franits.
  René van Stipriaan's concept of the ludic in seventeenth-century Dutch farces and its application to contemporary dutch painting. Blz. 24-33.
  (Toepassing van de dissertatie over kluchten naar Boccaccio op genre-schilderijen in de loop van de zeventiende eeuw: Gerrit van Honthorst, Dirck van Baburen, Jan van Bijlert en Gerard Terborch.)
• Mariet Westermann.
  Adriaen van de Venne, Jan Steen, and the art of serious play. Blz. 34-47.
  (De consequenties van Huizinga's Homo ludens bij Gerard Dou en Jan Steen. De grauwtjes van Adriaen van de Venne in de traditie van Erasmiaanse spot.)
• Erin Griffey.
  The artist's stage: the schilderkamer as a site of play in the 17th century. Blz. 48-60.
  (Het thema 'spel' in de artistenstudio: schilders dossen zich op afbeeldingen van hun atelier vaak fraai uit, en tonen daarbij huisdieren, muziekinstrumenten en rook- en drankattributen.)
• T. Van Houdt.
  Spelen om geld. Gokken, wedden en loten in het moraaltheologische discours in de Zuidelijke Nederlanden (eind zestiende - begin zeventiende eeuw). Blz. 61-73.
  (Leonardus Lessius en zijn De iustitia et iure ceterisque virtutibus cardinalibus uit 1605. Winst, zowel in de handel als in het spel, is gerechtvaardigd als zij 'aleatoir' is, onderworpen aan een kans op verlies die even groot is als de kans op winst.)
• Leendert F. Groenendijk.
  Kansspelen in het ethische discours van gereformeerde theologen in de Noordelijke Nederlanden. Blz. 74-85.
  (Naast ijzervreters die alle kaart- en dobbelspel wilden verbieden waren er ook predikanten zoals Franciscus Burmannus, die dit soort vermaak van geest en lichaam wilden toestaan.)
• Jeanine De Landtsheer.
  IJspret: Justus Lipsius en andere Humanisten uit de Nederlanden op glad ijs. Blz. 86-101.
  (IJsgedichten van Lipsius, Hadrianus Marius, Erycius Puteanus e.a., waarin de belangrijkste motieven zijn: de ongelofelijke uitvinding van de ijzeren schoen levert plezier en spektakel dat de Ouden niet kenden; de snelheid en behendigheid van de schaatsers; de charmante bewegingen, die met het gevleugelde paard Pegasus en met Mercurius in verband wordt gebracht. Soms ook met een erotische ondertoon (Grotius), soms met waarschuwingen tegen gevaar en losbandigheid (de jezuiet Antoon van Torre.)
• Marijke Barend-van Haeften.
  "Men moet den bal speelen soo alsse leyt" Spel en spelen in twee burleske reisbrieven van Aernout van Overbeke. Blz. 102-108.
  (De door de auteur en A.J. Gelderblom in Buyten gaets, Hilversum 1998 uitgegeven brieven, een aan een groep mannen en een aan een groep vrouwen. Dubbelzinnige woordspelingen die behalve de virtuositeit van Van Overbeke ook een catalogus bevatten van spelen en genoegens in het vaderland die de Haagse dichter-jurist op zijn VOC-schip moest missen. De anti-idealistische visie op het schrijverschap uit zich in ironische zelfrepresentaties, o.a. in de vorm van een alfabet.)
• Ria Fabri.
  Perspectiefjes in het spel. Optische 'Spielereien' in Antwerpse kunstkasten uit de zeventiende eeuw. Blz. 109-117.
  (Optische spelletjes met spiegels, beschreven in werken over optica en perspectief. Men bewoog figuurtjes ten opzichte van de spiegels - anders dus dan de statische Hollandse kijkdoos. Zo werd een kortstondig genoeglijk, erotisch of angstwekkend waanbeeld opgeroepen. Door Adriaen Poirters werden de perspectiefjes als 'eenen grooten dief van den tijd' beschouwd.)
• Jochen Becker.
  Plaatjes en praatjes: emblemata, gespreksspelen, conversatie en kunstgeklets. Blz. 118-130.
  (Voor het voeren van galante conversatie kon men zich oefenen met de Wetsteen van Jan de Brune, maar daarnaast maakte men ook gebruik van visueel materiaal, zoals kaartspelen en verzamelingen zinnebeeldige tekeningen; een dergelijke verzameling ligt ten grondslag aan de Sinnepoppen van Roemer Visscher.)
• F.C. van Boheemen & Th.C.J. van der Heijden.
  Rebustaal op Hollandse rederijkersblazoenen. Blz. 131-140.
  (Van het type 'Wy Rapen Gheneught' met twee knolletjes tussen een W en een G. Dergelijke rebussen komen niet alleen in de gedrukte teksten voor - zie de lijsten van pictogrammen, opgesteld door P. Genard, C.P. Burger en P. de Keyser - maar ook op prenten en schilderijen.)
• Hans Luijten & Wim van Dongen.
  Heilzame bronnen en verkwikkende baden. Emblematisch kuren met Nikolaus Person. Blz. 141-156.
  (Persons Symbolica in thermas et acidulas reflexio (Mainz, ca. 1680) in het licht van de zeventiende-eeuwse balneologie. De emblemen schilderen hoe man en vrouw, oud en jong in de baden met wisselend succes aan zijn trekken probeert te komen. Humoristische levenslessen, niet alleen interessant voor het badplaatspubliek.)
• Signalementen:
  • <Door: Th. Stevens, op p. 157:> M. Barend-van Haeften & A.J. Gelderblom (red.). Buyten gaets. Twee burleske reisbrieven van Aernout van Overbeke. Verloren, Hilversum, 1998. (Ego Documenten dl. 15). 125 pp. ISBN 90-6550-153-3.
  • <Door: L. Hacquebord, op p. 157-158:> P. Boon. Bouwers van de zee. Zeevarenden van het Westfriese platteland, c. 1680-1720. Hollandse Historische Reeks, Den Haag, 1996. (Hollandse Historische Reeks 26). X + 276 pp. ISBN 90-72627-18-0.
  • <Door: A. Schmidt, op p. 158:> W. Kloek. Een huishouden van Jan Steen. Verloren, Hilversum, 1998. 94 pp. (Serie: Verloren verleden, dl. 4) ISBN 90-6550-444-3.
  • <Door: B.P.M. Dongelmans, op p. 158-159:> A. Schapendonk. Die widerspenstigen Niederlande. Fruehneuzeitlicher niederlaendischer Buchbestand der Universitaetsbibliothek Marburg. Universitaetsbibliothek, Marburg, 1998. 142 pp. (Schriften der Universitaetsbibliothek Marburg, 86). ISBN 3-8185-0252-8.
  • <Door: H.F.K. van Nierop, op p. 159-160:> Y. Rodriguez Perez (samenst.) De hond van de hertog van Alva. Querido, Amsterdam, 1997. 93 pp. ISBN 90-214-0590-3.
  • <Door: M. van der Meij, op p. 160:> A.A. van Wagenberg-ter Hoeven. Het Driekoningenfeest. De uitbeelding van een populair thema in de beeldende kunst van de zeventiende eeuw. P.J. Meertens Instituut, Amsterdam, 1997. XII + 241 pp. ISBN 90-70389-55-X.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op p. 160-161:> B. Westerweel (red.). Anglo-Dutch relations in the field of the emblem. Brill, Leiden [etc.], 1997. (Symbola et Emblemata, VIII.). 310 pp. ISBN 90-04-10868-8.
  • <Door: E.M. Grabowsky, op p. 161-162:> O.S. Lankhorst & P.G. Hoftijzer. Drukkers, boekverkopers en lezers in Nederland tijdens de Republiek. Een historiografische en bibliografische handleiding. SDU, Den Haag, 1995. (Nederlandse cultuur in Europese context, dl. 1.) 227 pp. ISBN 90-12-08153-X.
  • <Door: R.M. Dekker, op p. 162-163:> B. Roberts. Through the keyhole. Dutch child-rearing practices in the 17th and 18th century. Three urban elite families. Verloren, Hilversum, 1998. 224 p. ISBN 90-6550-586-5.
  • <Door: W. Hogendoorn, op p. 163-164:> L. de Vries: Gerard de Lairesse. An Artist between Stage and Studio. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1998. XIV + 212 pp. ISBN 90-5356-250-8.
  • <Door: W. Pelt, op p. 164-165:> M.P. van Maarseveen, J.W.L. Hilhuijsen & J. Dane (red.). Beelden van een strijd. Oorlog en kunst voor de vrede van Munster, 1621-1648. Stedelijk Museum Het Prinsenhof [etc.], Delft [etc.], 1998. 383 pp. ISBN 90-400-9212-5.
  • <Door: J.W. Spaans, op p. 165:> W.E. Graham (ed.). Later Calvinism: international perspectives. Kirksville, Miss., 1994. xii + 564 pp. (Sixteenth century essays and studies, Vol. XXII). ISBN 0-940474-2200.
  • <Door: A. van der Lem, op p. 166:> W. Vroom. Het wonderlid van Jan de Witt en andere vaderlandse relieken. SUN, Nijmegen, 1997. 69 pp. ISBN 90-6168-619-9.
  • <Door: E. Stronks, op p. 166-167:> L.P. Grijp (red.) Het Wilhelmus en zijn buren. De dynamiek van de nationale hymne in West-Europa. SUN, Nijmegen, 1998. 207 pp. ISBN 90-6168-693-8. En: A. Maljaars. Het Wilhelmus. Auteurschap, datering en strekking. Een kritische toetsing en nieuwe interpretatie. Kok, Kampen, 1996. 344 p. ISBN 90-242-7830-9.
  • <Door: J. Salman, op p.167-168:> E.O.G. Haitsma Mulier, C.L. Heesakkers, P.J. Knegtmans [et al.] (red.). Athenaeum Illustre. Elf studies over de Amsterdamse Doorluchtige School, 1632-1877. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1997. 347 pp. ISBN 90-5356-256-7.
  • <Door: L. Jensen, op p. 168:> E. Kloek e.a. (red.). Vrouwen en kunst in de Republiek. Een overzicht. Verloren, Hilversum, 1998. 190 pp. ISBN 90-6550-572-5.
  • <Door: I. van der Vlis, op p. 168-169:> J. Spaans. Armenzorg in Friesland 1500-1800. Publieke zorg en particuliere liefdadigheid in zes Friese steden: Leeuwarden, Bolsward, Franeker, Sneek, Dokkum en Harlingen. Verloren, Hilversum, 1997. 400 pp. (Leeuwarden, Fryske Akademy). ISBN 90-6550-574-1.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op p. 169-170:> G.K. Hunter. English Drama, 1586-1642. The Age of Shakespeare. Oxford University Press, Oxford, 1997. (The Oxford History of English Literature). ISBN 0-19-812213-6.
    En: J.D. Cox & D.S. Kastan (eds.). A New History of Early English Drama. Voorwoord door Stephen J. Greenblatt. Columbia University Press, New York, 1997. ISBN 0-231-10242-9.
  • <Door: H. Vlieghe, op p. 170:> M. Westermann. The Amusements of Jan Steen. Comic painting in the seventeenth century. Waanders, Zwolle, 1998. 366 p. (Studies in the Netherlandish Art and Cultural History.) ISBN 90-400-9915-4.
  • <Door: J.W. Spaans, op p. 170-171:> G. Dorren. Het Soet Vergaren. Haarlems buurtleven in de zeventiende eeuw. Arcadia, Haarlem, 1998. 96 p. (Haarlemse Doelenreeks, schetsen uit Haarlems verleden, deel 1.) ISBN 90-6613-00599.
  • <Door: P.J. Koopman, op p. 171:> P. Dijstelberge & L. Noordegraaf (red.). Plague en Print in the Netherlands. A short-title catalogue of publications in the University Library of Amsterdam. Erasmus Publishing, Rotterdam, 1998. 360 pp. ISBN 90-5235-126-0.
  • <Door: P. Huys Janssen, op p. 172:> M. Kwakkelstein. Willem Goeree, Inleydinge tot de Al-ghemeene Teycken-Konst. Een kritische geannoteerde editie. Primavera Pers, Leiden, 1998. 168 pp. ISBN 90-74310-27-3.

Jaargang 14, nummer 2, november 1998

• Leo Noordegraaf.
  Interdisciplinariteit als probleem en uitdaging. Naar een integrale geschiedschrijving van de zeventiende eeuw. Blz. 177-187.
  (Integratie van kennis en inzicht moet leiden tot een integrale geschiedschrijving; daarnaast wederzijdse beïnvloeding op het gebied van methodologie en theorievorming in de verschillende historische disciplines.)
• Peter J.A.N. Rietbergen.
  De 'interdisciplinaire zeventiende eeuw' - een oud perspectief of nieuwe wegen? Blz. 188-196.
  (De politieke geschiedenis moet samenwerken, ook in het onderwijs, om het gevarieerde bronnenmateriaal recht de doen. Daarom is samenwerking met sociologie, kunstgeschiedenis, cultuurgeschiedenis, oriëntalistiek etc. nodig. Dit mag echter niet ten koste gaan van het eigenlijke historische werk: de vele facetten moeten in het vak geïntegreerd worden.)
• Leo Noordegraaf.
  Interdisciplinariteit en de economische en sociale geschiedschrijving van de Gouden Eeuw. Blz. 197-205.
  (Economische en sociale geschiedenis kan niet vruchtbaar werken zonder mentaliteitsgeschiedenis en historische antropologie.)
• Joke Spaans.
  Zeventiende-eeuwse kerkgeschiedenis en interdisciplinariteit. Blz. 206-217.
  (Kerkgeschiedenis heeft nog veel te doen op het gebied van organisatie van de kerk en materiële cultuur van de kerkgangers.)
• Els Kloek.
