Jaargang 20, nummer 1, juli 2004

• Piter van Tuinen.
  Een gakkende gans tussen Friese zwanen. Tobias Gutberleth, Simon Gabbema en Gysbert Japix. Blz. 3-14.
  (Tobias Gutberleth (1609-1662) was rector van de Latijnse school in Leeuwarden. Zijn Neolatijnse gedichten zijn in 1667 uitgegeven door zijn zoon Werner. Friese Neolatijnse dichters werden, met uitzondering van Pier Winsemius, lange tijd niet gewaardeerd. Deze bundel van 8500 verzen laat zich vergelijken met die van Henricus Neuhusius uit 1656. Het blijft een raadsel wat Gysbert Japix bedoelt met Dy gouwe Kredinse van Guthberlet, waar hij Gabbema voor bedankt.)
• Geert H. Janssen.
  Leven als een graaf. Het hof van Willem Frederik (1613-1664) als particuliere onderneming. Blz. 15-26.
  (Er is een onderscheid tussen de ambtelijke omgeving van Willem Frederikals stadhouder en kapitein-generaal en zijn particuliere entourage als hoog edelman. Zijn aanwezigheid in Leeuwarden beperkte zich tot de winter; de rest van het jaar was hij op campagne of in Den Haag, waar hij huizen had aan de Poten, het Lange Voorhout en de Lange Vijverberg; hij kwam niet of nauwelijks op zijn Duitse en Nederlandse landgoederen. De ambitie om het hof internationale allure te geven, vooral een ambitie van zijn echtgenote Albertine Agnes (1634-1696) was financieel rampzalig. Aan hun relatief kleine hof waren veel militairen verbonden; zij werden niet gerekruteerd uit de Friese adel, meer uit Holland en Duitsland.)
• Annemarth Sterringa.
  Philip Ernst Vegelin van Claerbergen (1613-1693), secretaris, raad en hofmeester an het Friese stadhouderlijke hof. Blz. 27-37.
  (Geboren in de Palts maar getrouwd met de Friese Fockje van Sminia. Zij overleed in 1658; in 1660 hertrouwde Vegelin met de Utrechtse burgemeestersdochter Josina Ruijsch. Vegelin was aanvankelijk in dienst bij Paltsgraaf Karel Lodewijk; deze werd in Frankrijk gevangen genomen en bevrijd door bemiddeling van Grotius. Terugkeer naar de Palts was onmogelijk, en Vegelin werd van verschillende zijden aanbevolen aan Huygens. Via deze kwam de benoeming tot stand, en daarmee begon hun hartelijke relatie. Het huwelijksfeest van Willem Frederik en Albertine Agnes leverde Vegelin een spannend avontuur op, toen hij de koets met de juwelen van de bruid moest bewaken. Naast zijn ambtelijke geschriften zijn van Vegelin talrijke persoonlijke documenten en brieven bewaard gebleven. Naar een goed portret wordt nog gezocht.)
• Joke Spaans.
  De lutherse lobby voor vrijheid van godsdienstoefening in Friesland. Blz. 38-52.
  (Vanuit de Lutherse consistorie in Amsterdam werd geleidelijkaan steeds hoger in de hiërarchie bij de Friese Staten het verzoek ingediend om in Leeuwarden een officiële gemeente te mogen stichten. Op voorspraak van de Amsterdammer Floris Visscher wist de voorlopige predikant Arnoldus Lenderich in 1668 toegang te krijgen tot burgemeester Gerard Walrich. In 1671 werd Johannes van Ceulen predikant van Leeuwarden, die niet in het openbaar kon optreden. Zijn opvolger Elias Pomian Pesarovius kreeg het ook zwaar te verduren, maar in de jaren tachtig, toen Zweedse politici en vervolgens stadhouder Hendrik Casimir zich inspanden, kregen de Lutheranen toestemming een eigen huis als kerkgebouw te gebruiken. Met de veelgeprezen discussiecultuur viel het dus niet mee.)
• W.J. op 't Hof.
  Nadere Reformatie in Friesland? Blz. 53-65.
  (Hoewel Piëtisme en Nadere Reformatie in Friesland geen spectaculaire successen hebben geoogst, waren deze stromingen wel toonaangevend, met name onder de maatschappelijke elite en in letterkundige kringen. Voor het onderzoek naar deze stromingen zijn 28 auteurs van belang: Paschasius Baers, Gellius Boëthius, Everhardus Bornaeus, Theodorus à Brakel, Wilhelmus à Brakel, Sixtus Brunsvelt, Theodorus Couperus, Henricus Domna, Abraham, Petrus en Sibrandus Eilshemius, Franciscus Elgersma, Arnoldus Hachtingius, Adrianus Hasius, Johannes van Holst, Focco Johannes, Martinus Johannis, Mattheus Jorna, Philippus Koeller, Henricus Lautenbach, Paulus Mensonis, Theodorus Paludanus, Daniël Reneman, Johannes Samplonius, Rippertus Sixti, Adam Westerman, Bartholdus Wiarda en Herman Witsius.)
• Mirjam de Baar.
  Godsdienstvrijheid voor de Labadisten in Wieuwerd (1675-1732). Blz. 66-82.
  (De Labadisten, die zich in 1675 op Walta in Wieuwerd vestigden, werden daar beschermd door hoge adel, ondanks de verzoeken om maatregelen van kerkbesturen zoals de classis van Sneek. Het feit dat de eigenaars van Walta, de familie Van Aerssen van Sommelsdijk, goede contacten had met hoge personen, tot regentes Albertine Agnes toe, is daar waarschijnlijk de oorzaak van.)
• Louis Peter Grijp.
  Wobbelke en de strofische heuristigk Iets over Gysbert Japix en de Friese zancultuur. Blz. 83-95.
  (Van het lied Wobbelke was geen originele melodie bewaard; wat de muziek betreft wordt Japix verre voorbijgestreefd door Jan Jansz. Starter. Maar toen de Friese Beweging in de negentiende eeuw behoefte had aan een grote zeventiende-eeuwse inspiratiebron, heeft men alsnog een melodie gecomponeerd. In 1956 verscheen de studie van Jacob Jansen naar de melodieën van Japix' liederen, maar van Wobbelken kon hij nog geen melodie vinden. Nu geven de Liederenbank en de strofische heuristiek nieuwe onderzoeksmogelijkheden; de strofevorm van Wobbelke komt overeen met één lied, dat van Stalpart van der Wiele op Antonius van Padua. De wijsaanduiding hierbij: Boerinnetje, als ghy gaet water halen, verwijst naar een lied dat in de KB in handschrift is overgeleverd. Daarmee zijn de muzikale en de inhoudelijke voorganger van Wobbelke (een koosnaampje voor Japix' vrouw) getraceerd.)
• W. Bergsma.
  Een geleerde en zijn tuin. Over de vriendschap tussen Lubbertus en Vulcanius. Blz. 96-121.
  (Lubbertus werd ca. 1555 geboren in het Oost-Friese Langwarden, studeerde o.a. in Genève bij Theodorus Beza, en werd hoogleraar in Franeker. Ondanks zijn streng-calvinistische opvattingen onderhoudt hij een uiterst vriendelijke correspondentie met Vulcanius, die hij uitnodigt om met Franciscus Junius en Franciscus Gomarus 'in zijn tuin' te komen filosoferen. De tuin is meer dan een literair motief: Lubbertus beschikte inderdaad over een boomgaard, en ander onroerend goed. Moeilijker is het, de vriendschap tussen een Calvinist en een atheïst te verklaren; dit kan men zien als een vorm van utilitaire of instrumentele tolerantie, nodig in een tijd waarin wetenschappelijke discussies in de kleine wereld der geletterden voornamelijk via persoonlijke correspondentie gevoerd moest worden.)
• Frans R.E. Blom.
  Constantijn Huygens en de Friese dichter Willem Staackmans. Blz. 122-132.
  (Staackmans is geboren in Franeker, 1597; in de Martinikerk aldaar is nog een grafschift van zijn hand op zijn moeder te zien. Hij overleed in 1640 en werd herdacht in een lijkrede van Winsemius, waarbij o.a. een gedicht van Barlaeus gepubliceerd werd. Van zijn handschriften zijn er maar weinig overgeleverd, een deel van zijn brieven is zoekgeraakt; in de Leidse UB bevindt zich een verzameling van ca. twintig gedichten in manuscript. Alleen zijn 'Panegyris academica' verscheen zelfstandig in druk (Franeker 1626); daarnaast enig gelegenheidswerk in bundels van Johan van Beverwijck, Johannes Cunaeus, Anna Maria van Schuerman e.a. Hij was burgemeester van Franeker en later gedeputeerde van Friesland in de Staten-Generaal. Hij bezorgde Hooft informatie over de beginjaren van de Opstand. In zijn correspondentie met Huygens toont hij zich een bewonderaar, wat hem echter niet in staat stelt goede poëzie te maken. Een vers aan Caspar Barlaeus ondertekent hij met 'Dando petere solitus' dat wil zeggen: hij schrijft poëzie in de hoop betere verzen terug te krijgen.)
• Olga van Marion.
  Gysbert Japix' 'Paris forlittende Enone.' Blz. 133-142.
  (De bron van Japix' bewerking van Ovidius' Heldinnenbrieven werd tot nu toe in de Franse literatuur gezocht. Op grond van soortgelijke teksten in het 'Princesse Lietboec' (1605), het 'Nieu groot Amstelredams Liedt-boeck' (verschillende edities begin zeventiende-eeuw) en 'Den pyl der liefden' (1609) is aannemelijk, dat Japix bij een Nederlandse traditie van heldinnenklachten in liedvorm aansluiting heeft gezocht. Al eerder had Japix stof uit de Heroides gebruikt; de pastorale figuur van Oenone zal hem bijzonder hebben aangesproken.)
• Nelleke Moser.
  De kapitein in zijn labyrint. Het veelzijdige schrijverschap van Haring van Harinxma (1604-1669). Blz. 143-159.
  (Het kleine maar veelzijdige oeuvre van Haring van Harinxma thoe Heeg omvat een vertaling van Quevedo's Sue-os onder de titel 'Seven wonderlijcke gesichten' (Leeuwarden, 1641); een galante liefdesroman onder de titel 'Doolhof van Socia' (Leeuwarden, 1643); een consolatio voor zijn schoonouders onder de titel 'Vertroostinge door Capitain Haringh van Harinxma over het afsterven van syn salghe huysvrou Geertruit Quaedt. Op het Christelykst toegpast.' (Emden, 1645); en het 'Christelijck hand-boecxken' (1664). De consolatio, een combinatie van Calvinistische en Ciceroniaanse argumenten, was tot nu toe door de neerlandici onopgemerkt gebleven. Wat de bronnen ervan zijn, moet nog vastgesteld worden.)
• Mededeling.
  (Katrien Van Oost wint de Zeventiende Eeuw Scriptieprijs voor haar Gentse sciptie: Owen Feltham's A brief character of the Low-Countries. A multi-layered portrait of the Dutch.)
• Recensies:
  • <Door: J. De Landtsheer, op p. 161-163:> I. Duerloo & M. Wingens. Scherpenheuvel. Het Jeruzalem der Lage Landen. Davidsfonds, Leuven, 2002. 192 p. ISBN 90-4526-182-4.
  • <Door: J.J.V.M. de Vet, op p. 163-165:> R. Knoeff. Herman Boerhaave (1668-1738). Calvinist chemist and physician. Edita Koninklijke Akademie van Wetenschappen, Amsterdam, 2002. XVI, 237 p. ISBN 90-6984-342-0. (History of Science and Scholarship in the Netherlands, deel 3).
  • <Door: M. van Gelder, op p. 165-167:> N. de Roy van Zuydewijn. Van koopman tot icoon. Johan van der Veken en de Zuid-Nederlandse immigranten in Rotterdam tot 1800. Prometheus/Bert Bakker, Amsterdam, 2002. 388 p. ISBN 90-351-2467-7.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op p. 167-169:> B. Noak. Politische Auffassungen im niederlūndischen Drama des 17. Jahrnunderts. Waxmann Verlag, Mūnster, enz., 2002. 318 p. ISBN 3-8309-1145-9. (Niederlande-Studien, Band 29).
  • <Door: I. de Haan, op p. 169-172:> M. Weis. Les Pays-Bas Espagnols et les Etats du Saint Empire (1559-1579). Priorités et enjeux de la diplomatie en temps de troubles. Editions de l'Université de Bruxelles, Bruxelles, 2003. 388 p. ISBN 2-8004-1303-4. (Série Faculté de Philosophie et Lettres - Histoire).
  • <Door: D.K.W. van Miert, op p. 172-173:> A.H. Huussen jr. (red.) Onderwijs en onderzoek: studie en wetenschap aan de academie van Groningen in de 17e en 18e eeuw. Verloren, Hilversum, 2003. 350 p. ISBN 90-6550-735-3. (Studies over de Geschiedenis van de Groningse Universiteit, 1).
  • <Door: A.J.E. Harmsen, op p. 174-176:> J.W.H. Konst. Fortuna, Fatum en Providentia Dei in de Nederlandse tragedie 1600-1720. Verloren, Hilversum, 2003. 384 p. ISBN 90-6550-745-0.
  • <Door: J. Bloemendal, op p. 176-177:> W. van Bunge, H. Krop, B. Leeuwenbergh, H. van Ruler, P. Schuurman, & M. Wielema (eds.) The dictionary of seventheenth and eighteenth century Dutch philosophers. Thoemmes Press, Bristol, 2003. 2 vols. 1116 p. ISBN 1-85506-966-0.
• Signalementen:
  • <Door: T. Van Houdt, op p. 178:> A. Grafton. Bring out your dead. The past as revelation. Harvard University press, Cambridge, Mass. / London, 2002. 360 p. ISBN 0-674-00468-x.
  • <Door: I.M. Veldman, op p. 178-179:> F. Scholten, E. van Binnebeeke & F. Bewer. Willem van Tetrode, sculptor (c. 1525-1580). Waanders, Zwolle, 2003. 160 p. ISBN 90-400-8781-4.
  • <Door: E.E.P. Kolfin, op p. 179-180:> D. Kunzle. From criminal to courtier. The soldier in Netherlandish art 1550-1672. Brill, Leiden / Boston, 2002. XXXII, 664 p. ISBN 90-04-12369-5. (History of warfare, vol. 10).
  • <Door: T. Van Houdt, op p. 180:> H. Van Goethem (ed.) Antwerpen en de Jezuïeten, 1562-2002. UFSIA, Antwerpen, 2003. 192 p. ISBN 90-9016122-8.
  • <Door: E.K. Grootes, op p. 180-181:> Jacob Cats. Verhalen uit de trou-ringh. Met inleiding en aantekeningen door J. Koppenol. Amsterdam University Press, Amsterdam, 2003. 135 p. ISBN 90-5356-611-2. (Alfa-reeks)
  • <Door: R. van Gelder, op p. 181-182:> V. Roeper & B. Walraven (red.) m.m.v. J.-P. Buys. De wereld van Hendrik Hamel. Nederland en Korea in de zeventiende eeuw. Sun, Amsterdam, 2003. 192 p. ISBN 90-5875-116-3. En: Het journaal van Hendrick Hamel. De verbazingwekkende lotgevallen van Hendrick Hamel en ander schipbreukelingen om het VOC-schip de Sperwer in Korea (1653-1666). Vertaald, ingeleid en van toelichtingen voorzien door H. Savenije. Ad. Donker, Rotterdam, 2003. 168 p. ISBN 90-6100-541-8.
  • <Door: K. Van der Stighelen, op p. 182-183:> F.K. Laarman. Families in beeld. De ontwikkeling van het Noord-Nederlandse familieportret in de eerste helft van de zeventiende eeuw. Verloren, Hilversum, 2000. 103 p. ISSN 0925-7586. (Zeven Provinciënreeks, deel 20).
  • <Door: L. Schlūter, op p. 183-184:> H.B. van der Weel. 'In die kunst en wetenschap gebruyckt.' Gerrit Claeszoon Clinck (1646-1693), meester kunstschilder van Delft en koopman in dienst van de Verenigde Oostindische Compagnie. Verloren, Hilversum, 2002. 224 p. ISBN 90-6550-721-3.
  • <Door: E.E.P. Kolfin, op p. 184:> P. Wardle. For our Royal Person. Master of the Robes Bills of King-Stadholder Willam III. Stichting Paleis Het Loo Nationaal Museum, Apeldoorn, 2002. 160 p. ISBN 90-805046-6-1.
  • <Door: I.A.M. van Elferen, op p. 185:> A.J. Harper. German secular song-books of the Mid-Seventheenth century. An examination of the texts in collections of songs published in the Germen-language area between 1624 and 1660. Ashgate, Aldershot Hamshire, 2003. 354 p. ISBN 0-7545-0642-2.
  • <Door: M. van Groesen, op p. 185-186:> M. Barend-van Haeften en B. Paasman. De Kaap: Goed Hoop halvenwege Indië. Bloemlezing van Kaapteksten uit de Compagniestijd. Verloren, Hilversum, 2003. 192 p. ISBN 90-6550-688-8.
  • <Door: C.A. Davids, op p. 186:> A. Wegener Sleeswijk. De Gouden Eeuw van het fluitschip. Van Wijnen, Franeker, 2002. 206 p. ISBN 90-5194-259-1.
  • <Door: P.E.L. Verkuijl, op p. 186-187:> G. van der Stroom. 'Eene onafgewerkte teekening' van P.C. Hooft: de drost en zijn slot. Stichting Rijksmuseum Muiderslot, Muiden, 2002. 82 p.
  • <Door: W.Th.M. Frijhoff, op p. 187-188:> G. van der Plaat. Eendracht als opdracht. Lieuwe van Aitzema's bijdrage tot het publieke debat in de zeventiende-eeuwse Republiek. Verloren, Hilversum, 2003. 264 p. ISBN 90-6550-759-0.
  • <Door: E.K. Grootes, op p. 188:> Gysbert Japix. Een keuze uit zijn werk. Toegelicht door Philipppus Breuker (red.) en vertaald door Douwe A. Tamminga en Atze Bosch in het Nederlands en Klaas Bruinsma en Jan Popkema in het Fries. It Gysbert Japixhés / Fryske Academy, Bolsward / Leeuwarden 2003. 264 p. ISBN 90-804318-3-4.
  • <Door: E.E.P. Kolfin, op p. 188-189:> S. Dackerman (red.) Painted prints. The revelation of color in northern Renaissance and Baroque engravings, etchings and woodcuts. With essays by Susan Dackerman and Thomas Primeau. The Baltimore Museum of Art / The Pennsylvania State University Press, Baltimore, 2003. ISBN 0-271-02235-3.
  • <Door: J.W. Spaans, op p. 189-190:> J. Exalto & J.-K. Karels. Waakzame wachters en kleine vossen. Gereformeerden en herrnhutters in de Nederlanden, 1734-1754. Groen, Heerenveen, 2001. 318 p. ISBN 90-5829-243-6.
  • <Door: C. de Groot, op p. 190:> J. Albert-Balázsi & A.A. Sneller (red.) Parallellen. Károli-studies II. Hongaarse bijdragen tot de neerlandistiek. Károli Gáspár Universiteit, Budapest, 2002. 237 p. ISBN 963-8392-541.