  'Een nieuw studieveld'. Vrouwengeschiedenis, interdisciplinariteit en de Nederlandse zeventiende eeuw. Blz. 218-230.
  (Vrouwengeschiedenis is nog op zoek naar de rol van de vrouw in de politiek en naar hun sociaal-economische positie.)
• Eric Jan Sluijter.
  Overvloed en onbehagen: interdisciplinariteit en het onderzoek naar zeventiende-eeuwse Nederlandse beeldende kunst. Blz. 231-245.
  (Herhaling van Van der Waals pleidooi voor een kunstgeschiedenis die er zich van bewust is, deel uit te maken van het ruimere gebied der kunstgeschiedenis.)
• Ton van Strien.
  De historische letterkunde: geschiedenis en literatuur. Blz. 246-256.
  (De literatuurgeschiedenis is al geruime tijd historiserend, en thans worden ook emoties, beeldvorming en genderaspecten in een historisch kader geplaatst.)
• Louis Peter Grijp.
  De muzikale reconstructie van de Gouden Eeuw. Blz. 257-267.
  (Muziekgeschiedenis is zeer verweven met de geschiedenis van de terreinen waarin de muziek functioneert, zoals litteratuur, theater en beeldende kunst.)
• Geert Vanpaemel.
  Multi- en interdisciplinariteit in de Nederlandse wetenschapsgeschiedenis van de Gouden Eeuw. Blz. 268-277.
  (Sociale, politieke en culturele thema's bepalen in toenemende mate de wetenschapsgeschiedenis, niet langer alleen die van de bètawetenschappen.)
• Signalementen:
  • <Door: K. Bostoen, op blz. 279:> Hendrik Doedijns. De Haegse Mercurius (7 augustus 1697- 1 februari 1698). Ed. R. van Vliet. Astraea, Leiden, 1997. Duivelshoeksreeks 5. 328 pp. ISBN 90-75179-06-5.
  • <Door: J. de Gier, op blz. 279-280:> C. Free. Willem van Oranje, 's-Hertogenbosch en de dichter van het Wilhelmus. Adr. Heinen, 's-Hertogenbosch, 1997. 120 pp. ISBN 90-7070-618-0.
  • <Door: M. van der Heijden, op blz. 280-281:> S. Groenveld, J.J.H. Dekker & Th.R.M. Willemse (red.) Wezen en boefjes. Zes eeuwen zorg in wees- en kinderhuizen. Verloren, Hilversum, 1997. 432 pp. ISBN 90-6650-553-9.
  • <Door: M.-Th. Leuker, op blz. 281:> J.W. Drijvers, J. de Hond & H. Sancisi-Weerdenburg (red.) "Ik hadde de nieusgierigheid". De reizen door het Nabije Oosten van Cornelis de Bruijn (ca. 1652-1727). Ex Oriente Lux, Leiden, 1997. 201 pp. ISBN 90-72690-11-7.
  • <Door: A. Hanou, op blz. 281-282:> H. Bots & Fr. Waquet. La Republique des Lettres. Belin, Parijs, 1997. 188 pp. ISBN 2-7011-2111-6.
  • <Door: W. Pelt, op blz. 282:> Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis 23, 1 (1997). Themanummer: Stedelijke schutterijen en sociale identiteit in Europa in de vroeg-moderne tijd. Verloren, Hilversum, 1997. 128 pp. ISSN 0303-9935.
  • <Door: M. Westermann, op blz. 282-283:> Historisch Tijdschrift Holland 29, nr. 4/5: Themanummer 'Vermaak in Holland'. Historische Vereniging Holland, Haarlem, 1997. 127 pp. ISSN 0166-2511.
  • <Door: R. Rasch, op blz. 283:> F. Willaert (red.) Veelderhande liedekens. Studies over het Nederlandse lied tot 1600. Peeters, Leuven, 1997. 193 pp. ISBN 90-6831-945-0.
  • <Door: A.M.Th. Leerintveld, op blz. 284:> H. Bots, O.S. Lankhorst & C. Zevenbergen (red.) Rotterdam bibliopolis. Een rondgang langs boekverkopers uit de zeventiende en achttiende eeuw. Gemeentelijke Archiefdienst, Rotterdam, 1997. 566 pp. ISBN 90-7289-224-0.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op blz. 284-285:> M. Meijer Drees. Andere landen, andere mensen. De beeldvorming van Holland versus Spanje en Engeland omstreeks 1650. (Nederlanse cultuur in Europese context). SDU, 's-Gravenhage, 1997. 176 pp. ISBN 90-1208-378-8-7.
  • <Door: F.A. van Lieburg, op blz. 285:> T.M. Hofman. Eenich Achterdencken. Spanning tussen kerk en staat in Holland 1570-1620. J.J. Groen & Zn., Heerenveen, 1997. 486 pp. ISBN 90-5030-807-4.
  • <Door: B. Schmidt, op blz. 286-287:> H. den Heijer. De geschiedenis van de WIC. Walburg Pers, Zutphen, 1994. 208 pp. ISBN 90-6011-912-6.
    En: W. Klooster. The Dutch in the Americas, 1600-1800. A narrative history with the catalogue of an exhibition of rare prints, maps, and illustrated books from the John Carter Brown Library. The John Carter Brown Library, Providence, 1997. 101 pp. ISBN 0-916617-50-5.
  • <Door: P. Steenbakkers, op blz. 287:> H.A. Krop, J.A. van Ruler & A.J. Vanderjagt (red.) Zeer kundige professoren. Beoefening van de filosofie in Groningen van 1614 tot 1996. Verloren, Hilversum, 1997. 346 pp. ISBN 90-6550-543-1.
  • <Door: E. Kloek, op blz. 288:> A. Schuurman & P. Spierenburg (eds.) Private domain, public inquiry. Families and life-styles in the Netherlands and Europe, 1550 to the present. Verloren, Hilversum, 1996. 270 pp. ISBN 90-6550-427-3.
  • <Door: F.P. Wagenaar, op blz. 289:> J.C. Streng. 'Stemme in staat.' De bestuurlijke elite in de stadsrepubliek Zwolle, 1579-1795. Verloren, Hilversum, 1997. 608 pp. ISBN 90-6550-548-2.
  • <Door: J.P. Venema, op blz. 289-290:> C. Lesger & L. Noordegraaf (eds.). Entrepreneurs and entrepreneurship in early modern times. Merchants and industrialists within the orbit of the Dutch staple market. Stichting Hollandse Historische Reeks, Den Haag, 1995. 299 pp. ISBN 90-72627-16-4.
  • <Door: E.G.C. Strietman, op blz. 290-291:> W. Abrahamse, A.C.G. Fleurkens & M. Meijer Drees (red.) Kort tijt-verdrijf. Opstellen over Nederlands toneel (vanaf ca. 1550) aangeboden aan Mieke B. Smits-Veldt. AD&L, Amsterdam, 1996. 296 pp. ISBN 90-74727-11-5.
  • <Door: W. Abrahamse, op blz. 291-292:> H. Luijten & M. Blankman (eds.) Minne- en zinnebeelden. Een bloemlezing uit de Nederlandse emblematiek. Amsterdam University Press, 1996. Alfa-reeks. ISBN 90-5356-212-5.
  • <Door: B. Thijs, op blz. 292:> V.D. Roeper & G.J.D. Wildeman. Reizen op papier. Journalen en reisverslagen van Nederlandse ontdekkingsreizigers, kooplieden en avonturiers. Walburg Pers, Zutphen, 1996. (Jaarboek 1996, Vereeniging Nederlandsch Historisch Scheepvaart Museum en Stichting Nederlands Scheepvaart Museum). 160 pp. Amsterdam. ISBN 90-601-965-7.
  • <Door: B. Thijs, op blz. 293:> Om de Zuid. De eerste schipvaart naar Oost-Indië onder Cornelis de Houtman, 1595-1597, opgetekend door Willem Lodewycksz. Vertaling, inleiding en annotatie door V. Roeper en D. Wildeman. SUN, Nijmegen, 1997. 347 pp. ISBN 90-6168-495-1.
  • <Door: B.A. Heezen-Stoll, op blz. 293-294:> K. Bostoen e.a. Bonis in bonum. Johan Radermacher de Oude (1538-1617), humanist en koopman. Verloren, Hilversum, 1998. 80 pp. ISBN 90-6550-155-X.
  • <Door: M. van Tielhof, op blz. 294-295:> J.Th. Lindblad & F.L. Dufour-Briët (eds.) Dutch entries in the pound-toll registers of Elbing 1585-1700. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, 's-Gravenhage, 1995. XXIX + 499 pp. ISBN 90-5216-061-9.
  • <Door: P.E.L. Verkuyl, op blz. 295:> J. Jansen (red.) Omnibus idem. Opstellen over P.C. Hooft ter gelegenheid van zijn driehonderdvijftigste sterfdag. Verloren, Hilversum, 1997. 198 pp. ISBN 90-6550-564-4.
  • <Door: A.J. Gelderblom, op blz. 296:> T. van Strien (ed.) Hollantsche Parnas. Nederlandse gedichten uit de zeventiende eeuw. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1997. Alfa-reeks. 163 pp. ISBN 90-5356-276-1.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 296-297:> R. Schenkeveld - van der Dussen, K. Porteman, L. van Gemert & P. Couttenier (red.) Met en zonder lauwerkrans. Schrijvende vrouwen uit de vroegmoderne tijd 1550-1850: van Anna Bijns tot Elise van Calcar. Teksten met inleiding en commentaar. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1997. 970 pp. ISBN 90-5356-268-0.
  • <Door: T. van Strien, op blz. 297-298:> J. Jansen (red). Zeven maal Hooft. Lezingen ter gelegenheid van de 350ste sterfdag van P.C. Hooft, uitgesproken op het herdenkingscongres in de Amsterdamse Agnietenkapel op 21 mei 1997. 138 pp. AD&L, Amsterdam, 1997.
  • <Door: F.H. van Eemeren & P. Houtlosser, op blz. 298-299:> H. Klink. Opstand, politiek en religie bij Willem van Oranje 1559-1568. Een thematische biografie. 392 pp. J.J. Groen & Zn., Heerenveen, 1997. ISBN 90-5030-870-8.
  • <Door: L.E. Jensen, op blz. 299:> H. Hendrix & T. Hoenselaars (red.) Vreemd volk. Beeldvorming over buitenlanders in de vroeg-moderne tijd. Amsterdam University Press, 1998. 146 pp. ISBN 90-5356-279-6.
  • <Door: J. Bloemendal, op blz. 300:> K.A.E. Enenkel. Kulturoptimismus und Kulturpessimismus in der Renaissance. Studie zu Jacobus Canters 'Dyalogus de solitudine'. Peter Lang, Bern, 1995. 461 pp. ISBN 3-631-48847-5.
  • <Door: S. Colenbrander, op blz. 300-301:> H. Kaptein. De Hollandse textielnijverheid (1350-1600). Conjunctuur & continuïteit. Verloren, Hilversum, 1998. 288 pp. ISBN 90-73941-17-2.
  • <Door: M. van der Meij-Tolsma, op blz. 301-302:> J. Hall. Hall's Iconografisch handboek. Onderwerpen, symbolen en motieven in de beeldende kunst. Vertaling Theo Veenhof. Onder redactie van en met aanvullingen door Ilja M. Veldman en Leendert D. Couprie. Primavera Pers, Leiden, 1992. 396 pp. ISBN 90-74310-05-2.
  • <Door: M. van der Meij-Tolsma, op blz. 302:> Kunst op Schrift. Een inventarisatie van Nederlandstalige publicaties op het gebied van kunsttheorie en esthetica 1670-1820. Bezorgd door Jacqueline de Man, met medewerking van Andries Hoeweler. Opgezet en geredigeerd door Paul Knolle, Bert Pol, Paul van Reijen en Peter de Voogd. Primavera Pers, Leiden, 1993. 263 pp. ISBN 90-74310-02-8.
  • <Door: P. Huys Janssen, op blz. 302-303:> G. Seelig. Abraham Bloemaert (1566-1651). Studien zur Utrechter Malerei um 1620. Mann Verlag, Berlijn, 1997. 350 pp. ISBN 3-7861-1933-3.
  • <Door: P. Huys Janssen, op blz. 303:> E. van de Wetering. Rembrandt. The painter at work. Amsterdam University Press, 1997. 340 pp. ISBN 90-5356-239-7.

Jaargang 14, nummer 1, januari 1998

Dit nummer bevat de tekst van de lezingen gehouden op het jaarlijkse Congres van de Werkgroep Zeventiende Eeuw, getiteld: 'Ad Maiorem Dei Gloriam'. Jezuïeten in de Nederlanden tijdens de zeventiende eeuw. Antwerpen, 29 augustus 1997. Bij dit colloquium was een tentoonstelling, waarvan de catalogus verscheen onder redactie van Hubert Meeus.

• Karel Porteman.
  De jezuïeten in de Nederlandse letterkunde van de zeventiende eeuw. Blz. 3-14.
  (Behalve Neolatijnse poëzie brachten de jezuïeten ook toneelstukken voort, gewijde welsprekendheid, geestelijke liederen en ontspanningslitteratuur. Een bijzondere figuur is de veelzijdige pater Jan David, 1546-1613.)
• Jeanine de Landtsheer.
  Historia Domus Antverpiensis. De jezuïeten te Antwerpen van voor het prille begin tot het eerste kwart van de zeventiende eeuw. Blz. 15-26.
  (Requesens steunt de jezuïeten bij hun streven naar een eigen kerkgebouw. Na zijn dood volgt de Spaanse furie; de jezuïeten worden verdacht van collaboratie met de Spaanse plunderaars en moeten, zij het tijdelijk, Antwerpen verlaten.)
• Toon van Houdt.
  De economische ethiek van de Zuid- Nederlandse jezuïet Leonardus Lessius (1554-1623) een geval van jezuïtisme? Blz. 27-38.
  (In zijn theologische studiedebatten en in zijn ethische traktaten hangt Lessius een probabilistisch, van ethische twijfel uitgaand, standpunt aan. Pascal zou zich hier later fel tegen keren.)
• Noel Golvers.
  D. Papebrochius, S.J. (1628-1714), Ph. Couplet (1623-1693) en de Vlaamse jezuïetenmissie in China. Blz. 39-50.
  (Gering enthousiasme in Europa en de starre regelgeving van het Vaticaan verhinderde een succesvolle kerstening van China onder Keizer Kangxi (1661-1722). Knappe imitatie van Chinese karakters door Hendrik Causee, etser in dienst van Plantijn.)
• Jan de Vet.
  Jezuïeten en hun orde in de Dictionaire Historique et Critique van Pierre Bayle. Blz. 51-63.
  (In het artikel over Loyola citeert Bayle Edwar Stillingfleet, die Ignatius met Don Quichot vergeleken had. Daarnaast bewondering voor de succesrijke organisatie van de jezuïeten. Vaak worden jezuïeten geciteerd in andere lemmata.)
• Annemie de Vos.
  Hofarchitect Jacques Francart en de Brusselse jezuïetenkerk. Tussen traditie en vernieuwing. Blz. 65-80.
  (Francart neemt in 1616 het werk van Hoeimaker, en veel van diens oorspronkelijke plannen, over.)
• Xander van Eck.
  De jezuïeten en het wervende wisselaltaarstuk. Blz. 81-94.
  (Sleuven achter het altaar worden gebruikt om verschillende schilderijen te bewaren, waarvan er telkens een wordt opgetakeld. Dit gebeurt het eerst in Antwerpen, met schilderijen van Rubens, Schut en Seghers; later ook in andere kerken in de Nederlanden.)
• Beatrix Ackx.
  Mechelse doeken over Franciscus Xaverius. Blz. 95-106.
  (Contrareformatorische heiligenverering leidde tot een serie van dertien schilderijen - door J.E. Quellinus, J.M. De Coxie, L.F. de Jonge, H. Herregoudts, P. Ykens e.a. - die bijeen is gebleven.)
• Dirk Sacré.
  Een Latijns jezuïetendichter uit de zeventiende eeuw: Balduinus Cabillavius. Blz. 107-118.
  (Zeer veel religieuze poezie, waaraan de werkelijke bezieling vaak ontbreekt. Een groot aantal heldinnenbrieven; Bidermann, Cabilliau en Vincartius zijn de jezuïetische heroidendichters. Zijn invloed op Sidronius Hosschius, Wallius en Becanus.)
• Peter van Dael S.J.
  'De christelijcke leeringhe met vermaeck gevat': de functie van illustraties in boeken van jezuïeten in de Nederlanden tijdens de zeventiende eeuw. Blz. 119-134.
  (Door beeldmateriaal konden geletterden en ongeletterden de katholieke leer beter begrijpen en onthouden. In de beelden, die het gemoed bewegen, kon men ook Christus en de heiligen vereren. Dit leidt tot een grote cultuur van geleerde en stichtelijke geïllustreerde boeken.)
• Paul Begheyn S.J.
  Uitgaven van jezuïeten in de Noordelijke Nederlanden 1651- 1700. Blz. 135-158.
  (Nrs. 133-481 van de korte titellijst, waarvan het eerste deel verscheen in dit tijdschrift jrg. 13, p. 293-308. De meest gepubliceerde auteurs zijn Louis Maimbourg, Athanasius Kircher, René Rapin, Martino Martini, Baltasar Gracian, Famiano Strada, Heribert Rosweyde, Leonardus Lessius en Adriaen Poirters.)
• Signalementen:
  • <Door: M.E. Meijer Drees, op blz. 159-160:> W. Abrahamse. Het toneel van Theodore Rodenburgh (1574-1644). AD&L, Amsterdam, 1997. 218 pp.
  • <Door: P.J. Verkruijsse, op blz. 160:> Literaire Monumentenzorg. Theorie en praktijk van een klassiekenreeks / Literarische Denkmalpflege. Theorie und Praxis einer Klassikerreihe. Constantijn Huygens Instituut, Den Haag, 1997. 115 pp. ISBN 90-802696-4-6.
  • <Door: E. Wiskerke, op blz. 160-161:> A. de Vos. Gezelles 'Gouden Eeuw'. De Zuidnederlandse zeventiende-eeuwse literatuur in het werk van Guido Gezelle. Peters, Leuven, 1997. 485 pp. ISBN 90-6831-877-2.
  • <Door: P.G.B. Thissen, op blz. 161-162:> M. Keblusek. Boeken in de hofstad. Haagse boekcultuur in de Gouden Eeuw. Verloren, Hilversum, 1997. (Hollandse Studien XXXIII). 382 pp. ISBN 90-70-403-38-2.
  • <Door: H. de Waardt, op blz. 162:> J. Monballyu. Van hekserij beschuldigd. Heksenprocessen in Vlaanderen tijdens de 16de en 17de eeuw. UGA, Heule, 1996. 128 pp. ISBN 90-6768-212-8.
  • <Door: L. Kooijmans, op blz. 163:> S. Stegeman. Patronage en dienstverlening. Het netwerk van Theodorus Janssonius van Almeloveen (1657-1712) in de Republiek der Letteren. Diss. Katholieke Universiteit Nijmegen, 1997. 412 pp. ISBN 90-90100-253.
  • <Door: Th. Stevens, op blz. 163-164:> R. van Gelder. Het Oost-Indisch avontuur. Duitsers in dienst van de VOC (1600- 1800). SUN, Nijmegen, 1997. 335 pp. ISBN 90-6168-492-7.
  • <Door: M. van der Poel, op blz. 164-165:> S. Berger. Classical oratory and the Sephardim of Amsterdam. Rabbi Aguilar's 'Tratado de la retorica'. Verloren, Hilversum, 1996. 141 pp. ISBN 90-6550-547-4.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 165:> A. Schuurman, J. de Vries & A. van der Woude. Aards geluk. De Nederlanders en hun spullen van 1550-1850. Balans, Amsterdam, 1997. 347 pp. ISBN 90-5018-350-6.
  • <Door: H. Duits, op blz. 165-166:> A.G.C. Fleurkens. Stichtelijke lust. De toneelspelen van D.V. Coornhert (1522-1590) als middelen tot het geven van morele instructie. Verloren, Hilversum, 1994. 422 pp. ISBN 90-6550-397-8.
  • <Door: W. Fritschy, op blz. 166:> J.Th. de Smidt, R.H.J.M. Gradus & G.A. Kaatee (red.). Van tresorier tot thesaurier-generaal. Zes eeuwen financieel beleid in handen van een hoge Nederlandse ambtsdrager. Verloren, Hilversum, 1996. 556 pp. ISBN 90-6550-542-3.
  • <Door: H. Vlieghe, op blz. 167:> V.B. Greep. Een beeld van het gezin. Functie en betekenis van het vroegmoderne gezinsportret in de Nederlanden. Verloren, Hilversum, 1996. (Zeven Provincien Reeks, dl. 12). 104 pp. ISBN 90-6550-138-X.
  • <Door: M.L. Barend-van Haeften, op blz.167-168:> L. Blusse'. Bitters bruid. Een koloniaal huwelijksdrama in de gouden eeuw. Balans, Amsterdam, 1997. 208 pp. ISBN 90-5018-353- 0.
  • <Door: J. Pollmann, op blz. 168-169:> A.Ph.F. Wouters & P.H.A.M. Abels. Nieuw en ongezien. Kerk en samenleving in de classis Delft en Delfland 1572-1621. Vereniging Nederlandse Kerkgeschiedenis, Nijmegen, 1994. 2 dln. ISBN 90-5166-412-5.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 169:> H. van der Wee. The Low Countries in the Early Modern World. From the Late Middle Ages to the Industrial Revolution. Variorum, Aldershot, 1994. 307 pp. ISBN 0-86078-384-7.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 169:> L. Magnusson (ed.). Mercantilist economics. Kluwer, Dordrecht, 1993. 269 pp. ISBN 0-7923-9359-7.
  • <Door: L.M. Helmus, op blz. 170:> J. Drewes, R. van der Eerden-Vonk, H. Kaptein e.a. (red.). Glans en glorie van de Grote Kerk. Het interieur van de Alkmaarse Sint Laurens. Verloren, Hilversum, 1996. (Alkmaarse Historische Reeks, dl. 10). 274 pp. ISBN 90-6550-148-7.
  • <Door: M.J. Bok, op blz. 170-171:> J.Roding & M. Stompe'. Pieter Isaacz (1569-1625). Een Nederlandse schilder, kunsthandelaar en diplomaat aan het Deense Hof. Verloren, Hilversum, 1996. (Zeven Provincien Reeks, dl. 14). 80 pp. ISBN 90-6550-145-2.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 171:> Christina Ferrao & Jose Monteiro Soares (eds.). Brasil-Hollandes / Dutch- Brazil. Index, Rio de Janeiro, 1995. 222 + 185 + 240 + 192 + 144 p. ISBN 85-7083-047-5.
  • <Door: A.J. Gelderblom, op blz. 171-172:> S. Huigen. De weg naar Monomotapa. Nederlandstalige represtentaties van geografische, historische en sociale werkelijkheden in Zuid- Afrika. Amsterdam Universtiy Press, 1996. ISBN 90-5356-228-1.
  • <Door: W. Waterschoot, op blz. 172-173:> Jacob Cats. Sinne- en minnebeelden. Studie-uitgave met inleiding en commentaar. Ed. Hans Luijten. Constantijn Huygens Instituut, Den Haag, 1996. 348 + 776 + 526 p. ISBN 90-802-696-2-x.
  • <Door: M.J. Bok, op blz. 174:> H. Hendrix & J. Stumpel (red.). Kunstenaars en opdrachtgevers. Amsterdam University Press, 1996.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 174-175:> H. Hendrix & M.A. Schenkeveld-van der Dussen (red.). Oud en lelijk. Ouderdom in de cultuur van de Renaissance. Amsterdam University Press, 1996. 110 p. ISBN 90-5356-235-4.
  • <Door: H. Hendrix, op blz. 175:> P.J. van Kessel & E.M.R. Schulte (red.). Rome-Amsterdam. Two growing cities in seventeenth-century Europe. Amsterdam University Press, 1997. 333 p., 126 ill. ISBN 90-5356-222-2.
  • <Door: Th. Stevens, op blz. 175-176:> E. Kloek (samenst.). Vaderlandse Geschiedenis (kwartetspel). Verloren, Hilversum, 1997. ISBN 90-6550-440-0.
  • <Door: K.J. Ruitenburg-De Bonte, op blz. 176:> N.F. Streekstra e.a. (red.). Constantijn Huygens 1596-1996. Lezingen van het tweede Groningse Huygens-symposium. Passage, Groningen, 1997. 152 p. ISBN 90-5452-037-X.

Jaargang 13, nummer 2, december 1997

• Ben Albach.
  Morianen en morendansen op het toneel van de Amsterdamse schouwburg, 1648-1651. Blz. 385-399.
  (Vermeldingen van morianen en het morenballet in de rekeningen van de schouwburg, in verband met Aran en Titus, Salomon, en Lingua van Lambert van den Bosch. Soms maakte men hiervoor blijkbaar gebruik van geïmmigreerde negers, maar soms waren het ook zwartgeschminkte Nederlandse acteurs.)
• Josef IJsewijn.
  Sidronius Hosschius (1596-1653). Latijns dichter. Blz. 401-410.
  (Gebruik makend van het materiaal van antieke dichters geeft Hosschius in zijn elegische gedichten meditaties en beschrijvingen van zijn eigen innerlijk leven. Hij behoort niet tot de grootste dichters, maar heeft genoeg talent om een goed beeld te geven van het katholieke denken van zijn tijd.)
• Johan Verberckmoes.
  Kluchtboeken in de Spaanse Nederlanden. Blz. 411-424.
  (Didactische bedoelingen. Aanvankelijk was het kluchtboek een geleerd medium, dat functioneerde in kringen van rederijkers en kooplieden. In de zeventiende eeuw maken de schoolmeesters er gebruik van, terwijl in de achttiende eeuw kluchtboeken door colporteurs aan de man worden gebracht. Regionale verschillen; in de Zuidelijke Nederlanden vindt het genre ruime verspreiding. Bijzonder zijn die van Joan en Judocus de Grieck die de anecdotes met een moraliserend betoog aan elkaar breien.)
• Marjolein 't Hart.
  Kaapvaart en staatsmacht. Dilemma's van de geprivatiseerde oorlogvoering op zee. Blz. 425-437.
  (Op de kaapvaart werd neergekeken, en men zag er natuurlijk ook de gevaarlijke kanten van. Maar door de zwakke staatsmacht, het gebrek aan internationale samenwerkingsverbanden en het eigenbelang van reders en militairen die bij de kaapvaart betrokken waren, duurde het tot de tweede helft van de negentiende eeuw voordat effectieve maatregelen tegen de kapers genomen konden worden.)
• Ike van Hardeveld.
  De auteur van de 'Italiaansche Spraakkonst' (1672). Blz. 439-445.
  (Zoals bekend hebben de auteurs van de reprint dat gemist. Over de activiteiten van Lodewyk Meyer, beschreven door Huydecoper in zijn extract uit de notulen van Nil Volentibus Arduum. Ook door de talrijke overeenkomsten van technische termen in de Italiaanse Spraakkonst met lemma's in de Woordenschat - Meyers lexicon van "konstwoorden" uit 1669 - wordt het auteurschap van Meyer bewezen.)
• Saskia Stegeman.