Jaargang 19, nummer 2, februari 2004

• Roeland Harms.
  Tot lering, maar vooral ter vermaak. Een vergelijking tussen de functie van het anekdotenboek en de zeventiende-eeuwse roman De Labourlotten. Blz. 154-168.
  (Kritische bespreking van de dissertatie van Inger Leemans uit 2002: 'Het woord is aan de onderkant. Radicale ideeën in Nederlandse pornografische romans 1670-1700.' Een analyse van de roman 'Het koddig en voddig leven der hedendaagsche Labourlotten' maakt aannemelijk, dat niet zozeer moralisatie als wel puur vermaak de intentie van de auteur was. Ook in kluchtboeken speelt moralisatie een steeds minder grote rol.)
• Wolter Seuntjes.
  Damp, walm en rook: Luchtige hartstochten in de literatuur van de zeventiende eeuw. Blz. 169-180.
  (Vondel, Bredero en Tengnagel spreken over dampen en dampjens, zuchten en geeuwen om de hartstochten uit te beelden. Ook bij medische auteurs, zoals Johan van Beverwyck, komen deze begrippen voor. Zij zijn ontstaan uit de moraalpathologie; reeds bij Homerus wordt gesproken over wind en vuur in het menselijk lichaam, corresponderend als microcosmos met de macrocosmos. Geleidelijkaan is deze theorie in de zeventiende eeuw terzijde geschoven, maar de metafoor van hartstochten als tochten van het hart blijft tot laat in de achttiende eeuw bestaan.)
• Andrew Sawyer.
  The Tyranny of Alva: the creation and development of a Dutch patriotic image. Blz. 181-211.
  (De prent van Jan Pietersz. van de Venne (1622): Afbeeldinghe van den ellendighen staet der Nederlanden, onder de wreede tijrannije van den Hertoghe van Alba, geeft de politieke situatie weer zonder openlijk verzet te plegen en zonder aan te sporen tot geweld. Dit sluit aan bij een lange traditie van talrijke prenten (o.a. van Coornhert) en schilderijen (o.a. van Dirck van Delen.)
• Ingeborg De Cooman.
  Van podium naar liedboek. Guilelmus Bolognino en de toneelliederen in 'Dorothea Maeghet ende Marteleresse' (1641). Blz. 212-225.
  (Liederen in een toneelstuk, dat in 1641 werd opgevoerd door jongens en meisjes van de Sint-Jorisparochie te Antwerpen, zijn ook terug te vinden in het liedboek van Bolognino uit 1645: Den gheestelycker leeuwercker. Hij, en niet Geeraard van den Brande, blijk daarmee de auteur te zijn.)
• Recensies:
  • <Door: E. van den Boogaart, op p. 226-230:> B. Schmidt. Innocence abroad. The Dutch imagination and the New World, 1570-1670. Cambridge University Press, Cambridge, 2001. XXIX, 450 p. ISBN 0-521-80408-6.
  • <Door: L.E.I.M. Jongen, op p. 231-232:> Ch. van Leeuwen. Hemelse voorbeelden. De heiligenliederen van Johannes Stalpart van der Wiele, 1579-1630. SUN, Nijmegen, 2001. 389 p. ISBN 90-5875-009-4.
  • <Door: M.R. Prak, op p. 233-234:> C. Lesger. Handel in Amsterdam ten tijde van de Opstand. Kooplieden, commerciële expansie en verandering in de ruimtelijke economie van de Nederlanden ca. 1550-ca. 1630. (Amsterdamse historische reeks. Grote serie, 27) 296 p. ISSN 0929-9769. ISBN 90-6650-686-1.
  • <Door: J. van der Veen, op p. 234-239:> M.E.W. Boers-Goosens. Schilders en de markt, Haarlem 1605-1635. Proefschrift Leiden, z.pl., 2001. 517 p. ISBN 90-901-4214-2.
  • <Door: H. Leeflang, op p. 239-240:> I.M. Veldman. Crispijn de Passe and his progeny (1564-1670). A century of print production. (Studies in Prints and Printmaking, vol. 3.) Sound & Vision Publishers, Rotterdam, 2001. 505 p. ISBN 90-75607-57-1. En: I.M. Veldman. Profit and pleasure. Print books by Crispijn de Passe. (Studies in Prints and Printmaking, vol. 4.) Sound & Vision Publishers, Rotterdam, 2001. 421 p. ISBN 90-75607-58-X.
  • <Door: N. Moser, op p. 241-243:> F. de Bree, M. Spies & R. Zemel (red.) 'Teeckenrijcke woorden' voor Henk Duits. Opstellen over literatuur, toneel, kunst en religie, meest uit de zestiende en zeventiende eeuw. Stichting Neerlandistiek, VU / Nodus Publikationen, Amsterdam / Münster, 2002. 289 p. ISBN 90-72365-71-2, 3-89323-445-4.
  • <Door: St. vanden Broecke, op p. 243-245:> G. Wiesenfeldt. Leerer Raum in Minervas Haus. Experimentelle Naturlehre an der Universität Leiden, 1675-1715. (History of science and scholarship in the Netherlands, vol. 2). KNAW, Amsterdan, 2002. 464 p. ISSN 1569-3481. ISBN 90-6984-339-0.
  • <Door: M.R. Prak, op p. 245-247:> M. van Tielhof. The 'Mother of all trades'. The Baltic grain trade in Amsterdam from the late 16th to the early 19th century. (The Northern World, vol. III). Brill, Leiden, 2002. 370 p. ISBN 90-04-12546-9.
  • <Door: G.A.C. van der Lem, op p. 247-249:> H. Daussy. Les Huguenots et le roi: le combat politique de Philippe Duplessis-Mornay (1572-1600). (Travaux d'Humanisme et Renaissance, nr. 364.) Droz, Genève, 2002. 694 p. ISBN 2-600-00667-2.
  • <Door: J.L. Price, op p. 249-250:> R. Po-Chia Hsia & H.F.K. van Nierop (eds.) Calvinism and religious toleration in the Dutch Golden Age. Cambridge University Press, Cambridge, 2002. 187 p. ISBN 0-521-80682-8.
  • <Door: J. Becker, op p. 250-254:> H. Borggrefe, Th. Fusenig & B. Kümmel (eds.) Ut pictura politeia oder der gemalte Fürstenstaat: Moritz der Gelehrte und das Bildprogramm in Eschwege. (Studien zur Kultur der Renaissance, herausgegeben am Wederrenaissance-Museum Schloss Brake, Nr. 1). Jonas Verlag, Marburg, 2000. ISBN 3-89445-280-3.
• Signalementen:
  • <Door: F.J. Dijksterhuis, op p. 255:> A. Hoving & C. Emke. De schepen van Abel Tasman / The ships of Abel Tasman. Box met boek, tekeningen en CD-rom. Met een inleiding door P. Sigmond. Verloren, Hilversum, 2000. 144 p. ISBN 90-6550-086-3.
  • <Door: G. Vanpaemel, op p. 255-256:> F. Depuydt & M. Goossens (red.) Van Mercator tot computerkaart. Een geschiedenis van de cartografie. Brepols, Turnhout, 2001. 137 p. ISBN 90-5622-040-3.
  • <Door: P. Knevel, op p. 256-257:> J. Frieswijk, A.H. Huussen, Y.B. Kuiper & J.A. Mol (red.) Fryslân, staat en macht, 1450-1650. Bijdragen aan het historisch congres te Leeuwarden van 3 tot 5 juni 1998. Verloren / Fryske Akademy, Hilversum / Leeuwarden, 1999. 245 p. ISBN 90-6550-043-X.
  • <Door: M.A.G. de Jong, op p. 257-258:> J. Francke. Utiliteyt voor de gemeene saake. De Zeeuwse commissievaart en haar achterban tijdens de Negenjarige oorlog, 1688-1697. (Werken, deel 12). Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen, Middelburg, 2001. 498 p. ISBN 90-70534-33-9.
  • <Door: H.C. Dibbits, op p. 258-259:> M. Westerman (ed.) Art & home. Dutch interiors in the age of Rembrandt. Denver Art Museum, Denver, 2001. 240 p. ISBN 0-914738-46-1.
  • <Door: P.E.L. Verkuyl, op p. 259-260:> H.F.J. Horstmanshoff e.a. (red.) The four seasons of human life. Four anonymous engravings from the Trent collection. Erasmus Publishing / Trent Collection, Rotterdam / Durham, 2002. 109 p. & CD-rom. ISBN 90-5235-13618.
  • <Door: H. Miedema, op p. 260:> M.-C. Heck, F. Lemerle & Y. Pauwels (eds.) Théorie des arts et création artistique dans l'Europe du Nord du XVIe au début du XVIIIe siècle. Actes du colloque international organisé les 14 et 16 décembre à l'Université Charles-de-Gaulle-Lille 3 par le Centre de Recherches en Histoire de l'art. 2001. 370 p. ISBN 2-84467-035-0.
  • <Door: G.A.C. van der Lem, op p. 261:> P. Williams. Philips II. (European History in Perspective.) Palgraven Basingstoke, 2001. 302 p. ISBN 0-333-69336-1.
  • <Door: J.W. Spaans, op p. 261-262:> P. O'Brien (ed.) Urban achievement in early modern Europe. Golden ages in Antwerp, Amsterdam and London. Cambridge University Press, Cambridge, 2001. 361 p. ISBN 0-521-59408-1.
  • <Door: C.L. Heesakkers, op p. 262-263:> T. Van Houdt, J. Papy, G. Tournoy & C. Matheeussen (eds.) Self-presentation and social identification. The rhetoric and pragmatics of letter writing in early modern times. Supplementa Humanistica Lovaniensia, 18. University Press, Leuven, 2002. vi, 478 p. ISSN 0775-1117; ISBN 90-5867-212-3.
  • <Door: H. Miedema, op p. 263:> H. Leeflang, G. Luijten e.a. (red.) Hendrick Goltzius (1558-1617). Tekeningen, prenten en schilderijen. Waanders, Zwolle, 2003. 368 p. ISBN 90-400-8793-8.
  • <Door: J.W.H. Konst, op p. 263-264:> J. Verberckmoes (red.) Vreemden vertoond. Opstellen over exotisme en spektakelcultuur in de Spaanse Nederlanden en de Nieuwe Wereld. Peeters, Leuven, 2002. 239 p. ISBN 90-429-1247-2.
  • <Door: C.M. Lesger, op p. 264-265:> J. Parmentier, C.A. Davids & J. Everaert (eds). Peper, Plancius en porselein. De reis van het schip 'Swarte Leeuw' naar Atjeh en Bantam, 1601-1603. (Werken uitgegeven door de Linschoten-Vereeniging, 101.) Walburg Pers, Zutphen, 2003. 237 p. ISSN 0168-7107; ISBN 90-5730-210-1.
  • <Door: J. Bloemendal, op p. 265-266:> J.P. Guépin. Drietaligheid. Uitgeverij Voltaire, 's-Hertogenbosch, 2003. 272 p. ISBN 90-5848-038-0.
  • <Door: J.W. Spaans, op p. 266-267:> W. Frijhoff. Embodied belief. Ten essays on religious culture in Dutch history. (Studies in Dutch Religious History, 1.) Verloren, Hilversum, 2002. 300 p. ISBN 90-6550-723-X.
  • <Door: H.L. Houtzager, op p. 267-268:> M.J. van Lieburg. Nieuw licht op Hendrik van Deventer (1651-1724). Erasmus Publishing, Rotterdam, 2002. 120 p. ISBN 90-5235-163-5.
  • <Door: H.J. den Heijer, op p. 268:> Fran‡ois Valentijn. Oud en Nieuw Oost-Indiën, vervattende een naaukeurige en uitvoerige verhandelinge van Nederlands mogentheyd in die gewesten, benevens eene wydlustige beschryvinge der Moluccos, Amboina, Banda, Timor, en Solor, Java, en alle de eylanden onder dezelve landbestieringen behoorende; het Nederlands comptoir op Suratte, en de levens der groote Mogols; als ook een keurlyke verhandeling van 't wezentlykste, dat men behoort te weten van Choromandel, Pegu, Arracan, Bengale, Mocha, Persien, Malacca, Sumatra, Ceylon, Malabar, Celebes of Macassar, China, Japan, Tayouan of Formosa, Tonkin, Cambodia, Siam, Borneo, Bali, Kaap der Goede Hoop en van Mauritius. Van Wijnen, Franeker, 2002. 316, 428 p. ISBN 90-5194-226-5.
  • <Door: L. Kooijmans, op p. 268-269:> S. Groenveld, J.J. Huizinga & Y. Kuiper (red.) Nassau uit de schaduw van Oranje. Van Wijnen, Franeker, 2003. 160 p. ISBN 90-5194-261-3.
  • <Door: C.M. Lesger, op p. 269:> A. Tännesen. 'Al het Hollandse volk dat hier nu woont'. Nederlanders in Helsinger, circa 1550-1600. Vert. J. Roding. (Zeven Provinciën Reeks XXI) Verloren, Hilversum, 2003. 102 p. ISBN 90-6550-197-5.
  • <Door: L. Noordegraaf, op p. 269-270:> Z. van Ruyven-Zeman, X. van Eck & H. van Dolder-de Wit. Het geheim van Gouda, de cartons van de Goudse Glazen. Walburg Pers, Zutphen, 2002. 157 p. ISBN 90-5730-167-9.
  • <Door: E.E.P. Kolfin, op p. 270-271:> A.K. Wheelock Jr. (Ed.) Aelbert Cuyp. Thames & Hudson, New York, 2001. 320 p. ISBN 0-500-51057-1.