  Geleerde vrouwen als verzamelobject. De voorgenomen uitgave over geleerde vrouwen van Theodorus Janssonius van Almeloveen (1657-1712). Blz. 447-457.
  (Van Almeloveen werkte jarenlang aan talrijke collecties van gegevens en wetenswaardigheden over litteraire onderwerpen. Een daarvan is zijn lijst van feminae doctae, die had moeten leiden tot de publicatie van dichterswerk van geleerde vrouwen uit de Oudheid - Proba Falconia en Sulpicia - en uit zijn eigen kennissenkring - Elisabeth Koolaart, Sibylla Wagenseil en Suzanna Pauwelsen.)
• Signalementen:
  • <Door: F.W.J. Koorn, op blz. 459:> M. Monteiro. Geestelijke maagden. Leven tussen klooster en wereld in Noord-Nederland gedurende de zeventiende eeuw. Verloren, Hilversum, 1996. 415 pp. ISBN 90-6550-535-0.
  • <Door: H.N. van Wijngaarden, op blz. 459-460:> G.N.M. Vis. Het weeshuis van Woerden. 400 jaar Stadsweeshuis en Gereformeerd Wees- en Oudeliedenhuis te Woerden 1595-1995. Verloren, Hilversum, 1996. 285 pp. ISBN 90-6550-528-8.
  • <Door: K. Porteman, op blz. 460-461:> P.P. Raasveld, Pictura, poesis, musica. Een onderzoek naar de rol van de muziek in embleemliteratuur. ICG Printing, Dordrecht, 1995. VIII + 455 pp. ISBN 90-73446-57-0.
  • <Door: J. van den Noort, op blz. 461:> H. Bonke. De kleyne mast van de Hollandse coopsteden. Stadsontwikkeling in Rotterdam 1572-1795. Stichting Amsterdamse Historische Reeks, Amsterdam, 1996. 320 pp. ISBN 90-73941-14-8.
  • <Door: H. Luijten, op blz. 461-462:> K. Porteman. Emblematic Exhibitions (affixiones) at the Brussels Jesuit College (1630-1685). A Study of the Commemorative Manuscripts (Royal Library, Brussels). With contributions by Elly Cockx-Indestege, Dirk Sacre en Marcus de Schepper. Brepols, Turnhout, 1996. 200 pp. ISBN 2-503-50516-3.
  • <Door: H. Luijten, op blz. 462:> M. van Vaeck en T. van Houdt. 'One in a thousand'. Ephemeral emblems in the Mechelen 'Seminarium Archiepiscopale' in honour of its president Petrus Dens (1765). Peeters, Leuven, 1996. 99 pp. ISBN 90-6831-849-7.
  • <Door: H. Vlieghe, op blz. 462-463:> Karel van Mander. Het schilderboek. Het leven van de doorluchtige Nederlandse en Hoogduitse schilders. Geheel herziene editie door J.L. de Jong, E.A. de Jong-Grane & D.F. Lunsingh Scheurleer o.b.v. D.F. Mirande & G.S. Overdiep. Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1995. 412 pp. ISBN 90-284-1678-1.
  • <Door: J. van Sluis, op blz. 463-464:> W.J. van Asselt & E. Dekker (red.) De scholastieke Voetius, Een luisteroefening aan de hand van Voetius' 'Disputationes selectae'. Boekencentrum, Zoetermeer, 1995. 215 pp. ISBN 90-239-0309-9.
  • <Door: A.M. Zuiderweg, op blz. 464-465:> V.D. Roeper (eindred.) Willem Ysbrantsz Bontekoe. Iournael ofte gedenckwaerdige beschrijvinghe. De wonderlijke avonturen van een schipper in de Oost, 1618-1625. Terra Incognita, Amsterdam, 1996. 165 pp. ISBN 90-73853-08-7. En: K. Bostoen, R. Daalder, V. Roeper, G. Verhoeven, D. Wildeman. Bontekoe. De schipper, het journaal, de scheepsjongens. Walburg Pers (i.s.m. Stichting Nederlands Scheepvaartmuseum), Zutphen, 1996. 96 pp. ISBN 90-6011-948-7.
  • <Door: W. Waterschoot, op blz. 465:> S. Morison. First principles of typography. Introduction by Huib van Krimpen. Preface by David McKitterick. Academic Press, Leiden, 1996. xvi + 56 pp. ISBN 90-74372-14-7.
  • <Door H. Vlieghe, op blz. 465-466:> A. Summer (ed.) Death, Passion and Politics. Van Dyck's Portraits of Venetia Stanley and George Digby. Dulwich Picture Gallery, Londen, 1995. (Paintings and their Context 5.) 139 pp. ISBN 1-898-51907-2.
  • <Door: P.E.L. Verkuyl, op blz. 466-467:> A. Geneva. Astrology and the seventeenth century mind: William Lilly and the language of the stars. Manchester University Press, Manchester/New York, 1995. 298 pp. ISBN 0-7190-4154-6.
  • <Door: A.J. Jelsma, op blz. 467:> R. Esser. Niederländische Exulanten im England des 16. und fruehen 17. Jahrhunderts. Duncker & Humblot, Berlin, 1996 (Historische Forschungen Band 55). 271 pp. ISBN 3-428-08667-8.
  • <Door: W.J. op 't Hof, op blz. 468-469:> F.A. van Lieburg. Profeten en hun vaderland. De geografische herkomst van de gereformeerde predikanten in Nederland van 1572 tot 1816. Boekencentrum, Zoetermeer,1966. 399 pp. ISBN 90-239-0928-3.
  • <Door: M. van der Poel, op blz. 469-470:> A.Gerlo & R. De Smet (eds.) Marnixi Epistulae. De briefwisseling van Marnix van Sint-Aldegonde. Een kritische uitgave, pars I (1558-1576), Brussel, 1990; 340 pp.; pars II (1577-1578), Brussel, 1992; 311 pp. pars III (1579-1581), Brussel, 1996; 329 pp. University Press, Brussel; De Graaf Publishers, Nieuwkoop.
  • <Door: A.A. Sneller, op blz. 470:> Anna Maria van Schuurman. Verhandeling over de aanleg van vrouwen voor wetenschap. Vertaling Renee ter Haar. Xeno, Groningen, 1996. 98 p. ISBN 90-6208-123-1.
  • <Door: Ton Harmsen, op blz. 470:> A.J. Gelderblom, A.N. Paasman & J.W. Steenbeek (eds.) Jan Luyken, Duytse lier. AUP, Amsterdam, 1995. (Alfareeks), 116 pp. ISBN 90-5356-147-1.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op blz. 471:> L. Hunt Yungblut. Strangers Settled Here amongst Us: Policies, Perceptions and the Presence of Aliens in Elizabethan England. Routledge, Londen / New York, 1996. 176 pp. ISBN 0-415-02144-8.
  • <Door: S.G. van Romburgh, op blz. 471-472:> C. Nativel, ed. Franciscus Junius, De Pictura veterum libri tres (Roterodami 1694). Edition, traduction et commentaire du livre I. Droz, Geneve, 1996. 728 pp. ISBN 2-600-00174-3.
  • <Door: H. Roodenburg, op blz. 472-473:> Paul Knevel. Burgers in het geweer. De schutterijen in Holland, 1550-1700. Historische Vereniging Holland/Verloren, Hilversum, 1994. 420 pp. ISBN 90-70403-36-6.
  • <Door: P. Dijstelberge, op blz. 473-474:> M.W. Huiskamp, P.J. Boon, R.L.M.M. Camps (sam.) Catalogus van de pamfletten aanwezig in de Bibliotheek Arnhem 1537-1795. Verloren, Hilversum, 1995. 368 pp. ISBN 90-6550-512-1.
  • <Door: D.J. Noordam, op blz. 474:> Th. van der Meer. Sodoms zaad in Nederland. Het ontstaan van homoseksualiteit in de vroegmoderne tijd. SUN, Nijmegen, 1995. 512 pp. ISBN 90-6188-44-7.
  • <Door: H. den Boer, op blz. 474-475:> S.A. Vosters. Het beleg en de overgave van Breda in geschiedenis, litteratuur en kunst. Gemeentarchief, Breda, 1993. 3 dln. (Breda studies nr. 8). 395 pp., 265 pp., 220 pp. ISBN 90-5391-010-7.
  • <Door: H. Vliege, op blz. 475:> E.-J. Goossens. Schat van beitel en penseel. Het Amsterdamse Stadhuis uit de Gouden Eeuw. Stichting Koninklijk Paleis / Waanders, Amsterdam / Zwolle,1996. 96 pp. ISBN 90-400-9878-6.
  • <Door: P. Dijstelberge, op blz. 475-476:> De Gulden Passer. Jaarboek van de "Vereeniging der Antwerpsche bibliophielen" 1995. Museum Plantin-Moretus, Antwerpen, 1995. 252 pp. ISSN 0777-5067.
  • <Door: M.C. 't Hart, op blz. 476-477:> W.L. Korthals Altes. Van pond Hollands tot Nederlandse gulden: de geschiedenis van de Nederlandse geldeenheid. NEHA, Amsterdam, 1996. 323 pp. ISBN 90-71617-92-0.
  • <Door: A.C.G. Fleurkens, op blz. 477:> P. Visser. Sporen van Menno. Het veranderende beeld van Menno Simons en de Nederlandse mennisten. M.m.v. Mary Sprunger & Adriaan Plak. Fotografie Iman Heystek, Esther van Weelden. Knijnenberg, Krommenie, 1996. 168 pp. ill. ISBN 90-70353-07-5.
  • <Door: W.Th.M. Frijhoff, op blz. 477-479:> S. Zijlstra. Het geleerde Friesland - een mythe? Universiteit en maatschappij in Friesland en Stad en Lande ca. 1380-1650. Fryske Akademy, Leeuwarden, 1996. XIV + 344 pp. + tabellen, grafieken. ISBN 90-6171-817-1.
  • <Door: C.L. Heesakkers, op blz. 479:> F. Postma & J. van Sluis. Auditorium Academiae Franekerensis. Bibliographie der Reden, Disputationen und Gelegenheitsdruckwerke der Universitaet und des Athenaeums in Franeker 1585-1843. Fryske Academy, Leeuwarden, 1995. LII, 706 pp. ISBN 90-6171-760-4.
  • <Door: P.C. van der Eerden, op blz. 479-480:> A. van der Blom. Lieven de Key, Haarlems stadsbouwmeester. Een Vlaamse emigrant en zijn rijke nalatenschap. Schuijt, Haarlem, 1995. 96 pp. ISBN 90-90-6097-406-9.
  • <Door: P.C. van der Eerden, op blz. 480:> K.-K. Weber. Johan van Valckenburgh. Das Wirken des niederlaendischen Festungbaumeisters in Deutschland 1609-1625. Boehlau Verlag, Koeln/Weimar/Wien, 1995. 214 pp. ISBN 3-412-04495-4.
  • <Door: P. Dijstelberge, op blz. 480-481:> Th. Bijvoet, P. Koopman (red.) Bladeren in andermans hoofd. Over lezers en leescultuur. SUN, Nijmegen, 1996. (Reeks Memoria) 365 pp. ISBN 90-6168-443-9.
  • <Door: H.M. Borst, op blz. 481-482:> P. Davidson. The Vocal Forest. A study of the context of three Low Countries printer's devices of the seventeenth century. Academic Press, Leiden, 1996. xiv + 66 pp. ISBN 90-74372-15-5.
  • <Door: J.G.C.A. Briels, op blz. 482-483:> G. Marnef. Antwerpen in de tijd van de Reformatie. Ondergronds protestantisme in een handelsmetropool 1550-1577. Meulenhoff, Amsterdam, 1996. 377 pp. ISBN 90-290-6009-3.
  • <Door: H. Vlieghe, op blz. 483:> M. Hanstein. Peter Paul Rubens' "Kreuzigung Petri". Ein Bild aus der Peterskirche zu Köln. Mit einem Beitrage van Friedhelm Mennekes. Boehlau Verlag, Köln/ Weimar/ Wien, 1996. 65 pp. ISBN 3-412-14695-1.
  • <Door: K. van der Stighelen, op blz. 483-484:> Chr. Goettler. Die kunst des Fegefeuers nach der Reformation. Kirchliche Schenkungen, Ablass und Almosen in Antwerpen und Bologna um 1600, Berliner Schriften zur Kunst. Herausgegeben vom kunsthistorischen Institut der Freien Universität Berlin, Band 7. Von Zabern Berlag, Mainz, 1966. 387 pp. ISBN 3-8053-1690-9.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 484-485:> H.J.M. Nellen & J. Trapman (red.) De Hollandse jaren van Hugo de Groot (1583-1621). Lezingen van het colloquium ter gelegenheid van de 350-ste sterfdag van Hugo de Groot. ('s-Gravenhage, 31 augustus - 1 september 1995). Verloren, Hilversum, 1996. 220 pp. ISBN 90-6550-546-6.
  • <Door: B.A.M. Ramakers, op blz. 485:> P. Laport, F. de Muij & M. Spies (red.) Van Sint Jans onthoofdinghe. Zestiende-eeuws Amsterdams rederijkersstuk van Jan Thoenisz. Stichting Neerlandistiek VU, Amsterdam, 1996. 111 pp. ISBN 90-72365-46-1.
  • <Door: F.A. van Lieburg, op blz. 485-486:> F.J.M. Hoppenbrouwers. Oefening in volmaaktheid. De zeventiende-eeuwse rooms-katholieke spiritualiteit in de Republiek. SDU, Den Haag, 1996. 159 pp. ISBN 90-12-08185-8.
  • <Door: J.R. Bruijn, op blz. 486-487:> J.R. Jones. The Anglo-Dutch wars of the seventeenth century. Longman, Londen etc., 1996. 242 pp. ISBN 0-582-05631-4.
  • <Door: E.M. Kloek, op blz. 487:> D. Haks, M.C. van der Sman (red.) De Hollandse samenleving in de tijd van Vermeer. Waanders, Zwolle, 1996. 143 pp. ISBN 90-400-9822-0.
  • <Door: H.A. Krop, op blz. 488:> A.C.M. Roothaan. Vroomheid, vrede, vrijheid. Een interpretatie van Spinoza's Tractatus Theologico-Politicus. Van Gorcum, Assen, 1996. 186 pp. ISBN 90-232-3109-0.
  • <Door: C. Graafland, op blz. 488-489:> C. van Sliedregt. Calvijns opvolger Theodorus Beza. Zijn verkiezingsleer en zijn belijdenis van de drie-enige God. (Diss. RUU.) J.J. Groen en Zoon, Leiden, 1996. (Kerkhistorische monografieen.) 416 pp. ISBN 90-5030-612-8.
  • <Door: H. Vlieghe, op blz. 489:> H. Duechting. Jan Vermeer van Delft in de spiegel van zijn tijd. Rebo Productions, Lisse, 1996. 199 pp. ISBN 90-366-1089-3.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 490:> E.M. Beekman. The crippled heart. An introduction to the life, times and works of Willem Godschalck van Focquenbroch. Astraea, Leiden, 1997. (Paddemoesreeks 2). 174 pp. ISBN 90-75179-09.
  • <Door: H. Miedema, op blz. 491-492:> E. de Jongh en G. Luijten. Spiegel van alledag. Nederlandse genreprenten 1550-1700. Snoeck-Ducaju, Gent, 1997. 399 pp. ISBN 90-5349-236-4.
  • <Door: P.C. van de Eerden, op blz. 492:> G. de Moor. Verborgen en geborgen. Het cistercienzerinnenklooster Leeuwenhorst in de Noordwijkse regio (1261-1574). Verloren, Hilversum, 1994. 735 pp. ISBN 90-6550-266-1.
  • <Door: E.M. Kloek, op blz. 492-493:> L. van de Pol. Het Amsterdams hoerdom. Prostitutie in de zeventiende en achttiende eeuw. Amsterdam, Wereldbibliotheek, 1996. 493 pp. ISBN 90-284-1750-8.
  • <Door: R.A. Rasch, op blz. 493-494:> P. Andriessen & T. Strengers (eds.). Dirck Buysero & Carel Hacquart. De Triomfeerende Min: Vredespel, gemengt met zang- en snaarenspel, vliegwerken, en baletten. 1680. Alamire, Leuven/Peer, 1996. (Monumenta Flandriae Musica, dl. 1.) LIII + 79 pp. ISBN 90-6853-119-0.
  • <Door: K. van der Stighelen, op blz. 494-495:> H. Perry Chapman, W.Th. Kloek & A. Wheelock jr. Jan Steen. Schilder en verteller. Rijksmuseum, Amsterdam, 1996. 272 pp. ISBN 90-400-9832-8.
  • <Door: K. van der Stighelen, op blz. 495-496:> M.C.C. Kersten, D.H.A.C. Lokin, M.C. Plomp. Delftse Meesters, tijdgenoten van Vermeer. Een andere kijk op perspectief, licht en ruimte. Waanders, Zwolle, 1996. 224 pp. ISBN 90-400-9827-1.
  • <Door: Th. Verbeek, op blz. 496:> W. Klever. Mannen rond Spinoza (1650-1700). Presentatie van een emanciperende generatie. Verloren, Hilversum, 1997. 249 pp. ISBN 90-6550-563-6.

Jaargang 13, nummer 1, november 1997

• H. de Schepper, C.L. Tuempel & J.J.V.M. de Vet.
  Congres Vrede van Munster. Blz. 5-9.
  (In dit congres wordt herdacht dat Nederland in 1648 als soevereine staat ontstond. Het congres, waarvan deze tijdschriftaflevering de weerslag is, bestreek drie terreinen: 1. de politieke en diplomatieke geschiedenis en de geschiedschrijving van diverse wetenschappen; 2. de letterkunde en de geschiedenis van het boek; 3. de schone kunsten, in het bijzonder de schilderkunst en de bouwkunst.)
• H. de Schepper & J.J.V.M. de Vet.
  De herdenking van de Vrede van Munster in 1748 en 1948. Blz. 11-35.
  (In 1748 overschaduwd door de Oostenrijkse Successieoorlog; vooral deftige poëzie, een toneelstuk van Lucas Pater en een Latijnse rede van Lodewijk Caspar Valckenaer. In 1948 de historici Enno van Gelder, Rogier en Poelhekke; nieuwe editie van de Leeuwendalers door Anton van Duinkerken.)
• G. van der Plaat.
  De Vrede van Munster in de Nederlandse historiografie. Blz. 37-45.
  (Een verschuivend beeld: de Opstand was voor Fruin en Blok een nationale vrijheidsstrijd, voor Groen van Prinsterer een protestantse overwinning, en voor Poelhekke een symbolische inauguratie van de koopliedenrepubliek. Thans wordt het belang van Munster ondergeschikt geacht aan dat van de Europese vrede in Westfalen en aan het daaropvolgende conflict tussen de Staten en Willem II.)
• C.M. Ridderikhof & H.J.M. Nellen.
  Hugo de Groot en de voorbereidingen voor de vrede van Munster. Blz. 47-55.
  (Grotius maakte de vrede van Munster niet meer mee, maar zou er met gemengde gevoelen naar gekeken hebben. De vrede leidt wel tot vrije vaart op de wereldzeeën, maar niet tot de gewenste godsdienstvrijheid. Plakkaten van de Staten-Generaal maken deelname van katholieken aan het landsbestuur onmogelijk.)
• J.H.J. Geurts.
  De moeilijke weg naar Munster. Problemen rond bezetting, instructie en kosten van de Staatse delegatie (1642-1646). Blz. 57-66.
  (Zeeuwse politici eisten dat de Schelde gesloten zou blijven en dat hun schepen vrijelijk naar Oost en West mochten zeilen. Hun hoge eisen leidden, met protocollaire geschilpunten, tot vertraging van het vredesproces.)
• S. Groenveld.
  Unie, religie en militie. Binnenlandse verhoudingen in de Republiek voor en na de Munsterse vrede. Blz. 67-87.
  (Over de bevoegdheden van de Staten-Generaal en de Stadhouder; vooral de positie van Willem II is aan veranderingen onderhevig. Dit heeft meer gevolgen gehad voor de omvang en de organisatie van het leger dan voor de godsdienst.)
• H.W. Blom.
  Oorlog, handel en staatsbelang in het politieke denken rond 1648. Blz. 89-97.
  (Belangrijke politieke gebeurtenissen zoals de executie van Karel I en de aanslag op Amsterdam van Willem II leiden tot discussies, waaraan M.Z. Boxhornius, Pieter de la Court en Spinoza een bijdrage leverden.)
• A.M. van der Woude.
  De vrede van Munster en de economische onwikkelingen in de Republiek. Blz. 99-119.
  (Op de lange termijn waren de ontwikkelingen niet gunstig, maar dat valt de onderhandelaars in Munster niet te verwijten. Op de korte en middellange termijn hebben zij voor Nederland zeer veel bereikt, hoewel de grote Nederlandse handelskolonies in Frankrijk al direct schade ondervonden van de slechte betrekkingen met Lodewijk XIV als gevolg van de vrede met Spanje.)
• P.J.A.N. Rietbergen.
  The consolidation of the Dutch overseas empire: the colonial dimension of the Peace of Munster. Blz. 121-129.
  (Alleen Zeeland maakte zich zorgen om de Indische Compagnieën bij de voorbereiding van de vredesonderhandelingen. Toch behaalt de Republiek in Munster voor de V.O.C. en de W.I.C. gemakkelijk grote overwinningen, omdat de Portugezen niet meedoen, en de Engelsen en Fransen pas later interesse krijgen in de kolonien. Spanje behoudt niet veel meer dan de Philippijnen. Kort daarna zal Portugal zich echter meester maken van Brazilië.)
• C. Martinez Shaw.
  The overseas Spanish empire and the Dutch Republic after the Peace of Munster. Blz. 131-138.
  (De slavenhandel naar Amerika en de specerijenhandel in de Molukken waren na 1648 officieel in Nederlandse handen; de Spanjaarden waren geen vijanden meer. De Vrede van Munster was in koloniaal opzicht voor de Republiek zeer voordelig.)
• Emile Ramakers.
  Krijgskunde in de Noordelijke Nederlanden van Opstand tot Bestand. Blz. 139-151.
  (De militaire successen van de Republiek zijn te danken aan kennis van het moderne leger en aan studie van de antieke legerkunst (Lipsius - De militia Romana en Poliorceticon.) Daarbij kwam een goede interne politieke en economische structuur.)
• E. Rooms.
  De organisatie van infanterie en ruiterij in de Spaanse Nederlanden gedurende de periode 1659-1700. Blz. 153-162.
  (In alle perioden was het leger uit veel nationaliteiten samengesteld; de slechte kwaliteit van hun wapens maakten tot aan het einde van de zeventiende eeuw het leven van musketiers onzeker.)
• M. Meijer Drees.
  De beeldvorming Nederland-Spanje voor en na de Vrede van Munster. Blz. 163-171.
  (Nederlanders veroordeelden de Spanjaarden om hun hoogmoed en roemzucht. Kolonisatie en Inquisitie leidden tot de 'leyenda negra'. Reisgidsen en reisbrieven. Opstandigheid en lichtgelovigheid zijn in de ogen der Spanjaarden de kenmerken van de Nederlanders. Ook zijn zij stevige drinkers. Geen omslag in de beeldvorming na 1648.)
• E.K. Grootes.
  Liedjes over de Tachtigjarige oorlog in andere bundels dan het Geuzenliedboek. Blz. 173-181.
  (Politieke liederen, vaak pleidooien voor vrede, in rederijkersbundels en in lokale liedbundels. Liederen van Peter Sterlincx, Marijn de Brauwer, Abraham Aertsz. Plater e.a.)
• H. Duits.
  Vondel en de Vrede van Munster: ambivalente gevoelens. Blz. 183-192.
  (De rol van Amsterdam en Frederik Hendrik in het vredesproces. Het Luciferthema in De getemde Mars. Het treurspel Salomon waarschuwt tegen de onderdrukking van het ware, rooms-katholieke geloof.)
• M.B. Smits-Veldt.
  De viering van de Vrede van Munster in Amsterdam: de dichters Geeraardt Brandt en Jan Vos bevestigen hun maatschappelijke positie. Blz. 193-200.
  (Behalve vertoningen schreven Vos en Brandt ook epische vredeszangen. Voor Vos ligt het perspectief bij de vrede in Europa en is het de taak van de dichtergemeenschap zijn vreugde hierover te uiten; Brandt stelt zich meer op het nationaal-Hollands standpunt en ziet zichzelf als opvolger van de historicus-dichter P.C. Hooft.)
• M. Spies.
  De Vrijheid en de 'Olyf-krans der vreede' (1649). Blz. 201-208.
  (Over J.B.V., de niet geidentificeerde samensteller van de Olyf-krans der vreede, waaraan de katholieken Vos, Vondel en Bloemaert, de remonstranten Brandt en Westerbaen, de doopsgezinde Anslo en de met collegianten sympatiserende Jan Zoet een bijdrage hebben geleverd. Zij pleitten voor verruiming van de godsdienstvrijheid, nu de politieke vrijheid bevochten was.)
• L.P. Grijp.
  Muziek voor Munster; muziek en liederen gemaakt ter gelegenheid van de vrede van Munster. Blz. 209-221.
  (In veel grote steden werden stadsmusici ingeschakeld bij de officiële viering van de Vrede. C. van Essen publiceerde een processiebeschrijving met houtsneden in de Antwerpsche Omme-gang. Alleen van Cornelis Tymensz Padbrue is bekend dat hij - in opdracht van Haarlem - een compositie schreef voor Munster; deze is echter niet overgeleverd. Rederijkerskamers schreven ook liederen voor de Vrede. Vaak zijn zij geïnspireerd op bestaande geuzenliederen. In het vredestoneelstuk van P. van Haps komt een lied voor. In Antwerpen verschenen Nederlandse contrafacten op de polyfone muziek van Giovanni Giacomo Gastoldi.)
• J. Roegiers.
  De universiteiten in de Zuidelijke Nederlanden en het afscheidingsproces tussen Noord en Zuid. Blz. 223-234.
  (De universiteiten van Leuven en Douai. Puteanus dringt aan op vrede, maar Jansenius waarschuwt in zijn Mars Gallicus voor het machiavellistische complot van Frederik Hendrik en Richelieu. Belegering van Leuven door de Fransen en de Hollanders in 1635 afgeslagen. Vopiscus Plemp prijst graaf Penerada, leider van de Spaanse delegatie in Munster.)
• H. Bots.
  De Vrede van Munster en de Repubiek der Letteren. Blz. 235-244.
  (De Leidse Universiteit en het Cabinet Dupuy te Parijs als informatie- en opiniecentra.)
• C.S.M. Rademaker ss.cc.
  Oorlog en vrede in de Neolatijnse literatuur in de Noordelijke Nederlanden rond 1648. Dichters, redenaars en geleerden. Blz. 245-252.
  (Vergeleken met de overvloedige oorlogspoëzie is er weinig geschreven over de vrede. Gedichten van Nicolaas Heinsius, Caspar van Kinschot, Hadriaan van der Wal, Janus Vlitius en Joannes Fredericus Gronovius; redevoeringen van Joannes Erasmius, Daniel Heinsius, Marcus Zuerius Boxhornius, Cornelius Tollius en Nicolaus Blancardus. Het Templum Pacis van Johan Cools.)
• J. Spaans.
  De katholieken in de Republiek na de Vrede van Munster. Blz. 253-260.