Jaargang 19, nummer 1, mei 2003

• Van de redactie. Blz 1.
  (De Congrescommissie, Wouter Kloek, Huigen Leeflang, Henk van Nierop en René van Stipriaan, heeft een verslag opgesteld van het congres over verbeelding of popularisering van de zeventiende-eeuwse cultuur.)
• Congrescommissie.
  De toekomst van de zeventiende eeuw. Verslag van het op 23 augustus 2002 gehouden colloquium in het Rijksmuseum te Amsterdam, georganiseerd door de Werkgroep Zeventiende Eeuw, het Amsterdams Centrum voor de Studie van de Gouden eeuw en het Rijksmuseum, Amsterdam. Blz. 3-12.
  (Het tentoonstellen, voordragen, uitvoeren en spelen van allerlei soorten zeventiende-eeuwse kunst is nog wel degelijk mogelijk, alsletterkundigen, kunsthistorici, musea en theaters maar elkaar weten te vinden en te stimuleren, en de oude objecten inzichtelijk weten te presenteren.)
• Karel Bostoen.
  Aan de literatuur ligt het niet. Naar een nieuwe editiecultuur. Blz. 13-24.
  (Pleidooi voor het uitgeven van teksten die in hun eigen tijd ook al populair waren. Deze teksten moeten geschikt gemaakt worden voor een breed publiek, en de editeurs moeten zich bewust zijn van de enorme productie van literair werk in de zestiende tot achttiende eeuw.)
• Ann Diels.
  Van opdracht tot veiling. Kunstaanbestedingen naar aanleiding van de Blijde Intrede van aartshertog Ernest van Oostenrijk te Antwerpen in 1594. Blz. 25-54.
  (Om geld te besparen werden de opdrachten voor de feestconstructies in 1594 gegund aan de laagstbiedende. Ambrosius Francken en Maarten de Vos hebben een minder belangrijke rol gespeeld bij het vervaardigen van de triomfbogen etc. dan totnutoe werd aangenomen: het stadsbestuur hield nauwlettend toezicht op de gehele organisatie. Voor de kunstenaars pakte dit niet altijd nadelig uit.)
• E.K. Grootes.
  Eergevoel in Bredero's Spaanschen Brabander. Blz. 55-66.
  (Analyse van eer en reputatie van de verschillende personages van de Spaanschen Brabander. Bredero houdt zijn publiek een ongevaarlijke lachspiegel voor, niet alleen door zijn stuk in het verleden te laten spelen, maar ook door erekwesties in de onderkant van de samenleving te behandelen.)
• Dirk van Miert.
  Retoriek in de Republiek. Vormen en functies van academische oraties in Amsterdam in de zeventiende eeuw. Blz. 67-89.
  (Dirk van Miert onderscheidt en karakteriseert zeven soorten oraties: de Latijnse schooloratie; de oefenoratie voor studenten; de openbare redeneringen of disputaties; de inaugurele redes; de inleidende oraties; de gewone colleges en de academische en politieke lofredes. De talrijke teksten van deze redes zijn indertijd gedrukt, maar slecht overgeleverd.)
• Els Kloek.
  De gezeefde werkelijkheid van Lysbeth Philips de Bisschop (1566-1652). Sporen van een remonstrantse koopmansvrouw uit Amsterdam. Blz. 90-115.
  (De koopmansvrouw Lysbeth Philips, getrouwd met Rem Bisschop en schoonzuster van de arminiaanse voorman Simon Episcopius, wordt door Geerardt Brand geprezen om haar krachtig optreden tijdens plunderingen en vervolgingen. Latere historici wantrouwden dit beeld, maar door vruchtbaar literatuur- en archiefonderzoek weet Els Kloek het goed te onderbouwen.)
• Juryrapport.
  Roeland Harms wint de Zeventiende Eeuw Scriptieprijs 2002 voor zijn scriptie: Lering of vermaak? Een onderzoek naat de functie van twee zeventiende-eeuwse romans.
• Recensies:
  • <Door: A. van Diepen, op p. 117-119:> H. van Harten-Boers & Z. van Ruyven-Zeman. The stained-glass windows of the Sint Janskerk at Gouda. Vol. I: The glazing of the clerestory of the choir and of the former monastic church of the Regulars. Edita KNAW, Amsterdam, 1997. 184 p. ISBN 90-6984-197-5.
    En: X. van Eck, C.E. Coebergh-Surie & A.C. Gasten. The stained-glass windows of the Sint Janskerk at Gouda. Vol. II: The works of Dirck and Wouter Crabeth. Edita KNAW, Amsterdam, 2002. 232 p. ISBN 90-6984-270-X.
    En: Z. van Ruyven-Zeman. The stained-glass windows of the Sint Janskerk at Gouda. Vol. III: The pre- and post-Reformation windows. Edita KNAW, Amsterdam, 2000. 366 p. ISBN 90-6984-269-6.
  • <Door: N. Veldhorst, op p. 119-121:> J.S. Powell. Music and theatre in France 1600-1680. Oxford University Press, Oxford, 2000. 582 p. ISBN 90-19-816599-4.
  • <Door: Chr. Coppens, op p. 121-123:> H.-J. van Dam (ed.) Hugo Grotius. De imperio summarum potestatum circa sacra. 2 dln. Brill, Leiden, 2001. 1103 p. ISBN 90-04-12027-0.
  • <Door: L.J. Wagenaar, op p. 123-125:> M. Prak. Gouden eeuw. Het raadsel van de Republiek. SUN, Nijmegen, 2002. 341 p. ISBN 90-5875-048-5.
  • <Door: P.E.L Verkuyl, op p. 125-127:> R. Vermij. The Calvinist Copernicans. The reception of the new astronomy in the Dutch Republic, 1575-1750. (History of Science and Scholarship in the Netherlands, deel 1). Edita KNAW, Amsterdam, 2002. 433 p. ISBN 90-6984-340-4.
  • <Door: M.C.A.E. Engels, op p. 127-129:> M. Bulut. Ottoman-Dutch economic relations in the early modern period 1571-1699. Verloren, Hilversum, 2001. 240 p. ISBN 90-6550-655-1.
  • <Door: M. van Otegem, op p. 129-131:> P. Arents. De bibliotheek van Pieter Pauwel Rubens: een reconstructie. Bewerking F. Baudouin e.a. Eindred. A.K.L. Thijs. Vereniging der Antwerpse Bibliofielen, Antwerpen, 2001. 387 p. ISSN 0777-5067.
  • <Door: S. Langereis, op p. 131-133:> K. Skovgaard-Petersen. Historiography at the court of Christian IV (1588-1648). Studies in the Latin histories of Denmark by Johannes Pontanus and Johannes Meursius. Museum Tusculanum Press, Kopenhagen, 2002. 454 p. ISBN 87-7289-703-1.
  • <Door: H. Miedema, op p. 134-136:> P. Moree (ed.) Dodo's en galjoenen. De reis van het schip 'Gelderland' naar Oost-Indië, 1601-1603. Walburg Pers, Zutphen, 2001. (Werken uitgegeven door de Linschoten-Vereniging). 348 p. ISBN 90-5730-171-7.
• Signalementen:
  • <Door: Chr. Coppens, op p. 137:> P.M. Daly, J. Manning & M. van Vaeck (eds.) Emblems from Alciato to the Tattoo. Selected papers of the Leuven International Conference 18-23 August 1996. (Imago Figurata dl. 1c). Brepols, Turnhout, 2001. 319 p. ISBN 2-503-50971-1.
  • <Door: J. Kerkhoven, op p. 137-138:> J.I. Israel. Locke, Spinoza and the philosophical debate concerning toleration in the Early Enlightenment (c. 1670-c. 1750). (Mededelingen van de Afdeling Letterkunde, Nieuwe Reeks, deel 62, no. 6). Edita KNAW, Amsterdam, 1999. 19 p. ISBN 90-6984-245-9.
  • <Door: B. Timmermans, op p. 138:> H. Vlieghe, A. Balis, C. Van de Velde (eds.) Concept, design and execution in Flemish painting (1550 - 1700). (Museums at the Crossroads MAC 5). Brepols, Turnhout, 2000. 288 p. ISBN 2-503-50731-X.
  • <Door: B. Timmermans, op p. 138-139:> E.S. Gordenker. Anthony van Dyck (1599-1641) and the representation of dress in Seventeenth-century portraiture. (Pictura Nova. Studies in 16th and 17th century Flemish painting and drawing, VIII). Brepols, Turnhout, 2001. IX, 297 p. ISBN 2-503-50880-4.
  • <Door: G.A.C. van der Lem, op p. 139-140:> G. Darby (ed.) The origins and development of the Dutch Revolt. Routledge, Londen, 2001. 175 p. ISBN 0-415-25379-9.
  • <Door: J. Jansen, op p. 140-141:> Th. Borgstedt & W. Schmitz (eds.) Martin Opitz (1597-1639). Nachahmungspoetik und Lebenswelt. (Frühe Neuzeit, Band 63). Max Niemeyer Verlag, Tübingen, 2002. 279 p. ISBN 3-484-36563-3.
  • <Door: J. Jansen, op p. 141:> M. Disselkamp. Barockheroismus. Konzeptionen 'politischer' Grūsse in Literatur unt Traktatistik des 17. Jahrhunderts. (Frühe Neuzeit, Band 65). Max Niemeyer Verlag, Tübingen, 2002. 470 p. ISBN 3-484-36565-X.
  • <Door: J. Verberckmoes, op p. 141-142:> J.A. Gonsalves de Mello. Nederlanders in Brazilië (1624-1654). De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië. Vert. G.N. Visser. Walburg Pers, Zutphen, 2001. 288 p. ISBN 90-5730-174-1.
  • <Door: G.A.C. van der Lem, op p. 142:> R. Vermeir. In staat van oorlog. Filips IV en de Zuidelijke Nederlanden, 1629-1648. Shaker Publishing, Maastricht, 2001. XXIX, 341 p. ISBN 90-423-0149.
  • <Door: R. Schillemans, op p. 143:> P. Huys Janssen. Caesar van Everdingen (1616/17-1678). Monograph and catalogue raisonné. (Aetas Aurea, Monographs on Dutch & Flemish Painting, XVII.) Davaco Publishers, Doornspijk, 2002. 225 p. ISBN 90-70288-47-8.
  • <Door: A.S. de Haas, op p. 143-144:> M.A. Schenkeveld-van der Dussen. De geheimen van het vrouwelijk hart. Nederlandse vrouwelijke auteurs over de liefde in lyriek en roman (1600-1840). (Mededelingen van de Afdeling Letterkunde, Nieuwe Reeks, deel 64, nr. 3). Edita KNAW, Amsterdam, 2001. 36 p. ISBN 90-6984-324-2.
  • <Door: K. Van der Stighelen, op p. 144-145:> J.R. Judson. Rubens, the Passion of Christ. (Corpus Rubenianum Ludwig Burchard, dl. VI.) Brepols / Harvey Miller, Turnhout, 2001. 472 p. ISBN 0-905203-61-5.
  • <Door: B. Timmermans, op p. 145:> H. Vlieghe (ed.) Sir Antony Van Dyck, 1599-1999. Conjectures and refutations. (Museums at the Crossroads MAC 8). Brepols, Turnhout, 2001. 312 p. ISBN 2-503-51144-9.
  • <Door: Chr. Coppens, op p. 145-146:> K. van Cleempoel. A catalogue raisonné of scientific instruments from the Louvain School, 1530 to 1600. (De Diversis Artibus, 65.) Brepols, Turnhout, 2002. 284 p. ISBN 2-503-51218-6.
  • <Door: K. Van der Stighelen, op p. 146-147:> E. Put & C. Harline. Verloren schapen, schurftige herders. De helse dagen van bisschop Matthias Hovius 1542-1620. SUN, Nijmegen, 2002. 287 p. ISBN 90-5875-063-9.
  • <Door: E.E.P. Kolfin, op p. 147:> M. Sitt, P. Biesboer & K. Muller (red.) Jacob van Ruisdael. De revolutie van het Hollandse landschap. Frans Halsmuseum & Waanders, Haarlem & Zwolle, 2002. 168 p. ISBN 90-400-9605-8.
  • <Door: R. Schillemans, op p. 148:> De beschilderde orgelluiken in Europa. Stichting Organa Historica, Rotterdam, 2002. 720 p. ISBN 804439-1-3.
  • <Door: C.A. Davids, op p. 148-149:> W. Dobber & C. Paul. Cornelis Cornelisz. van Uitgeest. Uitvinder aan de basis van de Gouden Eeuw. Walburg Pers, Zutphen, 2002. 208 p. ISBN 90-5730-189-X.
  • <Door: V.D. Roeper, op p. 149-150:> A. van der Moer. De Luitenant-Admirael-Generael. Een beknopte levensbeschrijving van Michiel Adriaenszoon de Ruyter. Van Wijnen, Franeker, 2000. 94 p. ISBN 90-5194-201-X.
  • <Door: K. Van der Stighelen, op p. 150:> E. Kloek. Kenau. De heldhaftige zakenvrouw uit Haarlem (1526-1588). (Verloren Verleden, dl. 15.) Verloren, Hilversum, 2001. 92 p. ISBN 90-6550-456-7.

Jaargang 18, nummer 2, januari 2003

• Annelies Vogels.
  Nemo Artifex Nascitur. Het zeventiende-eeuwse receptenboek van Jacoba van Veen (1635-na 1687). Blz. 99-114.
  (Handschrift in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag, waarin deze Haagse amateurkunstenares, in de traditie van het secreetboek, aanwijzingen geeft voor de productie van artistieke materialen.)
• Jan Muylle.
  Tronies toegeschreven aan Pieter Bruegel. Fysionomie en expressie (2). Blz. 115-148.
  (Over de tronies, veelal ovale, paarsgewijs aangeboden fysionomische portretten, die in heel Europa tot in de achttiende eeuw te vinden zijn. Ze werden onder vele anderen gemaakt door Hendrick Goltzius, Adriaen Brouwer, David Teniers; nog in de achttiende eeuw werden dergelijke tronies gegraveerd voor het liedboek 'Het Vermaaklyk Buitenleven' (Haarlem 1716). Als bijlage de 72 zesregelige verzen in het 'Toonneel des wereldts ontdeckende de ongestuymigheden en ydelheden in woorden ende wercken deser verdorvene eeuwe, op-gepronckt met aerdige en zin-rijcke versen, benevens twee-en-tseventigh snaeckse tronjen, getekent door den konstigen schilder P. Breugel.' Weesp, Albert Elias van Panhuysen, 1658.)
• Joke Spaans.
  Violent dreams, peaceful coexistence. On the absence of religious violence in the Dutch Republic. Blz. 149-166.
  (In de Republiek was minder religieus geweld dan in de omliggende landen. Dat is niet alleen het gevolg van religieuze tolarantie, maar ook van de numerieke overmacht van de andersdenkenden, de sterke traditie en de organisatie van het maatschappelijk leven en het gezinsleven.)
• Leonore Stapel.
  Haarlems welvaart: 'de konst van bier te brouwen' of 'excellente stucken lijnwaets'? Blz. 167-183.
  (De Haarlemse burgers presenteren de bierbrouwerij als de belangrijkste industrie van Haarlem, maar de inwoners van andere steden weten wel dat de linnennijverheid van de Vlaamse immigranten belangrijker is. Na verloop van tijd zijn de linnenwevers geïntegreerd, en dan wordt deze industrie ook door de Haarlemmers als de grootste erkend.)
• Thijs Wetsteijn.
  Schilderkunst als 'zuster van de bespiegelende wijsgeerte'. De theoretische status van het afbeelden van de zichtbare wereld in Samuel van Hoogstratens Inleyding tot de Hooge Schoole der Schilderkonst. Blz. 184-207.
  (De zichtbare wereld, het boek der natuur, is een filosofisch en deugdzaam onderwerp, dat beantwoordt aan de Calvinistische onderzoeksopdracht. Door dit als uitgangspunt te nemen levert Samuel van Hoogstraten goede argumenten voor de theorie dat de Nederlandse zeventiende-eeuwse schilderkunst voornamelijk een beschrijvend karakter heeft.)
• Matthijs van Otegem.
  Geschiedenis is een daad. Blz. 208-217.
  (Niet alleen de begrippen Europa en Nederland, ook dat van de discussiecultuur en de religieuze discussie zijn meer problematisch dan in '1650: Bevochten eendracht' wordt uitgewerkt.)
• Willem Frijhoff & Marijke Spies.
  Antwoord aan Matthijs van Otegem. Blz. 218-225.
  (De auteurs van het door Matthijs van Otegem besproken boek ontkennen een te modernistische visie op de geschiedenis te hebben, en zij vinden dat zij de religieuze problematiek niet hebben onderschat.)
• Recensies:
  • <Door: A.J.E. Harmsen, op p. 226-228:> Constantijn Huygens. Nederlandse gedichten, 1614-1625. Historisch-kritische uitgave, verzorgd door A. Leerintveld. (Monumenta Literaria Neerlandica XII). Deel 1: Teksten; Deel 2: Apparaat en commentaar. KNAW & Constantijn Huygens Instituut, Den Haag, 2001. 1235 p. ISBN 90-76832-03-X.
  • <Door: E.E.P. Kolfin, op p. 228-230:> A. van Suchtelen, met bijdragen van F.J. Duparc & P. van der Ploeg & E. Runia. Winters van weleer. Het Hollandse landschap in de Gouden Eeuw. Waanders & Maurtitshuis, Zwolle & Den Haag, 2001. 176 p. ISBN 90-400-9574-4.
  • <Door: G. Schwartz, op p. 230-232:> H.J. Horn. The Golden Age revisited: Arnold Houbraken's Great Theatre of Netherlandish painters and paintresses. With the assistance of David de Witt. 2 dln. Davaco Publishers, Doornspijk, 2000. XXI+985 p. ISBN 90-70288-66-4. - Signalementen:
  • <Door: P.J. Schuffel, op p. 233:> T. van Strien & E. Stronks (red.) 'Het hart naar boven.' Religieuze po'zie uit de zeventiende eeuw. (Delta Reeks). AUP, Amsterdam, 1999. 447 p. ISBN 90-263-1543-0.
  • <Door: R. van Gelder, op p. 233-234:> K. Schmuki (ed.) Der 'Indianer' im Kloster St. Gallen. Georg Franz Mūller (1646-1723), ein Weltreisender des 17. Jahrhunderts. Verlag am Kloster, Sankt Gallen, 2001. 82 p. ISBN 3-906616-46-0.
  • <Door: H. Vlieghe, op p. 234:> R. Baarsen. 17de-eeuwse kabinetten. (Rijksmuseumdossiers). Rijksmuseum & Waanders, Amsterdam & Zwolle, 2000. 64 p. ISBN 90-400-9450-0.
  • <Door: M.C. 't Hart, op p. 234-235:> H. Schipper. Macht in de zeventiende eeuw. Engeland en Nederland kwantitatief vergeleken. Walburg Pers, Zutphen, 2001. 160 p. ISBN 90-6011-623-2.
  • <Door: K. van der Stighelen, op p. 235-236:> R. Baer. Gerrit Dou 1613-1675. Master painter in the age of Rembrandt. Met bijdragen van A.K. Wheelock Jr. & A. Boersma. Tentoonstellingscatalogus National Gallery of Art Washington. Dulwich Picture Gallery & Mauritshuis, Den Haag & Londen, 2000. 159 p. ISBN 0-89468-248-2.
  • <Door: M.C. 't Hart, op p. 236-237:> L. van der Ent & V. Enthoven. Gewestelijke financi'n ten tijde van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Deel 3: Groningen (1595-1795). (Rijks Geschiedkundige Publicatiën, Kleine Serie 94). Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, Den Haag, 2001. 428 p. ISBN 90-5216-117-8. ISSN 0921-9064.
  • <Door: A.M.Th. Leerintveld, op p. 237:> R. Höffner (ed.) Philologie und Erkenntnis. Beiträge zu Begriff und Problem frūhneuzeitlicher 'Philologie'. Frühe Neuzeit, Band 61. Max Niemeyer Verlag, Tūbingen, 2001. 392 p. ISBN 3-484-36561-7.
  • <Door: K. van der Stighelen, op p. 237-238:> W.E. Franits (ed.) The Cambridge companion to Vermeer. Cambridge University Press, Cambridge, 2001. 241 p. ISBN 0-521-65331-2.
  • <Door: J. Jansen, op p. 238-239:> Daniel Heinsius. De constitutione tragoediae. La constitution de la trag_die dite La Poetique d'Heinsius. Edition, traduction et notes par Anne Duprat. (Travaux de Grand Si_cle XXI). Librairie Droz, Genève, 2001. ISBN 2-600-00621-4.
  • <Door: Chr. Coppens, op p. 239-240:> E.M. van Meerkerk. Achter de schermen van het boekbedrijf: Henri Du Sauzet (1687-1754) in de wereld van de uitgeverij en boekhandel in de Republiek. (Studies van het Instituut Pierre Bayle voor Intellectuele Betrekkingen tussen de West-Europese Landen in de Nieuwe Tijd, Nijmegen (SIB), 31). APA-Holland University Press, Amsterdam & Utrecht, 2001. XII, 469 p. ISBN 90-302-1041-9.
  • <Door: J.J.V.M. de Vet, op p. 240-241:> H.H.M. van Lieshout. The making of Pierre Bayle's 'Dictionaire Historique et Critique', with a cd-rom containing the Dictionaire's library and references between articles. APA-Holland University Press, Amsterdam & Utrecht, 2001. XXIV, 339 p. ISBN 90-302-1040-0.
  • <Door: O. van Nimwegen, op p. 241-242:> W Troost. Stadhouder-koning Willem III. Een politieke biografie. Verloren, Hilversum, 2001. 331 p. ISBN 90-6550-639-x.
  • <Door: A.J.E. Harmsen, op p. 242:> J. Jansen. Decorum. Observaties over de literaire gepastheid in de renaissancistische poëtica. Verloren, Hilversum, 2001. 439 p. ISBN 90-6550-671-3.
  • <Door: G.M.E. Dorren, op p. 243:> J.C. Streng. Vrijheid, gelijkheid, broederschap en gezelligheid. Het Zwolse Sint Nicolaasgilde tijdens het ancien régime. Verloren, Hilversum, 2001. 214 p. ISBN 90-6550-666-8.
  • <Door: J.M. Koppenol, op p. 243-244:> H. Gramberg. De overwintering op Nova Zembla. Verloren, Hilversum, 2001. 93 p. ISBN 90-6550-457-5.

• Paul J. Smith.
  Het dronken Hert. Een emblematische fabel bij De Dene en Vondel. Blz. 13-40.
• Karel Bostoen & Daniel Horst.
  De wolf onder de schapen. Afbeeldingen van Broer Cornelis. Blz. 41-74.
• Eric Jan Sluijter en Nicole Spaans.
  Door liefde verstandig of door lust verteerd? Relaties tussen tekst en beeld in voorstellingen van Cimon en Efigenia. Blz. 75-103.
• Hanneke de Bruin.
  De duivel is zo zwart als men hem schildert. Over de uitbeelding van donkere mensen in vroege Nederlandse drukken. Blz. 104-132.
• Eddy Verbaan.
  Jan Janszoon Orlers schetst Leiden. Illustraties in de vroege stadsbeschrijvingen. Blz. 133-168.
• E. Kolfin.
  'Drincken ende klincken kunje sien ter naaste plaet'. De boekillustraties van Adriaen van de Venne in Quintijns De Hollandsche-Liis met de Brabandsche-Bely (1629). Blz. 169-198.
• Malgorzata Sarnowiec.
  De zeven zonden van het dienstmeisje: een moralistische en libertijnse versie beschreven en verbeeld. Blz. 199-222.
• Dawn Odell.
  The Soul of Transactions. Illustrations and Johan Nieuhof's Travels in China. Blz. 223-242.
• Nelke Bartelings.
  'Hier toont voor 't oog het tijtelblad den inhout in het boek vervat'. De rol van de titelprent en in Frans van Mieris' Histori der Nederlandsche Vorsten. Blz. 243-262.
• Boukje Thijs.
  'Ghevoestert uyt een borst': woord en beeld in Den Nederduytschen Helicon (1610). Blz. 263-274. - Juliette Roding. Tekst en beeld in het trompe-l'oeil van Cornelis Norbertus Gijsbrechts: de 'perspectiefkamer' van Frederik III en Christiaan V van Denemarken uit de periode 1668-1672. Blz. 275-297.

Jaargang 18, nummer 1, mei 2002

• Jochen Becker.
  Aan een gouden keten: eerbewijzen voor kunstenaars. Blz. 51-64.
  (Grote machthebbers namen kunstenaars in dienst, maar zij waren ook van die kunstenaars afhankelijk. Eerbewijzen werden dan ook niet uitgekeerd in geld, maar in de vorm van een gouden keten. Christina van Zweden, die zichzelf in de traditie plaatste van Alexander de Grote, de mecenas van Apelles, eerde op die manier verschillende kunstenaars, zoals David Beck die zich op zelfgenoegzame wijze afbeeldde met zijn keten. Een ander voorbeeld van wederzijdse afhankelijkheid wordt geleverd door Michelangelo, die als hofschilder gevraagd is door Karel V, François I, zeven pausen en een sultan. Een bijzondere plaats is voor Michelangelo ingeruimd in de Florentijnse triomfboog die in 1549 in Antwerpen werd opgericht. Naast Dante, Boccaccio, Petrarca en Giotto is hij daar, nog tijdens zijn leven, aanwezig in de vorm van een verzilverd beeld.)
• Bettina Noak.
  De 'Sinryke Fabulen' (1685) van Pieter de la Court: verhulling en onthulling in een 'verlicht' genre. Blz. 65-78.
  (Deze fabelbundel is uitgegeven als een fraai embleemboek. De la Court laat zich leiden door het rationalisme van Descartes; dit zal leiden tot inzicht in de natuurlijke oorzaak van zaken die nu aan de Fortuin worden toegedicht. Verschillende politieke vergelijkingen in de fabels en in de theoretische inleiding tot het boek leiden tot een beschrijving van de ideale maatschappijvorm: de republikeinse 'ware vrijheid'.)
• Recensies:
  • <Door: L.F. Groenendijk, op p. 79-81:> H. van 't Veld. Beminde broeder die ik vand op 's werelts pelgrims wegen. Jan Luyken (1649 - 1712) als illustrator en medereiziger van John Bunyan (1628 - 1688). De Banier, Utrecht, 2000. 559 p. ISBN 90-336-0479-5.
  • <Door: J. Kerkhoven, op p. 81-83:> J.I. Israel. Radical enlightenment. Philosophy and the Making of Modernity, 1650 - 1750. Oxford University Press, Oxford, 2001. XVI, 810 p. ISBN 0-19-820608-9.
  • <Door: J. Pollmann, op p. 83-85:> S. Langereis. Geschiedenis als ambacht. Oudheidkunde in de Gouden Eeuw: Arnoldus Buchelius en Petrus Scriverius. Historische Vereniging Holland / Verloren, Haarlem / Hilversum, 2001. 368 p. ISBN 90-70403-48-X.
  • <Door: A.M.Th. Leerintveld, op p. 86-88:> Constantijn Huygens. Dingen. Uitgegeven door J.P.G. Heersche & H.M. Hermkens m.m.v. F.J. Claessens e.a. Stichting Nederlandistiek VU, Amsterdam, 2001. 308 p. ISBN 90-72365-66-6.
• Mededeling: Zeventiende Eeuw Scriptieprijs 2001 voor Annelies Vogels. Blz. 89.
  (Voor de doctoraalscriptie over het receptenboek van Jacoba van Veen. De prijs is uitgereikt tijdens het congres van de Werkgroep Zeventiende Eeuw in Amsterdam, op 30 augustus 2002.)
• Signalementen:
  • <Door: J. Jansen, op p. 90-91:> G.P. Norton (ed.) The Cambridge history of literary criticism. Vol. III: The Renaissance. Cambridge University Press, Cambridge, 1999. XXIV, 758 p. ISBN 0-521-30008-8.
  • <Door: Th. Stevens, op p. 91:> K.I. Muller (red.) Elisabeth van der Woude. Memorije van 't geen bij mijn tijt is voorgevallen. Terra Incognita, Amsterdam, 2001. 152 p. ISBN 90-73893-1303.
  • <Door: M.L. Barend - van Haeften, op p. 91-92:> R.H. Hesselink. De gevangenen uit Nambu. Een waar geschied verhaal over de VOC in Japan. Nederlandse vertaling en bewerking J. Meerman & R.H. Hesselink. Walburg Pers, Zutphen, 2000. 256 p. ISBN 90-5730-130-X.
  • <Door: J. Bloemendal, op p. 92:> L. Stapel. Perspectieven van de stad. Over bronnen, populariteit en functie van het zeventiende-eeuwse stadsgezicht. Verloren, Hilversum, 2000. 85 p. ISBN 90-6550-170-3.
  • <Door: A. Maljaars, op p. 93:> H. Duits & T. van Strien (red.) Een intellectuele activist. Studies over leven en werk van Philips van Marnix van Sint Aldegonde. Verloren, Hilversum, 2001. 126 p. ISBN 90-6550-669-1.
  • <Door: M.L. Barend - van Haeften, op p. 93-94:> W. de Visser. Piet Hein en de Zilvervloot. Oorlog en handel in de West. Verloren, Hilversum, 2001. Verloren verleden deel 13. 88 p. ISBN 90-6550-454-0.
  • <Door: F.P. Wagenaar, op p. 94:> G.H. Janssen. Het stokje van Oldenbarnevelt. Verloren, Hilversum, 2001. Verloren verleden deel 14. 95 p. ISBN 90-6550-455-9.
  • <Door: H. Miedema, op p. 94:> Karel van Mander. Le livre des peintres. Vies des plus illustres peintres des Pays-Bas et d'Allemagne. [Vertaald door Henri Hymans]. Inleiding en aant. door V. Gerard-Powell. Les Belles Lettres, Parijs, 2001. 285 p. ISBN 2-251-44186-7.