  (Katholieke armenzorg in Friesland. De plaatselijke overheden dwongen de katholieken hun eigen armenzorg te organiseren volgens de regels van de publieke armenvoogdij. Het succes van deze religieuze politiek zou leiden tot tolerantie.)
• M.J. Marinus.
  Het verdwijnen van het protestantisme in de zuidelijke Nederlanden. Blz. 261-271.
  (Na de val van Antwerpen bleven niet veel protestanten over. Afgezien van enkele remonstranten in 1618 was de instroom ook gering. Hoewel harde maatregelen niet genomen werden, was het klimaat voor protestanten in de Zuidelijke Nederlanden zo slecht dat er niet meer dan enkele honderden waren. Na 1648 veranderde dit niet.)
• M. Wingens.
  Op zoek naar aards en hemels heil. De bedevaart van katholieke Nederlanders na 1648. Blz. 273-282.
  (Mariacultus over de grens, ingesteld om de ketters te sarren. Handel, Kevelaer en Uden. De stichting van bedevaartbroederschappen.)
• W. Heijting.
  Protestantse bestsellers in de Republiek rond het midden van de zeventiende eeuw. Blz. 283-292.
  (Het meest gedrukt zijn: het Geuzenliedboek; Lewis Bayly, De practycke ofte oeffeninghe der godtzaligheydt; Dirck Rafaelsz. Camphuysen, Stichtelijcke rymen; Jan Philipsz. Schabaelje, Lusthof des gemoets; Veelderhande liedekens; Adriaan van Haemstede, De historien der vromer martelaren; Philips van Marnix van St. Aldegonde, De byencorf der H. Roomsche Kercke; Flavius Josephus, Joodsche geschiedenissen; Jean Taffin, De boetveerdicheyt des levens; Karel van Mander, De gulden harpe; Adam Westerman, Christelycke zee-vaert; Dirck Pietersz. Pers, Bellerophon, of lust tot wysheyd; Hugo de Groot, T'samensprake over den doop; Josias van Houten, Biecht-boecxken der christenen; Willem Teellinck, Het gheestelijk cieraet van Christi bruylofts-kinderen; Gellius de Bouma, De vermeerderde christelycke catechismus; Bernardus Busschoff, Nieuwe lof-sangen, en geestelijcke liedekens; Het Ryper liedtboecxken, en 't Geestelijck kruydt-hofken; Godefridus Udemans, De leeder van Jacob; Dirck Rafaelsz Camphuysen, Uytbreiding over de psalmen; Franciscus Heerman, De guldene annotatien; Bouritius Sibema, Salomons sweert; John Hayward, Het heylighdom der benaude ziele; Charles Drelincourt, Gebeden en meditatien; Claes Jacobsz. Wits, Stichtelycke bedenckingen; Thomas à Kempis, Navolginghe Christi, vert. door Cornelis Boey; Theodorus à Brakel, Het geestelicke leven ende de stant eens gheloovighen mensches.)
• P. Begheyn S.J.
  Uitgaven van jezuieten in de Noordelijke Nederlanden 1601-1650. Blz. 293-308.
  (In de zeventiende eeuw verscheen de Afbeeldinge van d'eerste eeuwe der Societeit Jesu en de bibliografieën van Philippe Alegambe en Valerius Andreas. Op het huidige Nederlandse grondgebied verschenen in de eerste helft van de zeventiende eeuw 134 jezuietische drukken, de meeste bij Blaeu; de meest gepubliceerde auteurs zijn Jeremias Drexel, Jodok Kedd, Famiano Strada, Roberto Bellarmino en Heribert Rosweyde.)
• C. Tümpel.
  Krieg und Frieden. Spiegelungen in der niederländischen Kunst bei Rembrandt und seine Zeitgenossen. Blz. 309-321.
  (Rembrandts leerling Govert Flinck schildert 'Salomon bidt God om wijsheid' voor het Stadhuis van Amsterdam; een kleinere voorstudie schenkt hij aan zijn geboortestad Kleef. Salomon gezien als drager van wijsheid en als vredesvorst.)
• H.-M. Kaulbach.
  Pax im Kontext. Zur Ikonographie von Friedenskonzepten vor und nach 1648. Blz. 323-334.
  (Elementen die blijven zijn de Heldenhemel en de vredessymbolen. De uitbeelding van het vredescongres en het concept van de onderlinge vrede tussen autonome staten.)
• M. Huiskamp.
  De Tachtigjarige Oorlog en de Vrede van Munster in de decoratie van zestiende- en zeventiende-eeuwse stadhuizen. Een verkenning. Blz. 335-346.
  (Vooral in Leiden en Amsterdam zijn afbeeldingen van belegeringen en van de vrede van Munster te zien. Ook Goes, Venlo en Naarden zijn uitgebeeld. Schilderijen van Pieter van Veen, Isaac Claesz, Frans Evertsz, Isaac Isaacz, Abraham van den Tempel e.a.)
• U. Geisselbrecht-Capecki.
  Holländischer Löwe und Klevischer Bauer. Zur Bildsprache einiger Flugblätter mit klevischer Thematik aus dem Niederländischen Krieg. Blz. 37-357.
  (Leeuw/Sint Joris en griffioen/draak/Paus als uitbeelding van de Spaans-Nederlandse oorlog op gravures in pamfletten over het bestand in Kleef en Wesel.)
• Th. DaCosta Kaufmann.
  An independent Dutch art? A view from Central Europe. Blz. 359-369.
  (De onafhankelijkheid van de Nederlandse kunst wordt betwijfeld op grond van de internationale contacten van Jacques de Gheyn, Dirck de Quade van Ravesteyn, Joachim van Sandrart, Roelant Savery, Paulus van Vianen, Adriaen de Vries, Hans en Paul Vredeman de Vries. Zij werkten niet alleen aan het hof te Kleef, maar ook in talrijke andere, Duitse, Franse en Italiaanse steden.)
• Karl Schütz.
  Zeitgenössische niederländische Malerei in der Sammlung Erzherzog Leopold Wilhelms. Blz. 371-378.
  (Als landvoogd der Spaanse Nederlanden (1647-1656) legde Leopold Willem van Oostenrijk een enorme kunstverzameling aan, die hij meenam naar Wenen. Via hem kwamen honderden Nederlandse schilderijen in de kunstverzameling van de Duitse keizer Leopold I terecht.)

Jaargang 12, nummer 2, december 1996

• Hessel Miedema.
  Dageraad en avondschemer. Blz. 305-319.
  (De overgang van de schilderkunst van de 16de eeuw naar die van de 17de in het licht van het oordeel van Karel van Mander daarover.)
• H. Bonger & A.J.Gelderblom
  Coornhert en Sebastian Franck. Blz. 321-340.
  (De invloed van de spiritualist Sebastian Franck op Coornhert, en hun verschillen op het theologische en filosofische vlak, hun godsbeeld, deugdleer en ideeen over de tolerantie.)
• Joke Spaans.
  De Harlinger armenvoogden en de beveiliging van de scheepvaart in de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw. Blz. 341-358.
  (De betonning en bebakening van de Jetting, het Nieuwgat, het Langerzand en het Amelander zeegat door de Harlinger armenvoogdij. Te vergelijken met de betonning van de Zuiderzee door Enkhuizen.)
• R.van Stipriaan.
  Gysbreght van Aemstel als tragische held. Blz. 359-378.
  (Beoordelingsfouten van Gysbreght leiden tot paradoxale toepassingen van historische parallellen.)
• Paul Raasveld.
  Missie en multimedia: Johannes van Sambeecks De Nederlandtsche Tortelduyve suchtende naer haer gayke (1650) en Het geestelyck jubilee van het jaer O.H. M.DC.L (1663). Blz. 379-396.
  (Jezuietenlitteratuur die gebruik maakt van woord en beeld. Vergelijking tussen een handschrift uit 1650 en de gedrukte versie daarvan uit 1663. Multimediale traditie en missionaire bedoelingen.)
• An de Vos.
  Guido Gezelle en de zeventiende-eeuwse Zuidnederlandse taal en literatuur. Blz. 397-413.
  (Zeventiende-eeuwse bronnen van Guido Gezelle's poézie, zoals 'Nieuwe Afbeldinghe van de vier uyterste', 1681, van Adriaen Poirters en 'Den lieffelycken paradys-voghel', 1674, van Daniel Bellemans.)
• Signalementen:
  • <Door: E.K. Grootes, op blz. 415:> Jan Hendrik Meter. 'Gli elementi agiografici e iconografici della tragedia Maeghden di Vondel'. In: Annali dell'Istituto Orientale di Napoli, sezione Germanica, nuova serie IV. Napoli 1994, p. 143-193.
  • <Door: C.J. de Jonge, op blz. 415-416:> E. de Jong & M. Dominicus- van Soest. Aardse Paradijzen. De tuin in de Nederlandse kunst, Deel I: 15de tot 18de eeuw. (M.m.v. W.B. de Vries & S.M. Wages). Snoeck-Ducaju & Zoon, Gent 1996. 224 pp. ISBN 90-5349-203-8.
  • <Door: E. Stronks, op blz. 416:> H. Duits, A.J. Gelderblom & M.B. Smits-Veldt (red.) Klinkend boeket. Studies over renaissance- sonnetten voor Marijke Spies. Verloren, Hilversum 1994.(Amsterdamse Historische Reeks, Grote Serie XXI.) 178 pp. ISBN 90-6550-399-4.
  • <Door: A. Wijffels, op blz. 416-417:> Nagelaten geschriften van Alexander van de Sandt J.U.D. (Xanten 1663-1721). Uit het Latijn vertaald door M.A.J. van de Sandt & H.J.G. Onderdenwijngaard. Stichting Van de Sandt, Breda 1995. 126 pp. ISBN 90-9008350-2.
  • <Door: L. Bogaers, op blz. 417-418:> R.A. Mentzer (ed.) Sin and the Calvinists. Morals Control and the Consistory in the Reformed Tradition. Sixteenth Century Journal Publishers, Kirksville Missouri 1994. (Sixteenth Century Essays and Studies, dl.32.) 215 pp. ISBN 0940474-34-4.
  • <Door: N.F. Streekstra, op blz. 418-419:> Door eenen engen hals. Nederlandse beschouwingen over vertalen 1550-1670. Verzameld en ingeleid door Theo Hermans. Stichting Bibliographia Neerlandica, 's-Gravenhage 1996. 159 pp. ISBN 90-71313-56-5.
  • <Door: P.J.H. Ubachs, op blz. 419-420:> J.H.M. Mosmuller. Voorpost en Pion. De functies van Maastricht in de 'Guerre de Hollande' (1672- 1678) als voorbeeld van 'glorie' bij Lodewijk XIV. uitg. in eigen beheer, Utrecht / Heerlen 1995. 243 pp. ISBN 90-9008128-3.
  • <Door: K.J.S. Bostoen, op blz. 420-421:> M. Vinck-Van Caekenberghe, Een onderzoek naar het leven, het werk en de literaire opvattingen van Cornelis van Ghistele (1510/11-1573), rederijker en humanist. Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en letterkunde, Gent 1996. 685 pp. ISBN 90-72474-16-3.
  • <Door: G. Tournoy, op blz. 421:> J.Tulkens. In de ban van Mohammed. Het levensverhaal van de Diestenaar Nicolaes Cleynaerts, een 16de- eeuws humanist en islamkenner. Een historische reconstructie, Manteau, Antwerpen 1993. 262 pp. ISBN 90-223-1295-X.
  • <Door: K. van Strien, op blz. 421-422:> P.W. Klein, T.W.J. Pieters, F.W. van der Kolff. Reistogten om den aardkloot. De ontdekking van de wereld door kooplui en geleerden. Bibliotheek KNAW, Amsterdam 1995. 72 pp. ISBN 90-6984-115-0.
  • <Door: K. van Strien, op blz. 422:> Reistogten om den aardkloot. Bibliografie van reis- en expeditieverslagen in het bezit van de Bibliotheek van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Bibliotheek KNAW, Amsterdam 1995. 269 pp. ISBN 90-6984-124-X.
  • <Door: N. Veldhorst, op blz. 422-423:> Om de Noord. De tochten van Willem Barentsz en Jacob van Heemskerck en de overwintering op Nova Zembla, zoals opgetekend door Gerrit de Veer. Inleiding, vertaling en annotatie V. Roeper & D. Wildeman, SUN, Nijmegen 1996. 200 pp. ISBN 90-6168-463-3.
  • <Door: M.L. Barend-van Haeften, op blz. 423-424:> G. Verhoeven & P.J. Verkruijsse (red.) Het journaal van Bontekoe. Bibliografie 1646-1996. Walburg Pers, Zutphen 1996. (Bijdragen tot de Geschiedenis van de Nederlandse boekhandel; Nieuwe Reeks 1.) 304 pp. ISBN 90-6011-947-9.
  • <Door: L.M.J.B. Hesp, op blz. 424-425:> R.L. Erenstein (eindred.) Een theatergeschiedenis der Nederlanden. Tien eeuwen drama en theater in Nederland en Vlaanderen. Amsterdam University Press, Amsterdam 1996. 915 pp. ISBN 90-5356-112-9.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 425-426:> P. Davidson & A. van der Weel (eds.) A selection of the poems of Sir Constantine Huygens (1596-1687). Amsterdam University Press, Amsterdam 1996. 228 pp. ISBN 90-5356-180-3.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op blz. 426:> H. Keyishian. The shapes of revenge: victimization, vengeance, and vindictiveness in Shakespeare. Humanities Press, New Jersey 1995. ISBN 0-391-03828-1.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 426-427:> M. Gosker (red.) e.a. Een boek heeft een rug. Studies voor Ferenc Postma op het grensgebied van theologie, bibliofilie en universiteitsgeschiedenis ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag. Boekencentrum, Zoetermeer 1995. 232 pp. ISBN 90-239-0395-1.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 427:> Groniek. Historisch Tijdschrift nr. 130 (Groningen 1995). 123 pp. ISSN 0169-2801. ISBN 90-72918-26-6.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 427:> J.B.H. Alblas e.a. Figuren en thema's van de Nadere Reformatie III. Lindenberg, Rotterdam 1993. 104 pp. ISBN 90-70355-25-6.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 427:> H. Vreeken, J.R. ter Mole (red.) Kunstnijverheid. Middeleeuwen en Renaissance. De Bataafsche Leeuw, Amsterdam 1994. 319 pp. ISBN 90-6707-324-5.
  • <Door: M.C. 't Hart, op blz. 427-428:> D. Aten. 'Als het gewelt comt...' Politiek en economie in Holland benoorden het IJ, 1500-1800. Verloren, Hilversum 1995. 441 pp. ISBN 90-6550-392-7.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 428-429:> A.J. Hoving. Nicolaes Witsens Scheeps-bouw-konst open gestelt. (Met bijdragen van G.A. de Weerdt & G.J.D. Wildeman). Van Wijnen, Franeker 1994. 412 pp. ISBN 90-5194-109-9. En: Nicolaes Witsen. Aeloude en hedendaegsche scheepsbouw en bestier ... (oorspr. Amsterdam 1671). Facs. Van Wijnen / Canaletto, Franeker / Alphen aan den Rijn 1994. 516 pp. en 40 pp. (appendix). ISBN 90-5194-110-2 / 90-6469-521-0.
  • <Door: H.F.K. van Nierop, op blz. 429-430:> C.E. Harline (ed.) The rhyme and reason of politics in early modern Europe: collected essays of Herbert H. Rowen. Kluwer, Dordrecht 1992. (Archives internationales d'histoire des idees / International archives of the history of ideas, 132). 320 pp. ISBN 0-7923-1527-8.
  • <Door: J. Spaans, op blz. 430:> S. Groenveld. Huisgenoten des geloofs. Was de samenleving in de Republiek der Verenigde Nederlanden verzuild? Verloren, Hilversum 1995. (Zeven Provincien Reeks. Deel 11). 80 pp. ISBN 90-6550-137-1.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 430:> E.H. Waterbolk. Omtrekkende bewegingen. Opstellen aangeboden aan de schrijver bij zijn tachtigste verjaardag. Verloren, Hilversum 1995. 237 pp. ISBN 90-6550-524-5.
  • <Door: E. Naaijkens, op blz. 430-431:> P. Camporesi. Het onvergankelijke vlees. Heil en heling in middeleeuwen en vroeg-moderne tijd. SUN, Nijmegen 1994. 335 pp. ISBN 90-6168-318-1.
  • <Door: J. Spaans, op blz. 431-432:> A. Hamilton, S. Voolstra & P. Visser (red.) From martyr to muppy. A historical introduction to cultural assimilation processes of a religious minority in the Netherlands: the Mennonites. Amsterdam University Press, Amsterdam 1994. 243 pp. ISBN 90-5356-060-2.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 432:> M.J. Bok. Vraag en aanbod op de Nederlandse kunstmarkt, 1580-1700. Proefschrift Universiteit Utrecht, Utrecht 1994. 264 pp. ISBN 90-393-0862-4.
  • <Door: P. van Rooden, op blz. 433:> H. Bost. Un 'intellectuel' avant la lettre. Le journaliste Pierre Bayle (1647-1706). L'actualiti religieuse dans les Nouvelles de la Ripublique des Lettres (1684-1687). APA, Maarssen 1994. xi + 584 pp. ISBN 90-302-1033-8.
  • <Door: P. van Rooden, op blz. 433:> J.P. Puype & M. van der Hoeven (red.). Het arsenaal van de wereld. De Nederlandse wapenhandel in de Gouden Eeuw. De Bataafse Leeuw, Amsterdam 1993. 143 pp. ISBN 90-6707-341-5 (geb.)
  • <Door: H. Vlieghe, op blz. 433-434:> J. Mueller. Concordia Pragensis. Karel van Manders Kunsttheorie im Schilder-boeck. Ein Beitrag zur Rhetorisierung von Kunst und Leben am Beispiel der rudolfinischen Hofkuenstler. Oldenbourg Verlag, Muenchen 1993. (Veroeffentlichungen des Collegium Carolinum, Band 77). 281 pp. ISBN 3-486-56015-8.
  • <Door: P.C. v.d. Eerden, op blz. 434:> I.W. Lambrechtsen-van Essen. De Stadspoorten van Leiden en stadsbouwmeester Willem van der Helm (ca. 1628-1675). Matrijs, Utrecht 1993. (Leidse Historische Reeks 9). 95 pp. ISBN 90-5345-045-9.
  • <Door: K. van Berkel, op blz. 434-435:> H.J.M. Nellen. Ismael Boulliau (1605-1694). Astronome, epistolier, nouvelliste et intermediair scientifique. Ses rapports avec les milieux de 'Libertinage erudit'. APA-Holland University Press, Amsterdam / Maarssen 1994. 608 pp. ISBN 90-302-1034-6.
  • <Door: J.Spaans, op blz. 435-436:> H.J.M. Nellen and Edwin Rabbie (eds.) Hugo Grotius - theologian. Essays in honour of G.H.M. Posthumus Meyjes. E.J. Brill, Leiden 1994. (Studies in the history of Christian thought, vol. 55). 274 pp. ISBN 90-04-10000-8. En: R.J.M. van de Schoor. The irenical theology of Theophile Brachet de la Milletiere (1588-1665). E.J. Brill, Leiden 1995 (Studies in the history of Christian thought, vol 59). 279 pp. ISBN 90-04-09961-1.
  • <Door: W. Bergsma, op blz. 436-437:> R.H. Popkin & A. Vanderjagt (eds.) Scepticism and irreligion in the seventeenth and eighteenth centuries. E.J. Brill, Leiden 1993. (Brill's Studies in Intellectual History, vol. 37). 374 pp. ISBN 90-04-09596-9.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 437:> E.B. Schaap. Bloemen op tegels in de Gouden Eeuw. Van prent tot tegel / Dutch Floral Tiles in the Golden Age and their botanical prints. Becht, Haarlem 1994. 183 pp. ISBN 90-230-0858-8.
  • <Door: G. Dorren, op blz. 437-438:> J.J. Woltjer. Tussen vrijheidsstrijd en burgeroorlog. Over de Nederlandse Opstand 1555- 1580. Balans, Amsterdam 1994. 159 pp. ISBN 90-5018-261-5.
  • <Door: J.M. Kerkhoven, op blz. 438-439:> W. Frijhoff. Wegen van Evert Willemsz. Een Hollands weeskind op zoek naar zichzelf, 1607-1647. SUN, Nijmegen 1995. 928 pp. ISBN 90-6168-402-1.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 440:> J. Pluis (m.m.v. J. Wijchers). Bijbeltegels. Bijbelse voorstellingen op Nederlandse wandtegels van de 17e tot de 20e eeuw / Bibelfliesen. Biblische Darstellungen auf niederlaendischen Wandfliesen vom 17. bis zum 20. Jahrhundert. Ardey Verlag, Muenster 1994. 952 pp. ISBN 3-87023-039-8.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 440:> C. Lis & H. Soly (eds.) Werken volgens de regels. Ambachten in Brabant en Vlaanderen, 1500-1800. VUB Press, Brussel 1994. 327 pp. ISBN 90-5487-089-3.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op blz. 440-441:> S. Groenveld & M. Wintle. The exchange of ideas: Religion, scholarship and art in Anglo-Dutch relations in the Seventeenth Century. Walburg Pers, Zutphen 1994. (Britain and The Netherlands XI.) 200 pp. ISBN 90-6011-917-7.
  • <Door: J. Spaans, op blz. 441-442:> E.G.M. Broeyer & E.G.E. van der Wall (red.) Een richtingenstrijd in de gereformeerde kerk. Voetianen en coccejanen 1650-1750. Boekencentrum, Zoetermeer 1994. 168 pp. ISBN 90-239-0292-0.
  • <Door: J. Spaans, op blz. 442:> G.N.M. Vis. Cornelis Cooltuyn (1526-1567). De vader van de Hollandse reformatie. Verloren, Hilversum 1995. (Zeven provincien reeks. Deel 10). 85 pp. ISBN 90-6550-133-9.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 442:> A. Adams & A.J. Harper (eds.) The emblem in Renaissance and Baroque Europe. Tradition and variety. E.J. Brill, Leiden etc. 1992. ISBN 90-04-09588-8.
  • <Door: H.A. Krop, op blz. 442-443:> Woldring (red.) Identiteit en tolerantie. Nederlandse filosofen aan het begin van de nieuwe tijd. Ambo, Baarn 1995. 181 pp. ISBN 90- 90-263-1324-1.
  • <Door: R. van Gelder, op blz. 443-444:> Das Memorial und Journal des Peter Hansen Hajstrup (1624-1672). Kommentierte Textedition und Einfuehrung von Frank Ibold, Jens Jaeger & Detlef Kraack. Wacholt Verlag, Neumuenster 1995. Quellen und Forschungen zur Geschichte Schleswig-Holsteins, Band 103. ISBN 3-529-02203-9.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 444:> B. Kempers. Openbaring en bedrog. De afbeelding als historische bron in de Lage Landen. Amsterdam University Press, Amsterdam 1995. ISBN 90-5356-089-0.
  • <Door: H.A. Krop, op blz. 444-445:> P. Cristofolini (red.) L'heresie spinoziste. La discussion sur le Tractatus theologico-politicus, 1670-1677, et la reception immediate du spinozisme / The Spinozistic heresy. The debate on the Tratatus theologico-politicus, 1670-1677, and the immediate reception of Spinozism. APA-Holland University Press, Maarssen 1995. ISBN 90-302-1502-X.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 445-446:> H.M. Belien, A.Th. van Deursen, G.J. van Setten (red.) Gestalten van de Gouden Eeuw. Een Hollands groepsportret. Bert Bakker, Amsterdam 1995. ISBN 90-351-1662-3.
  • <Door: J. Spaans, op blz. 446:> Benjamin J. Kaplan. Calvinists and libertines. Confession and community in Utrecht, 1578-1620. Clarendon Press, Oxford 1995. ISBN 0-19-820283-0,
  • <Door: W. Bergsma, op blz. 447:> W. Nijenhuis. Ecclesia Reformata. Studies on the Reformation. Dl 2. E.J. Brill, Leiden 1994. Kerkhistorische bijdragen, deel XVI. ISBN 90-04-09465-2.

Jaargang 12, nummer 1, september 1996

• Lodewijk Palm.
  Van de redactie. Blz. 1.
  (Dit nummer bevat de tekst van 22 lezingen, gehouden op het congres over Christiaan Huygens, dat op 7 en 8 juli 1995 door de Werkgroep Zeventiende Eeuw te Leiden en Voorburg werd georganiseerd.)
• C.D. Andriesse.
  The melancholic genius.
  Blz. 3-13.
  (Huygens vergeleken met andere geleerden, m.n. Newton.)
• Elisabeth Keesing.
  De samenwerking van de broers Huygens. Blz. 14-21.
  (Christiaan en de handige, intelligente en rijke broer Constantijn.)
• Mordechai Feingold.
  Huygens and the Royal Society. Blz. 22-36.
  (Over moeizame verhoudingen, behalve met Henry Oldenburg.)
• Anne-Catherine Bernes.
  Christiaan Huygens, les Pays-Bas du Sud et la principaute de Liege. Blz. 37-51.
  (Aanvankelijk had Huygens wel een goede relatie met Gregoire de Saint Vincent en Gerard van Gutschoven, maar de slechte academische infrastructuur in Luik en Leuven deed deze contacten verzanden.)
• Rudolf Rasch.
  Constantijn en Christiaan Huygens' relatie tot de muziek. Blz. 52-63.
  (Constantijn Huygens als Renaissance-hoveling, zijn zoon Christiaan als verlicht observator en wetenschappelijk onderzoeker van het verschijnsel muziek.)
• C. de Pater.
  In de schaduw van Newton. Het Huygensbeeld bij enkele Nederlandse newtonianen in de achttiende eeuw. Blz. 64-73.
  (Boerhaave, 's-Gravesande, Van Musschenbroek, Van Swinden. Voor hen wordt Huygens geleidelijk door Newton verdrongen.)
• Gianfranco Mormino.
  The philosophical foundations of Huygens' atomism. Blz. 74-82. (Descartes, Leibniz, en de zich ontwikkelende ideeen over elasticiteit en onscheidbaarheid van de materie.)
• Joella G. Yoder.
  'Following in the footsteps of geometry': the mathematical world of Christiaan Huygens. Blz. 83-95.
  (Door het integreren van natuurkunde en wiskunde heeft Huygens de newtoniaanse dynamica voorbereid.)
• Albert van Helden.
  Contrasting careers in astronomy: Huygens and Cassini. Blz. 96-105.
  (Rijkeluiszoon uit een diplomatengeslacht, die wel vaart bij het stadhouderloos tijdperk, tegenover een katholieke carrieremaker, die een duur professoraat in Bologna ruilt voor een aanvankelijk wat moeizame carriere aan de Academie Francaise, waar hij het ver brengt door zijn organisatietalent.)
• Robert A. Hatch.
  Between friends. Huygens and Boulliau. Blz. 106-116.
  (Het slingeruurwerk door Leopold de Medici beschouwd als plagiaat van Galileo en onderzoekingen rond de ring van Saturnus.)
• Fokko Jan Dijksterhuis.
  Huygens' Dioptrica. Blz. 117-126.
  (Ontwikkeling aan de hand van de verbetering van telescopen en microscopen.)
• Audouin Dollfus.
  Christiaan Huygens et la lunette sans tuyau 'Astroscope'. Blz. 127-140.