Jaargang 17, nummer 2, november 2001

• Ed Romein.
  Knollen en citroenen op de Leidse kunstmarkt: over de rol van kwaliteit in de opkomst van de Leidse fijnschilderstijl. Blz. 75-94.
  (Na een inzinking in de periode 1630-1650 komt Leiden sterk terug met de fijnschilderij van Gerard Dou e.a. Dit verval is te verklaren door het veranderen van de markt vanwege het slechte aanbod van buiten de stad. Door het optreden van het St.-Lucasgilde en door verschillende publicaties, zoals De lof der schilder-konst van Philips Angel en de stadsbeschrijving van Jan Jansz. Orlers met zijn schildersbiografieën, wordt nieuwe informatie over de kunst verspreid, en daarmee verdwijnt de kwaliteitsonzekerheid bij het publiek. Dit is een voorwaarde voor het herstel van de kunstmarkt. Bewerking van de met de 'Zeventiende Eeuw Scriptieprijs 2000' bekroonde doctoraalscriptie.)
• Peter Carpeau.
  Rembrandt boven Rubens. Een analyse van de prijsverschillen tussen zeventiende-eeuwse Noord- en Zuid-Nederlandse schilderijen op de huidige kunstmarkt. Blz. 95-107.
  (Noord-Nederlandse schilderkunst is een beter beleggingsobject dan Zuid-Nederlandse. In het Noorden werkten beroemde meesters aan ezelschilderijen voor de gegoede burgerij, in het Zuiden werd het grote werk voor kerken en openbare gebouwen vaak in ateliers gedaan. Het Noorden produceerde meer stillevens en portretten, het Zuiden meer religieuze en historische onderwerpen. Voor de huidige kunstmarkt is de belangrijkste prijsopdrijvende factor echter de naamsbekendheid van de kunstenaar.)
• Robert Schillemans.
  Wandelen met de Drie-eenheid. Blz. 108-120.
  (De compositie van de Heilige Familie-schilderijen, waar naast de trits Josef-Maria-Jezus ook Vader-Zoon-Heilige Geest en Anna-Maria-Jezus een rol speelt. Ook Joachim-Anna-Maria wordt afgebeeld. Door de Heilige Familie te combineren met de Heilige Drie-eenheid kan men illustreren dat Jezus mens en God tegelijk is. Josef wordt meestal als een oude man afgebeeld, omdat hij aan de conceptie van Jezus geen deel heeft gehad; er zijn echter ook afbeeldingen van een Jozef in de kracht van zijn leven, als timmerman of Jezus opdragend aan God.)
• Elmer Kolfin.
  Portretten van liefde en lust. Portretten en portretteren in illustraties uit Noord- en Zuid-Nederlandse boekjes over liefde c. 1600-1635. Blz. 121-137.
  (Gravures van Adriaen van de Venne en Crispijn de Passe tonen aan dat het portretteren van jonge meisjes in de vroege zeventiende eeuw niet probleemloos was. In de Leidse embleemtraditie ontstond een beeld van de schilderende Cupido, die een kuise herinnering aan de geliefde moet produceren. Deze herinnering kan ook te veel worden: de ovidaanse heldin Laodamia, die zich troostte met het wassen beeld van haar geliefde, pleegde later zelfmoord. Laodamia wordt afgebeeld op een gravure van Pieter Serwouters naar David Vinckboons.)
• A. Maljaars.
  'Niet min godvruchtelijk als dapper.' Gijsbrecht van Aemstel verdedigd tegen zijn critici. Blz. 138-164.
  (De laatste jaren is men Gysbreght gaan zien als een held met vele gebreken: hij zou hoogmoedig zijn, slecht oordelen en niet luisteren naar redelijke argumenten. Vanuit christelijke optiek worden deze moderne Gysbreghtinterpretaties ontzenuwd; de voor de hand liggende vergelijking met Aeneas heeft Maljaars daar niet eens bij nodig. De Gysbreght is een drama van goed en kwaad; in de scènes het de Heer van Vooren en met Badeloch komt Gysbreght naar voren als een standvastige held.)
• Mark van Vaeck.
  Adriaen van de Vennes bedelaarsvoorstellingen in grisaille: geschilderde paradoxale encomia? Blz. 165-173.
  (Het schilderen in zwart (of bruin) en wit werd tijdens Van de Venne's leven al minder gewaardeerd. Het onderwerp, bedelaarsportretten omringd door spreukbanden, is wel in verband gebracht met het literaire genre van het paradoxale encomium, waarbij vooral gedacht werd aan de theorie'n van Erasmus en aan diens Lof der zotheid en Adagia. Er is ook een heel ander verband aan te wijzen, namelijk met de antieke schilders van triviale onderwerpen, die door Plinius riparografen werden genoemd; deze term rhypariographia duikt op bij Hadrianus Junius, in zijn Batavia (1588). Ook later werd deze term gebruikt, tot in de achttiende eeuw toe: men vindt hem bij Arnold Houbraken en bij Jacob Campo Weyerman. Dit alles maakt het noodzakelijk onderzoek te doen naar de waardering van de grisaillekunst in de zeventiende eeuw.)
• Jan Muylle.
  Tronies toegeschreven aan Pieter Breugel. Fysionomie en expressie (I). Blz. 174-204.
  (Eerste deel van een studie over de bedoelingen van de zestiende- en zeventiende-eeuwse tronieschilderingen. De technieken van de schilders, namelijk het schilderen naar modellen en voor de spiegel, en hun doelstellingen, namelijk het uitbeelden van menselijke hartstochten, worden hier beschreven. Het geven van karikaturen is dus geen doel van dit soort schilderijen. Pieter Breughel, Philips Wouwerman en Jan Steen bereikten met deze technieken gelaatsuitdrukkingen met sprekende gelijkenis.)
• Signalementen:
  • <Door: C.M. Ridderikhoff, op p. 205:> Hugo Grotius. The Antiquity of the Batavian Republic, with the Notes by Petrus Scriverius. Edited and translated by Jan Waszink and others. Van Gorcum, Assen, 2000. VIII + 185 pp. Bibliotheca Latinitatis Novae. ISBN 90-232-358788.
  • <Door: H.L. Houtzager, op p. 205-206:> M.J. van Lieburg. De geschiedenis van de kindergeneeskunde in Nederland I: De periode tot 1700. Erasmus Publishing, Rotterdam, 1997. 352 pp. ISBN 90-5235-041-8.
  • <Door: A.A. Sneller, op p. 206-207:> A. de Jeu. ''t Spoor der dichteressen.' Netwerken en publicatiemogelijkheden van schrijvende vrouwen in de Republiek (1600-1750). Verloren, Hilversum, 2000. 374 pp. ISBN 90-6550-612-8.
  • <Door: V. Enthoven, op p. 207-209:> O. Gelderblom. Zuid-Nederlandse kooplieden en de opkomst van de Amsterdamse stapelmarkt, 1578-1630. Verloren, Hilversum, 2000. 350 pp. ISBN 90-6550-620-9.
  • <Door: F. van Lieburg, op p. 209-210:> S. Zijlstra. Om de ware gemeente en de oude gronden. Geschiedenis van de dopersen in de Nederlanden, 1531-1675. Verloren / Fryske Akademy, Hilversum / Leeuwarden, 2000. 544 pp. ISBN 90-6650-631-4.
  • <Door: M. van der Meij, op p. 210-211:> P. Dirkse. Begijnen, pastoors en predikanten. Religie en kunst in de Gouden eeuw. Primavera Pers, Leiden, 2001. 272 pp. ISBN 90-74310-72-9.
  • <Door: M. Snijders, op p. 211-212:> Arnout Hellemans Hooft. Een naekt beeldt op een marmore matras seer schoon. Het dagboek van een 'grand tour' (1649-1651). Bezorgd door E.M. Grabowsky & P.J. Verkruijsse. Verloren, Hilversum, 2001. 231 pp. Egodocumenten, dl. 23. ISBN 90-6550-181-9.
  • <Door: E. Stronks, op p. 212:> G.R.W. Dibbets (ed.) Predikant en toerist. Het dagboek van Joannes Vollenhove, Engeland 17 mei - 30 oktober 1674. Verloren, Hilversum, 2001. 224 pp. ISBN 90-6550-636-5.
  • <Door: P. van Beek, op p. 212-213:> Anna Maria van Schuurman. Verhandeling over de aanleg van vrouwen voor de wetenschap. Ingeleid door A.C.M. Roothaan en vertaald door R. ter Haar. Xeno, Groningen, 1996. 98 pp. ISBN 90-6208-123-1.
  • <Door: H. Miedema, op p. 213:> Karel van Mander. Le vite degli illustri pittori fiamminghi, olandesi e tedeschi. Introduzione, traduzione e apparato critico di Ricardo de Mambro Santos. Apeiron Editori, Sant'Oreste (Roma), 2000. 390 pp. ISBN 88-85978-30-4.
  • <Door: A.J.A.M. Schuurman, op p. 213-215:> H. Dibbits. Vertrouwd bezit. Materiële cultuur in Doesburg en Maassluis, 1650-1800. SUN, Nijmegen, 2001. 399 pp. ISBN 90-6168-591-5.
  • <Door: J. Konst, op p. 215:> Davit Baute. Cort relaas sedert den jare 1609. De avonturen van een Zeeuws koopman in Spanje tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Uitgegeven door R. Kuiper. M.m.v. H. Kluiver & J. Vermeulen. Verloren, Hilversum, 2000. Egodocumenten, dl. 20. 96 pp. ISBN 90-6550-171-1.
  • <Door: D.K.W. van Miert, op p. 215-216:> J.A.H. Bots e.a. (red.) Het Gelders Athene. Bijdragen tot de geschiedenis van de Gelderse Universiteit in Harderwijk (1648-1811). Verloren, Hilversum, 2000. 251 pp. ISBN 90-6550-092-8.
  • <Door: M.J. Bok, op p. 216-217:> J. Loughman & J.M. Montias. Public and private spaces. Work of art in Seventheenth-Century Dutch houses. Waanders, Zwolle, 2000. Studies in Netherlandish Art and Cultural History, dl. 3). 196 pp. ISBN 90-400-9444-6.
  • <Door: J.J.V.M. de Vet, op p. 217-218:> N. Golvers. François de Rougemont, S.J., missionary in Ch'ang-Shu (Chiang-Nan). A study of the account-book (16747-1676) and the Elogium. Leuven University Press / Ferdinand Verbiest Foundation, Leuven, 1999. 794 pp. Louvain Chinese Studies, dl. VII. ISBN 90-5867-001-05.
  • <Door: G.A.C. van der Lem, op p. 218-219:> E. Postma. Viglius van Aytta. De jaren met Granvelle, 1549-1564. Walburg Pers, Zutphen, 2000. 360 pp. ISBN 90-5730-097-4.
  • <Door: A.M.Th. Leerintveld, op p. 219-220:> B.P.M. Dongelmans, P.G. Hoftijzer & O.S. Lankhorst (red.) Boekverkopers van Europa. Het 17de-eeuwse Nederlandse uitgevershuis Elzevier. Walburg Pers, Zutphen, 2000. 352 pp. Bijdragen tot de geschiedenis van de Nederlandse Boekhandel, Nieuwe Reeks, V. ISBN 90-5730-116-4.
  • <Door: J.H. Waszink, op p. 220-221:> Justus Lipsius. Lovanium: Leuven. Beschrijving van de stad en haar universiteit. Latijnse tekst met inleiding, vertaling en aantekeningen door Jan Papy. Universitaire Pers Leuven, Leuven, 2000. 373 pp. ISBN 90-5867-055-4.
  • <Door: G.A.C. van der Lem, op p. 221:> K. de Jonge & G. Janssens (red.) Les Granvelles et les anciens Pays-Bas. Liber doctori Mauricio Van Durme dedicatus. Universitaire Pers Leuven, Leuven, 2000. 409 pp. Symbolae Facultatis Litterarum Lovaniensis, series B, vol 17. ISBN 90-5867-049-X.
  • <Door: E.O.G. Haitsma Mulier, op p. 222-223:> K. Enenkel, J. de Jong & J. de Landtsheer (eds.) Recreating ancient history. Episodes from the Greek and European past in the arts and literature of the early modern period. Brill, Leiden / Londen / Keulen, 2001 375 pp. Intersections, I. ISBN 90-04-12051-3.
  • <Door: C.A.M. Maarleveld, op p. 223:> K. Ratelband. Nederlanders in West-Afrika 1600-1650. Walburg Pers, Zutphen, 2000. 320 pp. ISBN 90-5730-096-6.
  • <Door: L. Kooijmans, op p. 223:> H. Hendrix & M. Meijer Drees (red.) Beschaafde burgers. Burgerlijkheid in de vroegmoderne tijd. Amsterdam University Press, Amsterdam, 2001. 129 pp. ISBN 90-5356-511-6.
  • <Door: H. Meeus, op p. 224:> E. de Jongh. Dankzij de tiende muze. 33 Opstellen uit Kunstschrift. Primavera Pers, Leiden, 2000. 232 pp. ISBN 90-74310-65-6.
  • <Door: L. Kooijmans, op p. 224:> Y. Kuiper & K. Thomassen. Banden van vriendschap. De collectie alba amicorum Van Harinxma thoe Slooten. Van Wijnen, Franeker, 2001. 160 pp. ISBN 90-5194-219-2.
  • <Door: A.J.E. Harmsen, op p. 224-225:> Chr. Berkvens-Stevelinck. Magna commoditas. Vierhonderdvijfentwintig jaar geschiedenis van de Leidse Universiteitsbibliotheek, 1575 - 2000. Primavera Pers / Universitaire Pers, Leiden, 2001. 264 pp. ISBN 90-74310-71-0.

Jaargang 17, nummer 1, mei 2001

• Jeroen Salman.
  Troebelen en tijdsordening. De actualiteit in zeventiende-eeuwse almanakken. Blz. 3-17.
  De arminiaanse predikant Daniel Wittius bracht velen in moeilijkheden door gedetailleerde informatie te noteren in zijn almanak, waarin actuele en politieke informatie was voorgedrukt. Dergelijke informatie verdween na 1650 goeddeels uit de almanakken, waarmee ook de notities van de gebruikers minder politiek werden.)
• E.K. Grootes.
  Toekomstbeelden in Nederlandse historiespelen uit de zeventiende eeuw. Blz. 18-28.
  De aartsengel Rafael (Gysbreght), de stroomgod van de vecht (Geeraerdt van Velsen), vertoningen zoals de triomf van Caesar (Aegyptica), geestverschijningen (Baeto, De nederlaagh van Hannibal) en droomverhalen (Wilhem of gequetste vryheit) vormen een rijk arsenaal aan voorspellende scènes in historiespelen, gericht op het lokale chauvinisme van het publiek.)
• Hessel Miedema.
  Karel van Manders tijd. Blz. 29-39.
  In navolging van Vasari onderscheidt Karel van Mander verschillende soorten tijd, die hij in zijn schildersbiografieën tot uitdrukking brengt: hij is zich bewust van de historische opeenvolging, en de geleidelijke ontwikkeling van de schilderkunst, maar ook van de specifieke tijdsomstandigheden die tot het schilderen geleid hebben.)
• H.L. Houtzager.
  Het tijdgebonden experiment van Reinier de Graaf in de ontwikkeling van het voortplantingsonderzoek. Een beknopt overzicht. Blz. 40-49.
  (Door de inwendige geslachtsorganen van konijnen te prepareren, en dat in een serie van konijnen die nog maar net zwanger zijn tot vlak voor de bevalling, kreeg Reynerus de Graaf inzicht in het belang van de vrouwelijke geslachtsorganen voor de voortplanting, daarmee een stap vooruit naar de emancipatie uit het aristotelische denken der medici. De spermacel is pas na hem, door Antoni van Leeuwenhoek, waargenomen; pas daarna kon men juiste inzichten verwerven in het ontstaan van het embryo.)
• Matthijs van Otegem.
  Tijd, snelheid, afstand: de mechanica van het pamflet. Blz. 50-61.
  Productie en distributie bepalen de snelheid waarmee een pamflet zijn publiek bereikt. Maar dit beeld wordt genuanceerd door de rol van de predikanten in de pamfletproductie te betrekken: niet alleen zijn zij actieve producenten, maar vooral door de inhoud van pamfletten via de kansel uit te dragen spelen zij een belangrijke rol.)
• Mededeling.
  Zeventiende Eeuw Scriptieprijs 2000 voor Ed Romein. Blz. 62.
  Voor de doctoraalscriptie over het St.-Lucasgilde en Philips Angel. De prijs wordt uitgereikt tijdens het congres van de Werkgroep Zeventiende Eeuw in Leuven, op 31 augustus 2001.)
• Signalementen:
  • <Door: Th. Stevens, op p. 63:> Johan Talens. Een feodale samenleving in koloniaal vaarwater. Staatsvorming, koloniale expansie en economische onderontwikkeling in Banten, West-Java (1600-1750). Verloren, Hilversum, 1999. Bewerking van proefschrift Universiteit Utrecht, 1997. 253 p. ISBN 90-6550-067-7.
  • <Door: J. van Sluis, op p. 63:> L.F. Groenendijk, W.J. op 't Hof & W. Heijting (red.) J. van der Haar tachtig jaar. Stichting Studie der Nadere Reformatie, Zoetermeer, 1999. Themanummer Documentatieblad Nadere Reformatie 23 (1999), p. 73-183. ISSN 0165-4349.
  • <Door: Th. Stevens, op p. 64:> Jan de Jongste, Juliette Roding & Boukje Thijs (red.) Vermaak van de elite in de vroegmoderne tijd. Verloren, Hilversum, 1999. 313 p. ISBN 90-6550-072-3.
  • <Door: A.J.E. Harmsen, op p. 64-65:> Idalina (Ike) van Hardeveld-Kooi. Lodewijk Meijer (1629-1681) als lexicograaf. (In eigen beheer), Goirle, 2000. Proefschrift Universiteit Leiden. ISBN 90-5434-072-X.
  • <Door: H. Leeflang, op p. 65:> Reindert Falkenburg [et al.] (red.) Kunst voor de markt / Art for the market, 1500-1700. Waanders, Zwolle, 2000. 280 p. (Nederlands kunsthistorisch jaarboek, ISSN 0169-6726 ; dl. 50 (1999)) Uitg. van: Stichting Nederlandse Kunsthistorische Publicaties. ISBN 90-400-9420-9 geb.
  • <Door: J. Quast, op p. 66:> Bibi Sara Panhuysen. Maatwerk. Kleermakers, naaisters, oudkleerkopers en de gilden (1500-1800). Stichting Beheer IISG, Amsterdam, 2000. 338 p. Proefschrift Universiteit Utrecht. ISBN 90-6861-190-9.
  • <Door: C.L. Heesakkers, op p. 66:> Antonius a Burgundia. Linguae vitia et remedia (Antwerp, 1631) [Reprint] with an introd. by Toon van Houdt. Brepols, Turnhout, 1999. 166 p. (Imago figurata. Editions, vol. 1). ISBN 2-503-50774-3.
  • <Door: A.M.Th. Leerintveld, op p. 67:> John Manning & Marc van Vaeck (eds.) The Jesuits and the emblem tradition. Selected papers of the Leuven International Emblem Conference, 18-23 August, 1996. Brepols, Turnhout, 1999. VIII, 367 p. (Imago figurata, Studies, vol. 1a). ISBN 2-503-50798-0.
  • <Door: A.J. Gelderblom, op p. 67-68:> Hans J. Böker & Peter M. Daly. The emblem and architecture. Studies in applied emblematics from the sixteenth to the eighteenth centuries. Brepols, Turnhout, 1999. XXII, 311 p. (Imago figurata, Studies, vol. 2) ISBN 2-503-50776-X.
  • <Door: T. van Houdt, op p. 68:> M.E.H.N. Mout, H. Smolinsky & J. Trapman (eds.) Erasmianism. Idea and reality. Edita KNAW, Amsterdam, 1997. 202 p. ISBN 0-444-85291-0.
  • <Door: F.J. Dijksterhuis, op p. 69:> L. van den Heuvel (red.) Tijd voor klokken. Verhalen rond een verzameling. Walburg Pers, Zutphen, 1999. 120 p. ISBN 90-5730-086-9.
  • <Door: E.O.G. Haitsma Mulier, op p. 69:> Craig Kallendorf. Virgil and the myth of Venice. Books and readers in the Italian Renaissance. Clarendon Press, Oxford, 1999. VI, 251 p. ISBN 0-19-815254-X.
  • <Door: E.O.G. Haitsma Mulier, op p. 69-70:> E.H. Kossmann. Political thought in the Dutch Republic. Three studies. KNAW, Amsterdam, 2000. 197 p. ISBN 90-6984-281-5.
  • <Door: P.C. van der Eerden, op p. 70-71:> G.W.C. van Wezel. Het paleis van Hendrik III, Graaf van Nassau te Breda. Waanders, Zwolle, 1999. 445 p. ISBN 90-400-9257-5.
  • <Door: H. Vlieghe, op p. 71-72:> E.J. Sluijter. Seductress of sight. (Studies in Dutch art of the Golden Age, deel 2). Waanders, Zwolle, 2000. ISBN 90-400-944-3.

Jaargang 16, nummer 2, november 2000

• Bert Timmermans.
  Barokke vroomheid en familiaal prestige. Beeldvorming, mecenaat en het commemoratieve monument in het zeventiende-eeuwse Antwerpen. Blz. 89-99.
  (Om te laten zien dat zij belangrijke burgers waren en vanuit hun barokke vroomheid gaven de Antwerpse wethouders handenvol geld uit aan zielenmissen en grafmonumenten, soms zelfs tot ergernis van de geestelijke autoriteiten, maar sculpteursateliers en kerken voeren er wel bij. Auteurs als L. Beyerlink, C. de Bie, J. Le Roy, F. Sweertius en J. Van der Sanden hebben dit in hun geschriften vastgelegd.)
• Benjamin J. Kaplan.
  A clash of values: the survival of Utrecht's confraternities after the Reformation and the debate over their dissolution. Blz. 100-117.
  (De geestelijke broederschappen die overal elders in de Republiek spoedig na de reformatie werden opgeheven en geconfiskeerd wisten in Utrecht wonderbaarlijk lang te overleven. Het argument voor hun voortbestaan was, dat zij rust, vrede en welvaart brachten. Adolf de Wael, heer van Moersbergen verzette zich in de jaren tien van de zeventiende eeuw met succes tegen bedreiging van deze broederschappen, maar kort daarna werd hun geld ingenomen met als argument dat het nodig was voor de stichting van een tuchthuis.)
• Wim Klever.
  Spinozisme in het geding tussen Hulsius, Braunius en Bernoullius. Een Gronings debat anno 1702. Blz. 118-135.
  (Twee geleerde Duitsers, G. Stolle en F. Hallmann, bezochten in 1703 de Republiek voor een inventaris van spinozisten. In Groningen stuitten zij op een debat tussen Bernoulli en Hulsius, die in verband met de vraag in welke vorm het menselijk lichaam - dat volgens Bernoulli's Disputatio medico-phisica de nutritione geregeld vernieuwd werd - zou verrijzen. Deze discussie ging ook over het verband tussen lichaam en ziel, zodat de wederzijdse beschuldiging van spinozisme voor de hand lag.)
• Jeroen Jansen.
  Een Latijnse vertaling van P.C. Hoofts Nederlandsche Historiën? Huydecoper en de la Rue over Abrahamus Bocstadius. Blz. 136-155.
  (Briefwisseling tussen Balthazar Huydecoper, Jacob Elias en Pieter de la Rue over een citaat van Olaus Borrichius, dat ingevoegd is in de editie van de brieven van Hooft (1738); in dit citaat wordt onder de Nederlandse dichters ten onrechte Abraham Bochstadius (ca. 1603 - na 1653) genoemd, die overigens zijn sporen wel verdiend heeft door een Latijnse vertaling te maken van werk van Heinsius en Bogermannus en van het eerste boek van de Nederlandsche Histoorien, een vertaling waarvan echter maar een pagina is overgeleverd.)
• Signalementen:
  • <Door: J.W.H. Konst, op p. 156:> W.D. Hooft & J. Noozeman. Door-trapte Meelis en Lichte Klaartje. Uitgeg. door A. van Leuvensteijn en J. Stuart. Stichting Neerlandistiek VU / Nodus, Amsterdam / Münster, 1999. (Uitgaven Stichting Neerlandistiek VU, 28). 169 pp. ISBN 90-72365-58-5 en 3-89323-433-0.
  • <Door: W. Abrahamse, op p. 156-157:> Els Stronks. Stichten of schitteren? De poëzie van zeventiende-eeuwse gereformeerde predikanten. Den Hertog, Houten, 1996. 347 p. ISBN 90-331-1150-2.
  • <Door: M.P.A. de Baar, op p. 157-158:> J. Pollmann. Religious choice in the Dutch Republic. The reformation of Arnoldus Buchelius (1565-1641). Manchester University Press, 1999. (Studies in early modern European history). [Bew. van proefschrift Amsterdam 1998: Another road to God. The religious development of Arnoldus Buchelius (1565-1641).] XII, 288 p. ISBN 0-7190-5680-2.
  • <Door: J.J.V.M. de Vet, op p. 158-159:> Erycius Puteanus (Honorius van den Born) Sedigh leven, daghelycks broodt (1639) Ingeleid, uitgegeven en toegelicht door Hugo Dehennin. Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Gent, 1999. (Literaire tekstedities en bibliografieën, no. 1) 278 p. ISBN 90-72474-25-2.
  • <Door: P.C. van der Eerden, op p. 159:> Johannes Smetius. Nijmegen, stad der Bataven. SUN & Museum Het Valkhof, Nijmegen, 1999. Dl. I: Inleiding door Sandra Langereis. Dl. II: Vertaling door A.A.R. Bastiaensen, S. Langereis en L.G.J.M. Nellissen. Vert. van: Oppidum Batavorum, seu Noviomagum. Amstelodami, ex typographeio Johannis Blaeu, 1644. 141, 256 p. ISBN 90-6168-660-1.
  • <Door: M.-Th. Leuker, op p. 160:> H. Bots & L. van Gemert (red.) Schelmen en prekers Genres en de transmissie van cultuur in vroegmodern Europa. Vantilt, Nijmegen, 1999. 236 p. ISBN 90-75697-27-9.
  • <Door: J. Bloemendal, op p. 160-161:> C.S.M. Rademaker. Leven en werk van Gerardus Joannes Vossius (1577-1649). Verloren, Hilversum, 1999. 384 p. ISBN 90-6550-058-8.
  • <Door: G.P. van de Ven, op p. 161:> C.G.D. de Wilt, G.J. Klapwijk, J.D. van Tul & A.D. Ruseler. Delflands kaarten belicht. Hoogheemraadschap van Delfland & Verloren, [Delft], Hilversum, 2000. 179 p. ISBN 90-6550-094-4.
  • <Door: P.J. Schuffel, op p. 161-162:> W. Frijhoff & M. Spies, m.m.v. W. van Bunge & N. Veldhorst. 1650. Bedwongen eendracht. Sdu Uitgevers, Den Haag, 1999. 704 pp. ISBN 90-12-08721-3.
  • <Door: M. van der Meij, op p. 162:> J.R.J. van Asperen de Boer & L.M. Helmus. The paintings of Pieter Jansz. Saenredam (1597-1665). Conservation and technique. Centraal Museum, Utrecht, 2000. 128 p. ISBN 90-73285-68-2.
  • <Door: A.J. Harper, op p. 162-163:> J. Kreihing. Emblemata ethico-politica (Antwerp, 1661). With an introduction by G. Richard Dimler S.J. Brepols, Turnhout, 1999. 227 p. (Imago figurata. Editions, vol. 2). ISBN 2-503-50775-1.
  • <Door: H. Luijten, op p. 163:> Hieronymus Ammon. Imitatio Crameriana (Nuremberg 1649). With an introduction by Sabine Mödersheim. Brepols, Turnhout, 1999. 227 p. (Imago figurata. Editions, vol. 3). ISBN 2-503-50780-8.
  • <Door: H. Meeus, op p. 163-164:> J. Manning, K. Porteman & M. van Vaeck (eds.) The emblem tradition and the Low Countries. Selected papers of the Leuven International emblem conference, 18-23 August, 1996. Brepols, Turnhout, 1999. X, 425 p. (Imago figurata. Studies, vol. 1b). ISBN 2-503-50946-0.
  • <Door: E. Horlings, op p. 164-165:> L. van der Ent & W. Fritschy. Gewestelijke financiën ten tijde van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Deel 1: Overijssel (1604-1795). Rijks Geschiedkundige Publicatiën (Kleine Serie nr. 86), Den Haag, 1996. 368 p. ISBN 90-5216-088-0. Deel 2: Drenthe (1602-1795). Rijks Geschiedkundige Publicatiën (Kleine Serie nr. 91), Den Haag, 1998. 309 p. ISBN 90-5216-105-4.
  • <Door: J. Jansen, op p. 165:> Th. Neukirchen. Inscriptio. Rhetorik und Poetik der scharfsinningen Inschrift im Zeitalter des Barock. Max Niemeyer Verlag, Tübingen, 1999. VI, 298 p. (Studien zur deutschen Literatur, ISSN 0081-7236; Bd. 152) ISBN 3-484-18152-4.
  • <Door: K. van der Stighelen, op p. 166-167:> S. Koslow. Frans Snijders. Stilleven- en dierenschilder 1579-1657. Vertaald uit het Engels door H. Devisscher. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1999. ISBN 90-6153-344-9.
  • <Door: H. Vlieghe, op p. 167:> J. Briels. Vlaamse schilders en de dageraad van Hollands Gouden Eeuw, 1585-1630. Met biografieën als bijlage. Mercatorfonds, Antwerpen, 1997. 429 p. ISBN 90-6153-399-6.
  • <Door: J. van Eijnatten, op p. 167-168:> J.J. Schillings. Het tolerantiedebat in de Franstalige geleerdentijdschriften uitgegeven in de Republiek der Verenigde Provinciën in de periode 1684-1753. APA-Holland, Maarssen, 1997. xxii + 352 p. ISBN 90-302-1037-0.
  • <Door: A.C.G. Fleurkens, op p. 168-169:> Marijke Spies. Rhetoric, rhetoricians and poets. Studies in Renaissance poetry and poetics. Eds. H. Duits & T. van Strien. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1999. 169 p. ISBN 90-5356-400-4.
  • <Door: B. Schmidt, op p. 169:> Vibeke Roeper & Diederick Wildeman, eds. Om de wereld. De eerste Nederlandse omzeiling van de wereld onder leiding van Olivier van Noort, 1598-1601. Beschryvinghe vande Voyagie om den geheelen Werelt Cloot, ghedaen door Olivier van Noort van Utrecht. SUN, Nijmegen, 1999. 198 p. ISBN 90-6168-683-0.
  • <Door: A. van der Lem, op p. 169-170:> Anthonis Duyck. De slag bij Nieuwpoort. Journaal van de tocht naar Vlaanderen in 1600. Vertaald door Vibeke Roeper, met inl. en annotatie door Wilfried Uitterhoeve. SUN, Nijmegen, 2000. 103 p. ISBN 90-6168-965-1.
  • <Door: A. van der Lem, op p. 170:> Leen Dorsman. 1600: Slag bij Nieuwpoort. Verloren, Hilversum, 2000. 88 p. (Verloren verleden; dl. 10). ISBN 90-6550-451-6.
  • <Door: M.C. 't Hart, op p. 170-171:> W.A. van Ham. Macht en gezag in het Markiezaat. Een politiek-institutionele studie over stad en land van Bergen op Zoom (1477-1583). Verloren, Hilversum, 2000. 479 p. Ook verschenen als proefschrift Katholieke Universiteit Nijmegen, 2000. ISBN 90-6550-081-2.
  • <Door: B. Van den Bossche, op p. 171:> Frans van Dooren. Geschiedenis van de klassieke Italiaanse literatuur. Athenaeum - Polak & Van Gennep, / Querido, Amsterdam, 1999. 420 p. ISBN 90-253-0868-6.
  • <Door: P. Begheyn, op p. 172:> N. Golvers (ed.) The Christian Mission in China in the Verbiest era. Some aspects of the missionary approach. Louvain Chinese studies. Ferdinand Verbiest Foundation, Leuven, 1999. 114 p. ISBN 90-6168-996-X.
  • <Door: J. Bloemendal, op p. 172:> J.P. Guépin (ed.) De rozen welken snel... of straks krijg je stoppels. Liefdespoëzie voor knapen en meisjes. Van Gennep, Amsterdam, 2000. 158 p. ISBN 90-5515-247-1.
  • <Door: J. Jansen, op p. 172-173:> Marc van Vaeck & Johan Verberckmoes. Trap op trap af. Zeventiende-eeuwse presentaties van feest en vermaak in en rond het kasteel. Peeters, Leuven, 1998. Uitg. i.s.m. Stichting Vlaams Erfgoed, n.a.v. de gelijknamige tentoonstelling in het Kasteel van Horst in Holsbeek (12-23 september 1998). 126 p. ISBN 90-429-0695-2.