  (Hoe de buis van de telescoop vervangen wordt door een gespannen draad en verbeteringen met een scharnierende ruit en een schraag.)
• J.H. Kluiver.
  De ontwikkeling van de vormgeving van het Nederlands uurwerk als gevolg van Huygens' uitvinding van het slingeruurwerk in 1657. Blz. 141-150.
  (Over de oude stoof- en consoleklokken en de na 1657 daaruit ontwikkelde Zaanse klok, Zaanse lantaarnklok, Amelandse klok, Hollandse stoelklok, Friese staartklok, enz.)
• James G. O'Hara.
  Huygens, Leibniz and the 'petit demon'. Agreement and dissension in their mathematical correspondence. Blz. 151-160.
  (Bespreking van een discussie over drie wiskundige kwesties, waarbij ook persoonlijke rivaliteit een rol blijkt te spelen.)
• Ida H. Stamhuis.
  Christiaan Huygens correspondeert met zijn broer over levensduur. Hoe wetenschappelijke begrippen kunnen ontstaan. Blz. 161-170.
  (Begripsverwarring tussen Lodewijk en Christiaan Huygens over het statistisch verschil tussen het gemiddelde en de mediaan van iemands levensverwachting op een bepaalde leeftijd.)
• Ivo Schneider.
  Christiaan Huygens' non-probalistic approach to a calculus of games and chance. Blz. 171-185.
  (Huygens' De ratiociniis in ludo aleae van 1657; een mijlpaal in de geschiedenis van de kansberekening, die - al geeft Huygens dat niet toe - past in de traditie van Pascal en Fermat.)
• A.R.T. Jonkers.
  Finding longitude ar sea: early attempt in Dutch naviagtion. Blz. 186-197.
  (Met sterrenkaarten, chronometers en kompassen; Plancius, Cruquius, Stevin en Chr. Huygens over het aardmagnetische veld.)
• Eric Schliesser & George E. Smith.
  Huygens's 1688 report to the directors of the Dutch East India Company on the measurement of longitude at sea and its implications for the non-uniformity of gravity. Blz. 198-214.
  (Huygens' metingen van geografische lengte, met behulp van Johannes de Graaf's journaal, vergeleken met die van Richer in Cayenne en Varin te Goree en de implicaties voor Newton's theorie van universele zwaartekracht.)
• Michael Nauenberg.
  Huygens and Newton on curvature and its applications to dynamics. Blz. 215-234.
  (Hoe de Latijnse vertaling door Frans van Schooten van Descartes' Geometrie Huygens en Newton beinvloedden bij hun wiskundige concepten van de kromming van de baan van een slinger en de middelpuntvliedende kracht.)
• Christiane Vilain.
  Espace et dynamique chez Christiaan Huygens. Blz. 235-243.
  (Over de wetten van de botsing van lichamen in de ruimte en hoe Huygens' mechanistische visie a la Galileo en Descartes hem verhinderde hier goed uit te komen.)
• Fabien Chaireix.
  La pesanteur dans l'univers mechanique de Christiaan Huygens. Blz. 244-252.
  (Over de oorzaak van de zwaartekracht en Huygens' wervelwindtheorie.)
• P. Radelet-De Grave.
  Huygens et les Bernoulli. Blz. 253-273.
  (Hoe Huygens wordt aangevallen door de abbe de Catelan over de bepaling van het centrum van de schommelbeweging en geholpen wordt door Jacob Bernoulli, en over het principe van virtuele krachten, die inwerken op een kettingdraad.)
• Signalementen:
  • <Door: J.A. van Ruler, op blz. 275:> H.W. Blom, H.A. Krop & M.R Wielema (red.). Deventer denkers. De geschiedenis van het wijsgerig onderwijs te Deventer. Verloren, Hilversum 1994. ISBN 90-6550-369-2.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 275-276:> I.P. Spruit. Dirck Franz Quispel, Rotterdams koopman en reder in de Gouden Eeuw. Spruit, Leiden 1991. ISBN 90-800697-2-8.
  • <Door: J. Spaans, op blz. 276:> X. van Eck. Kunst, twist en devotie. Goudse katholieke schuilkerken 1572-1795. Eburon, Delft 1994. ISBN 90-5166-408-7.
  • <Door: K. van Berkel, op blz. 276-277:> L.C. Palm (red.). Alle brieven van Antoni van Leeuwenhoek. The collected letters of Antoni van Leeuwenhoek, XIII (1700-1701). Swets en Zeitlinger, Lisse 1994. ISBN 90-265-1239-2.
  • <Door: D. Aten, op blz. 277-278:> K. van Honacker. Lokaal verzet en oproer in de 17de en 18de eeuw; collectieve acties tegen het centraal gezag in Brussel, Antwerpen en Leuven. UGA, Kortrijk/Heule 1994. ISBN 90-6768-197-0.
  • <Door: A.A. Sneller, op blz. 278-279:> D. Fausset & R.H. Leek (eds.). Hendrik Smeeks, The mighty kingdom of Krinke Kesmes (1708). Rodopi, Amsterdam/Atlanta 1995. ISBN 90-5183-695-3.
  • <Door: M. Spies, op blz. 279-280:> H.W. Blom. Causality and morality in politics. The rise of naturalism in Dutch seventeenth century political thought. Moraal en oorzakelijkheid in de politiek. De opkomst van het naturalisme in het Nederlandse politieke denken in de zeventiende eeuw. Diss. Universiteit van Utrecht, 1995. ISBN 90-9007917-3.
  • <Door: H. Hendrix, op blz. 280-282:> [Lodewijk Meyer (hier niet vermeld - cf. Dongelmans 1982 p. 93)]. Italiaansche spraakkonst leerende op eene vaste grondt de Italiaansche taale wel, en ter deege leezen, verstaan, spreeken, en schrijven. Abraham Wolfgang, Amsterdam 1672. An. herdr. verz. door Vincenzo lo Cascio. Foris, Dordrecht 1995. ISBN 90-6765-528-7.
  • <Door: P.C. van der Eerden, op blz. 282:> D.J. de Vries. Bouwen in de Late Middeleeuwen. Stedelijke architectuur in het voormalige Over- en Nedersticht. Matrijs, Utrecht 1994. ISBN 90-5345-056-4.
  • <Door: A. de Vos, op blz. 282-283:> E.M. Wiskerke. De waardering voor de zeventiende-eeuwse literatuur tussen 1780 en 1813. Verloren, Hilversum 1995. ISBN 90-6550-514-8.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 283-284:> Georgius Macropedius. Aluta (1535). Ed. J. Bloemendal & J.W. Steenbeek. Florivallis, Voorthuizen 1994. ISBN 90-75540-01-9.
  • <Door: Th.M. van Leeuwen, op blz. 284-285:> E. Dekker. Rijker dan Midas. Vrijheid, genade en predestinatie in de theologie van Jacobus Arminius (1559-1609). Boekencentrum, Zoetermeer 1993. ISBN 90-239-0217-3.
  • <Door: W.G. Heeres, op blz. 285:> T. Marseille. Wat tolboeken vertolken. Koophandel, schepen en scheepvaart op de IJssel rond 1570. Leeuwarden 1993. ISBN 90-9005846-X.
  • <Door: M. Keblusek, op blz. 285-286:> K.L Sprunger. Trumpets from the tower. English puritan printing in the Netherlands 1600-1640. E.J. Brill, Leiden/New York 1994. ISBN 90-04-09935-2.
  • <Door: M. van der Poel, op blz. 286-287:> J. Jansen. Brevitas. Beschouwingen over de beknoptheid van vorm en stijl in de Renaissance. Verloren, Hilversum 1995. ISBN 90-6550-511-3.
  • <Door: C. van de Wiel, op blz. 287-288:> J. Ockeley. De gasthuiszusters en hun ziekenzorg in het aartsbisdom Mechelen in de 17de en 18de eeuw. Bijdrage tot de studie van de actieve vrouwelijke kloostercongregaties. Twee delen. Brussel 1992. Archief en bibiotheekwezen in Belgie, extra nummer 44.
  • <Door: J. Spaans, op blz. 288:> A.Th. van Deursen. Een dorp in de polder. Graft in de zeventiende eeuw. Bert Bakker, Amsterdam 1994. ISBN 90-351-1443-4.
  • <Door: R. van Gelder, op blz. 288-289:> M. Van Gessel & A. Kieskamp (eds.). Ongeluckig, of droevigh verhaal van 't schip de Gouden Buys, 1695. Een VOC-schip strandt bij zuidelijk Afrika. Terra Incognita, Amsterdam 1995. ISBN 90-73853-07-9.
  • <Door: Th. Stevens, op blz. 289:> Rijklof van Goens. Javaensche Reyse. De bezoeken van een VOC-gezant aan het hof van Mataram 1648-1654. Ed. D. de Wever. Terra Incognita, Amsterdam 1995. ISBN 90-73853-06-0.
  • <Door: W. Abrahamse, op blz. 290:> G. Daemen & G. van Eemeren (eds.) Teodoor Rodenburgs Aurelia (1623) en Elias Herckmans Tyrus belegeringhe en ondergangk (1627). UFSIA-Centrum Renaissance-Drama, Antwerpen 1994.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 290:> Nadere Reformatie en literatuur. DNR 19 (1995), 1. ISSN 0165-4349.
  • <Door: P.G. Hoftijzer, op blz. 290-291:> J.A. Gruys & J. Bos. T'Gulde Jaer 1650 in de Short-Title Catalogue, Netherlands. Inl. W. Frijhoff en M. Spies. Koninklijke Bibliotheek, Den Haag 1995. ISBN 90-6259-124-8.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 291-292:> H.T. van Veen. Kunst voor historici. Beeldende kunst als historisch bron. Stichting Groniek, Groningen 1995. Themanummer Groniek. ISSN 0169-2801.
  • <Door: Th. Verbeek, op blz. 292:> Jacobus Revius. Licht op Deventer. De geschiedenis van Overijssel en met name de stad Deventer. Boek 5 (1978-1916). Uit het Latijn vertaald door A.W.A.M. Bude, G.T. Hartong & C.L. Heesakkers. Verloren, Hilversum 1995. ISBN 90-6550-508-3.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 292-293:> R. Dekker. Uit de schaduw in 't grote licht. Kinderen in egodocumenten van de Gouden Eeuw tot de Romantiek. Wereldbibliotheek, Amsterdam 1995. ISBN 90-284-1680-3.
  • <Door: M.J. van der Wal, op blz. 293:> G.H. Jongeneelen. Fonetiek en verlichting. De Redeneringh over de talen van Jan Trioen (1692). Stichting voor Neerlandistiek, Amsterdam / Nodus, Munster 1994. ISBN 90-72365-37-2.
  • <Door: W. Janse, op blz. 294:> O. Boersma. Vluchtig voorbeeld. De Nederlandse, Franse, en Italiaanse vluchtelingenkerken in Londen, 1568-1585. Kampen 1994. ISBN 90-9006-956-9. Proefschrift Kampen.
  • <Door: Y. Kuiper, op blz. 294-295:> P. Brood (red.). Van beeldenstorm tot Reductie van Groningen. Stichting Reductie van Groningen 1994. ISBN 90-5028-046-3.
  • <Door: G.H. Jongeneelen, op blz. 295-296:> P. Steenbakkers. Spinoza's Ethica from manuscript to print. Studies on text, form and related topics. Van Gorcum, Assen 1994. ISBN 90-232-2963-0.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op blz. 296:> B. Vickers. Appropriating Shakespeare: Contemporary critical quarrels. Yale University Press, New Haven/Londen 1993. ISBN 0-300-05415-7 (geb.).
  • <Door: K. Meerhoff, op blz. 296-298:> G. Forestier; E. Bury; A. Sancier-Chateau; P. Dandrey; P.J. Smith. [Diverse titels. Over Frans-classicisme en over La Fontaine.]
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op blz. 298-299:> A.C.G. Fleurkens, L.C. Korpel en K. Meerhoff (red.). Dans der Muzen. De relatie tussen de kunsten gethematiseerd. Verloren, Hilversum 1995. ISBN 90-6550-523-7.
  • <Door: M. van Vaeck, op blz. 299:> A.A. Sneller & O. van Marion, m.m.v. N. van Megen. De gedichten van Tesselschade Roemers. Verloren, Hilversum 1995. ISBN 90-6550-018-9.
  • <Door: M. van Vaeck, op blz. 299-300:> Aernout van Overbeke. Geestige en vermaeckelijcke reys-beschryving naer Oost-Indien. Uitgegeven en toegelicht door een werkgroep van Utrechtse Neerlandici. Vakgroep Nederlands, Utrecht 1995. (Ruyg-bewerp 18).
  • <Door: M. van Vaeck, op blz. 300:> De vrouw in de renaissance. Onder redactie van A.J. Gelderblom en H. Hendrix. Amsterdam University Press 1994. (Utrecht Renaissance Studies). ISBN 90-5356-106-4.
  • <Door: M. van Vaeck, op blz. 300-301:> Joost van den Vondel. Gysbreght van Aemstel. Met inl en aant. Door M.B. Smit-Veldt. Amsterdam University Press, 1994. (Alfa). ISBN 90-5356-055-6.
  • <Door: M. van Vaeck, op blz. 301:> M. Meijer Drees (red.) Thomas Asselijn. Op- en ondergang van Mas Anjello, of Napels beroerte (voorgevallen in 't jaar 1647). 1668. Treurspel. Met inl. en aant. door Amsterdam University Press, 1994. (Alfa). ISBN 90-5356-056-4.
  • <Door: L. Noordegraaf, op blz. 301-302:> H.F. Cohen. Christiaan Huygens en de wetenschaprevolutie van de 17de eeuw. Museum Boerhaave, Leiden 1996. ISBN 90-6292-110-8.