Jaargang 16, nummer 1, mei 2000

Dit nummer bevat de lezingen van het congres van de Werkgroep Zeventiende eeuw, dat op 27 augustus 1999 in Tilburg plaatsvond in samenwerking met het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en de Leerstoel Cultuur in Brabant. Het onderwerp was 'Regionale culturen in de zeventiende-eeuwse Nederlandse Republiek'.

• Luc Duerloo.
  Verbeelde gewesten. Zelfbeeld en zelfrepresentatie in de Zuidelijke Nederlanden. Blz. 3-13.
  (Mariaverering, wapenkaarten en portretgalerijen in dienst van de nationale identiteit, dynastieke continuïteit en vertolking van de band met het eigen gewest.)
• Otto.S. Knottnerus.
  Vroegmoderne cultuurgebieden in Nederland en Noordwest-Duitsland: gedachten over behoudzucht en dynamiek. Blz. 14-28.
  (Cultuurfixering in het gebied rond de Waddenzee. De historische sociografie moet een brug slaan tussen de feitelijke verbreiding van cultuurelementen en het veranderde ruimtebesef.)
• Nelleke Moser.
  Naam en Faam. De plaatsgebonden naamgeving van rederijkerskamers als uiting van lokaal chauvinisme. Blz. 29-41.
  (Ruim de helft van de 187 Nederlandse rederijkerskamers draagt een plantennaam, verwijzing naar de flores retorici. Vaak worden ook religieuze of regionale aspecten in de naam verwerkt; de kamer van 's-Hertogenbosch, Mozes' Bosch, slaagt erin de drie elementen in een naam te combineren. Behalve in rederijkersbundels was dergelijke naamgeving ook populair in prentkunst en in liedboekjes. De paradoxale spanning tussen rivaliteit op lokaal niveau en de groeiende nationale eenheid.)
• F.C. van Boheemen & Th.C.J. van der Heijden.
  Rederijkers en politiek in de regio Delfland (1675-1678). Blz. 42-54.
  (In de rijke productie van de Hollandse rederijkers tijdens de eerste regeringsjaren van Stadhouder Willem III valt een groot aantal politieke verzen op. Net als gedurende de Tachtjarige Oorlog worden populistisch-orangistische gedachten verpakt in bijbelse en mythologische beelden.)
• B.C.M. Jacobs.
  Rechtsculturen in Brabant en Brabantse rechtscultuur. Blz. 55-65.
  (Naast de grote regionale diversiteit zijn er ook veel verschillen in het Brabantse recht die men kan verklaren uit het traditionele costumenrecht, dat pas laat, en zonder veel succes, werd vervangen door het Bourgondische en Habsburgse wettenrecht. Toch heeft het Brabantse recht zijn sporen nagelaten in de Rechts-geleerdheid van Grotius. Ook de Antwerpse kooplieden namen in 1585 hun juridische inzichten mee naar het Noorden. Van meer invloed was de door de overheden (de Staten-Generaal in Noord-Brabant, de Spaanse en kerkelijke overheid in het zuiden) opgedrongen rechtsmacht.)
• H. de Schepper.
  Mededeling over De Nederlands-Spaanse Historische colloquia. Blz. 67-68.
  (Oproep om de tweejaarlijkse historische colloquia te continueren.)
• Signalementen:
  • <Door: J. Spaans, op p. 69:> Gisbertus Voetius. De praktijk der Godzaligheid (Ta asketika sive exercitia pietatis - 1664). Tekstuitgave met inleiding, vertaling en commentaar door C.A. de Niet (2 dln.) De Banier, Utrecht, 1996. 714 pp. ISBN 90-336-0399-3.
  • <Door: H. de Schepper, op p. 70:> J. Lechner & H. de Boer. Espa¤a y Holanda. Ponencias leídas durante el Quinto Coloquio Hispanoholandés de Historiadores. Rodopi, Amsterdam/Atlanta Georgia, 1995. 278 p. ISBN 90-5183-868-9.
  • <Door: A. van der Lem, op p. 71:> F. Duquenne. L'entreprise du duc d'Anjou aux Pays-Bas de 1580 à 1584. Les responsabilités d'un échec à partager. Presses Universitaires du Septentrion, Villeneuve d'Asq, 1998. 289 p. ISBN 2-85939-518-0.
  • <Door: G.A. Wiegers, op p. 71-72:> J. van Amersfoort & W.J. van Asselt. Liever Turks dan Paaps? De visies van Johannes Coccejus, Gisbertus Voetius en Adrianus Relandus op de Islam. Boekencentrum, Zoetermeer, 1997. 165 p. ISBN 90-239-0560-1
  • <Door: A. van der Lem, op p. 72:> Caspar Ens. Princeps Auriacus, sive Libertas defensa (1599). De prins van Oranje of de verdediging van de vrijheid. Uitgegeven, vertaald en ingeleid door J. Bloemendal & J.W. Steenbeek. Florivallis, Voorthuizen, 1998. 99 p. ISBN 90-75540-07-8.
  • <Door: J.P. Venema, op p. 72-73:> H. Baudis e.a. Sinnbild und Realität. Niederländische Druckgraphik im 16. und 17. Jahrhundert. Staatliches Museum, Schwerin, 1998. 235 pp. ISBN 3-86106-034-5.
  • <Door: J. Jansen, op p. 73:> B. Guthmüller & W. Kuehlman (Hrsg.) Renaissancekultur und antike Mythologie. Max Niemeyer, Tübingen, 1999. 13+306 pp. ISBN 3-484-36550-I.
  • <Door: E.O.G. Haitsma Mulier, op p. 73-74:> J.A.H. Bots (éd.) Critique, savoir et érudition a la veille des Lumières. Le 'Dictionaire historique et critique' de Pierre Bayle (1647-1706). APA - Holland University Press, Amsterdam - Maarssen, 1998. 10+420 pp. ISBN 90-302-1038-9.
  • <Door: A. van der Lem, op p. 74-75:> Ph. Benedict, G. Marnef, H. van Nierop & M. Venard (ed.) Reformation, Revolt and Civil War in France and the Netherlands 1555-1585. Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Amsterdam, 1999. (Verhandelingen, Afdeling Letterkunde, Nieuwe Reeks, deel 176.) 298 pp. ISBN 90-6984-234-3.
  • <Door: J. Jansen, op p. 75:> H.T.M. van Vliet. (Hrsg.) Produktion und Kontext. Beiträge der Internationalen Fachtagung der Arbeitsgemeinschaft für germanischen Edition im Constantijn Huygens Institut, Den Haag, 4 bis 7 März 1998. Max Niemeyer Verlag, Tübingen, 1999. ISBN 3-484-29513-9.
  • <Door: A. van der Lem, op p. 76:> N. Scott Amos, A. Pettegree, H. van Nierop (eds.) The Education of a Christian Society: Humanism and the Reformation in Britain and the Netherlands. Papers delivered to the Thirteenth Anglo-Dutch Historical Conference, 1997. Ashgate, Aldershot, etc., 1999. 274. ISBN 0-7546-0001-7.
  • <Door: E.O.G. Haitsma Mulier, op p. 76-77:> A.J. Gelderblom & H. Hendrix (red.) De grenzen van het lichaam. Innerlijk en uiterlijk in de Renaissance. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1999. 122 pp. ISBN 90-5356-344-X.
  • <Door: Th. Stevens, op p. 77:> H. Bonke. De zeven reizen van de Jonge Lieve. De biografie van een VOC-schip, 1760-1781. SUN, Nijmegen, 1999. 228 pp. ISBN 90-6168-659-9.
  • <Door: M. Spies, op p. 77-78:> F.F. Blok. Isaac Vossius en zijn kring. Zijn leven tot zijn afscheid van koningin Christina van Zweden, 1618-1655. Forsten Publishing, Groningen, 1999. 534 pp. ISBN 90-6980-117-5.
  • <Door: M.B. Smits-Veldt, op p. 78-79:> W.B. de Vries. Wandeling en verhandeling. De ontwikkeling van het Nederlandse hofdicht in de zeventiende eeuw (1613-1710). Verloren, Hilversum, 1998. 319 pp. ISBN 90-6550-598-9.
  • <Door: Y. Bleyerveld, op p. 79:> A. Jensen Adams (ed.) Rembrandt's 'Bathseba reading King David's letter'. Cambridge University Press, Cambridge, 1998. 214 pp. ISBN 0-521-45986-9.
  • <Door: A.J. Gelderblom, op p. 79-80:> E. Ibsch, A. Kunne, C. Pumplun (eds.) De literaire dood. Van Gorcum, Assen, 1998. 9+213 pp. ISBN 90-232-3359-X.
  • <Door: M.L. Barend-van Haeften, op p. 80:> Hermanus Verbeeck. Memoriaal ofte mijn levensraijsinghe. Uitgave verzorgd door J. Blaak. Verloren, Hilversum, 1999. (Egodocumenten, deel 16.) 232 pp. ISBN 90-6550-163-0.
  • <Door: M.L. Barend-van Haeften, op p. 80-81:> J. Jacobs. Een zegenrijk gewest. Nieuw-Nederland in de zeventiende eeuw. Prometheus/Bert Bakker, Amsterdam 1999. 557 p. (Cultuurgeschiedenis van de Republiek in de 17de eeuw, ISSN 1389-2657; 2) Oorspr. proefschrift Universiteit Leiden, 1999. 560 p. ISBN 90-5333-803-9.
  • <Door: P.C. van der Eerden, op p. 81-82:> T. van Houdt. Leonardus Lessius over lening, intrest en woeker. De iustitia et iure, lib. 2, cap. 20. Editie, vertaling en commentaar. (Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België jrg. 60, nr. 162.) Brepols, Turnhout, 1998. XLVII+266 pp. ISBN 90-6569-672-5.
  • <Door: E.J. Dijksterhuis, op p. 82:> Eric Jorink. Wetenschap en wereldbeeld in de Gouden Eeuw. Verloren, Hilversum, 1999. (Zeven Provinciënreeks, ISSN 0925-7586 ; dl. 17.) 119 p. ISBN 90-6550-166-5.
  • <Door: R.A. Rasch, op p. 82-83:> G. Spiessens & I. Cornelis (red.) Zuid-Nederlandse klavecimbelmuziek / Harpsichord music of the Southern Low contries: Drie handschriften uit het Rijksafchief Antwerpen / Arendonk, Dimpna Isabella en Maria Therese Reijnders / Three manuscripts from the National Archives in Antwerp / Arendonk, Dimpna Isabelle en Maria Terese Reijnders, 17de eeuw / 17th century. Alamire, Leuven / Peer, 1998 Monumenta Flandrica Musica, deel 4. LVII+111 pp. ISBN 90-6853-121-2.
  • <Door: H.M. Borst, op p. 83:> Jan en Casper Luyken te boek gesteld. Catalogus van de boekencollectie Van Eeghen in het Amsterdams Historisch Museum. Samengesteld door Nel Klaversma & Kiki Hannema. Verloren, Hilversum, 1999. 576 p. ISBN 90-6550-581-4.
  • <Door: J. Bloemendal, op p. 83-84:> Henricus Chastelain. On the study of eloquence. De studio oratorio (1703). Edited, introduced and translated by Ch.L. Heesakkers & Jeroen Jansen; with the co-operation of W.G. Kamerbeek. AD&L publishers, Amsterdam , 1999. 32 pp.
  • <Door: G.J. Schutte, op p. 84:> P. de Vries. Die mij heeft liefgehad. De betekenis van de gemeenschap met Christus in de theologie van John Owen (1616-1683). Diss. Theologische Universiteit van de Christelijke Gereformeerde Kerken, Apeldoorn. Groen, Heerenveen, 1999. 464 pp. ISBN 90-5829-012-3.
  • <Door: M. Westermann, op p. 84-85:> E. Hermens, A. Ouwerkerk & N. Costaras (eds.) Looking through paintings. The study of painting techniques and materials in support of art historical research. Baarn, De Prom, 1998. (Leids kunsthistorisch jaarboek, ISSN 0169-4855; 11). 519 pp. ISBN 90-6801-575-3.
  • <Door: M. Westermann, op p. 85-86:> N. Middelkoop. The golden age of Dutch art. Seventeenth century paintings from the Rijksmuseum and Australian collections. Perth, Art Gallery of Western Australia in samenwerking met het Rijksmuseum. 120 pp. ISBN 0-7309-3616-3.
  • <Door: Chr. Tuempel, op p. 86-87:> A. Blankert. Rembrandt: a genius and his impact. Melbourne, National Gallery of Victoria; Sydney, Art Exhibitions Australia limited; Waanders, Zwolle, 1997. 462 p. ISBN 90-400-9981-2.
  • <Door: M. van der Meij-Tolsma, op p. 87:> F.R.E. Blom, H.G. Bruin & K.A. Ottenheym. Domus, het huis van Constantijn Huygens in Den Haag. Walburg Pers, Zutphen, 1999. 119 p. ISBN 90-5730-057-5.
  • <Door: H. Hendrix, op p. 87:> J. Giltaij: Ruffo en Rembrandt. Over een Siciliaans verzamelaar in de zeventiende eeuw die drie schiderijen bij Rembrandt bestelde. Walburg Pers, Zutphen, 1999. 192 pp. ISBN 90-5730-083-4.

Jaargang 15, nummer 2, januari 2000

• René Veenman.
  Van schoolvoorbeeld tot atheïst: Lucianus in de Nederlanden tot 1700. Blz. 175-196.
  (Hoewel hij tegenwoordig niet populair meer is, was Lucianus in de zestiende eeuw de meest gedrukte Griekse auteur, wiens werk in dialogen, toneelstukken en satires geïmiteerd werd. Erasmus ziet hem nog als voorbeeld. Toen hij als bespotter van de goden gekarakteriseerd werd, was het met zijn populariteit snel afgelopen.)
• Jan Raeymaekers.
  De herkenning van Philopoemen: Rubens en Justus Lipius. Blz. 197-203.
  (Plutarchus' verhaal van Philopoemen, de laatste Griek, wordt door Lipsius naverteld in de Monita et exempla politica. In deze versie van het verhaal ligt meer nadruk op het feestmaalmotief; dat verklaart de stofkeuze van Rubens en Snyders, die op het schilderij - thans in het Museo del Prado - een stilleven van gevogelte en vruchten weergeven.)
• Robert Schillemans.
  Zeventiende- en vroegachttiende-eeuwse wisselaltaarstukken in de Amsterdamse Begijnhofkerk. Blz. 204-221.
  (Dankzij particuliere bijdragen kon de door Philip Vingboons in 1671 gebouwde Johannes en Ursulakerk beschikken over een vijftal schilderijen, die afwisselend boven en naast het altaar gehangen werden. Dit past in de tradities van de door de Jezuïeten aangevoerde contrareformatie. Het werk van de pastoors Sybrandus Sixtius, Leonardus Marius en Van der Mije. Katholieke schilders: Claes Moyaert, Nicolaes Roosendael, Jan Weenix en Johannes Voorhout. Drie van de altaarstukken zijn bewaard gebleven; een ervan is in 1998 door de Begijnhofkerk weer aangeschaft.)
• Donald Haks.
  Nederlanders over Engelsen. Een natiebeeld in de aantekeningen van Lodewijk van der Saan (1695-1699). Blz. 222-238.
  (Deze nuchtere Hollander, werkzaam als secretaris op de ambassade te Londen tijdens het koningschap van Willem III, gebruikt voor een deel het reeds lang bestaande Engelse natiebeeld, waarvan de clichés al in 1599 door Emanuel van Meeteren waren opgetekend. De sfeer in Londen was echter eind zeventiende eeuw heel wat grimmiger, omdat de Engelsen de Nederlanders als een bedreiging van hun welvaart zagen.)
• Signalementen:
  • <Door: J. van Eijnatten, op blz. 239:> W.J. van Asselt. Johannes Coccejus. Portret van een zeventiende-eeuws theoloog op oude en nieuwe wegen. J.J. Groen, Heerenveen, 1997. 300 pp. ISBN 90-5030-546-6.
  • <Door: J. Jansen, op blz. 239-240:> J.J. Berns & W. Neuber (eds.). Das enzyklopädische Gedächtnis der Frühen Neuzeit. Enzyklopädie- und Lexikonartikel zur Mnemonik. Niemeyer Verlag, Tübingen, 1998. (Documenta Mnemonica. Text- und Bildzeugnisse zu Gedächtnislehren und Gedächntiskünsten von der Antike bis zum Ende der Frühen Neuzeit. Band II: Frühe Neuzeit Band 43). IX, 504 pp. ISBN 3-484-36543-9.
  • <Door: P. Knevel, op blz. 240-241:> J.P. Puype & A.A. Wiekart. Van Maurits naar Munster. Tactiek en triomf van het Staatse leger. Koninklijk Nederlands Leger- en Wapenmuseum, Delft, 1998. 228 pp. ISBN 90-6116-009-X.
  • <Door: E. Horlings, op blz. 241:> J. de Vries & A. van der Woude: Nederland 1500-1815. De eerste ronde van moderne economische groei. Balans, Amsterdam, 1995. 896 pp. ISBN 90-518-281-X. En: J. de Vries & A. van der Woude: The first modern economy. Success, failure, and perseverance of the Dutch economy, 1500-1815. Cambridge University Press, Cambridge, 1997. 767 pp. ISBN 0-512-57825-6.
  • <Door: J. Koppenol, op blz. 241-242:> Dien langen Duyvel van Nieukoop. Twee pamfletten uit 1651 over de baljuw Jan van Sevenhoven. Uitgegeven en van commentaar voorzien door een Werkgroep van Amsterdamse neerlandici. Post, Noorden, 1998. 136 pp. ISBN 90-70376-19-9.
  • <Door: Th. Stevens, op blz. 242:> R. van Gelder & J. Parmentier & V. Roeper (red.) Souffrir pour parvenir. De wereld van Jan Huygen van Linschoten. Arcadia, Haarlem, 1998. 208 pp. ISBN 90-6613-006-7.
  • <Door: H. Vlieghe, op blz. 242-243:> Q. Buvelot & M. Hilaire & O. Zeder (eds.) Tableaux Flamands et Hollandais du Musee Fabre de Montpellier. Waanders / Fondation Custodia, Zwolle / Parijs, 1998. 348 pp. ISBN 90-400-9234-6.
  • <Door: R.C.H. Lesaffer, op blz. 243-244:> M. van der Heijden. Huwelijk in Holland. Stedelijke rechtspraak en kerkelijke tucht 1550-1700. Bert Bakker, Amsterdam, 1998. 361 pp. ISBN 90-351-2005-1.
  • <Door: E. Stronks, op blz. 244:> H. Duits e.a. (red.) Een lezer aan het woord. Studies van L. Strengholt over zeventiende-eeuwse Nederlandse letterkunde. Stichting Neerlandistiek VU, Amsterdam, 1998. 339 pp. ISBN 90-72365-55-0.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op blz. 244-245:> K. van Strien: Touring the Low Countries: accounts of British travellers, 1600-1720. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1998. 428 pp. ISBN 90-5356-305-9.
  • <Door: A.J. Hoenselaars, op blz. 245:> K. Enenkel & P. van Heck & B. Westerweel (red.) Reizen en reizigers in de Renaissance. Eigen en vreemd in oude en nieuwe werelden. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1998. 234 pp. ISBN 90-5356-301-6.
  • <Door: F.J. Dijksterhuis, op blz. 246:> F. Egmond & E. Jorink & R. Vermij (red.) Kometen, monsters en muilezels. Het veranderende natuurbeeld en de natuurwetenschap in de zeventiende eeuw. Arcadia, Haarlem, 1999. 192 pp. ISBN 90-6613-008-3.
  • <Door: M.C. 't Hart, op blz. 246-247:> W.M. Gijsbers. Kapitale ossen. De internationale handel in slachtvee in Noordwest-Europa (1300-1750). 661 pp. Verloren, Hilversum, 1999. ISBN 90-6550-056-1.
  • <Door: R. Parthesius, op blz. 247:> J.P. Sigmond & L.H. Zuiderbaan. Nederlanders ontdekken Australië. Scheepsarcheologische vondsten op het Zuidland. Bataafsche Leeuw, Amsterdam, 1993. 172 pp. ISBN 90-6707-315-6.
  • <Door: G. Vanpaemel, op blz. 247-248:> P. de Clerq. At the sign of the Oriental Lamp. The Musschenbroek workshop in Leiden, 1660-1750. 326 pp. ISBN 90-5235-104-X.
  • <Door: H. Hendrix, op blz. 248:> K. Enenkel & Chr. Heesakkers (eds.) Lipsius in Leiden. Studies in the life and works of a great humanist on the occasion of his 450th anniversary. Florivallis, Voorthuizen, 1997. 183 p. ISBN 90-75540-05-1.
  • <Door: M. van der Meij-Tolsma, op blz. 248-249:> P. Dreiskamper. 'Redeloos, radeloos, reddeloos.' De geschiedenis van het rampjaar 1672. Verloren, Hilversum, 1998. Verloren Verleden 3. 90 pp. ISBN 90-6550-443-5.
  • <Door: C.S.M. Rademaker, op blz. 249:> Ch. de Mooij. Geloof kan bergen verzetten. Reformatie en katholieke herleving te Bergen op Zoom 1577-1795. Verloren, Hilversum, 1998. 704 pp. ISBN 90-6550-579-2.
  • Door H. Meeus, op blz. 249-250:> J. Koppenol. Leids heelal. Het Loterijspel (1596) van Jan van Hout. Verloren, Hilversum, 1998. 511 p. ISBN 90-6550-032-4.
  • <Door: E.O.G. Haitsma Mulier, op blz. 250:> W.Th.M. Frijhoff, H.P.H. Nusteling en M. Spies (red.) Geschiedenis van Dordrecht van 1572 tot 1813. Deel II. Stadsarchief Dordrecht / Verloren, Dordrecht / Hilversum 1998. 436 pp. ISBN 90-6550-601-2.
  • <Door: G.J. Schutte, op blz. 250-251:> N. Worden & E. van Heyningen & V. Bickford-Smith. Cape Town: the making of a city. An illustrated social history. Verloren, Hilversum, 1998. 283 pp. ISBN 90-6550-161-4.
  • <Door: J. Koppenol, op blz. 251-252:> J. Kloek & I. Leemans & W. Mijnhardt (eds.) D'Openhertige juffrouw of D'Ontdekte Geveindsheid (1680). Astraea, Leiden, 1998. Duivelshoekreeks 10. 194 pp. ISBN 90-75179-16-2.
  • <Door: A.J.E. Harmsen, op blz. 252:> Jacob Revius. Licht op Deventer. De geschiedenis van Overijssel en met name de stad Deventer. Boek 6 (1619-1640). Uit het Latijn vert. en toegel. door A.W.A.M. Bude, G.T. Hartong en C.L. Heesakkers. Verloren, Hilversum, 1998. 175 pp. ISBN 90-6550-597-0.
  • <Door: F.A. van Lieburg, op blz. 252-253:> A.Th. van Deursen. Bavianen en slijkgeuzen. Kerk en kerkvolk ten tijde van Maurits en Oldenbarnevelt. Van Wijnen, Franeker, 1998. 472 pp. ISBN 90-5194-067-X.
  • <Door: J. Bloemendal, op blz. 253:> Het album J. Rotarii. Tekstuitgave van het werk van Johan Radermacher de Oude (1538-1617) in het Album J. Rotarii, Handschrift 2465 van de Centrale Bibliotheek van de Rijksuniversiteit te Gent. Ed. K. Bostoen, m.m.v. C.A. Binnerts-Kluyver & C.J.E.J. Hattink & A.M. van Lynden-de Bruine. Verloren, Hilversum, 1998. 118 pp. ISBN 90-6550-047-2.
  • <Door: H.M. Borst, op blz. 253-254:> P.G. Hoftijzer. Pieter van der Aa (1659-1733), Leids drukker en boekverkoper. Verloren, Hilversum, 1998. Zeven Provinciënreeks, deel 16. 96 p. ISBN 90-6550-158-4.
  • <Door: W.J. op 't Hof, op blz. 254-255:> K. van der Zwaag. Onverkort of gekortwiekt? Artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de spanning tussen overheid en religie. Een systematisch-historische interpretatie van een 'omstreden' geloofsartikel. Groen, Heerenveen, 1999. 619 pp. ISBN 90-5030-965-8.
  • <Door: Chr. Kooi, op blz. 255-256:> W. Bergsma. Tussen Gideonsbende en publieke kerk. Een studie over het gereformeerd protestantisme in Friesland, 1580-1650. Verloren, Hilversum, 1999. 652 p. ISBN 90-6550-044-8.
  • <Door: H. Miedema, op blz. 256:> R. de Mambro Santos (ed.) La civil conversazione pittoresca. Riflessione estetica e produzione artistica nel trattato di Karel van Mander. Apeiron, Roma-Sant'Oreste, 1998. 282 pp. ISBN 88-85978-19-3.
  • <Door: H. Miedema, op blz. 256-257:> M. Leesberg. The new Hollstein Dutch & Flemish etchings, engravings and woodcuts 1450-1700: Karel van Mander. Red. H. Leeflang & Chr. Schuckman. Sound and Vision, Rotterdam, 1999. CXXIV+206 p. ISBN 90-75607-35-0.