Jaargang 32, nummer 3, juni 2000

• Redactioneel.
  Jan Peter Houtman.
  Eerst leren, dan toetsen. Blz. 89-90.
  (Jan Peter Houtman spreekt zijn verbazing uit over het feit dat de term NT2 al zo lang meegaat in het onderwijsdebat, maar verwacht en hoopt dat het daarmee nu snel afgelopen zal zijn. Hij pleit voor een algemeen debat over onderwijs in taalvaardigheid, en dan niet alleen in verband met allochtone leerlingen, maar voor alle leerlingen.)
• Ad Bok.
  De twee gezichten van het leerproces. Kennisconstructie binnen taalontwikkeling en taaldidactiek. Blz. 91-103.
  (Pabo-studenten werken aan een taalprogramma voor kinderen en reflecteren tegelijkertijd op hun leerproces. Ad Bok beschrijft in dit artikel hoe dat leerproces in elkaar steekt en hoe we dat in de praktijk kunnen bevorderen.)
• Robbert Roosenboom.
  Het profielwerkstuk. Over beoordeling van scriptievaardigheden bij de profielvakken. Blz. 105-111.
  (Robbert Roosenboom bespreekt de criteria die door het CITO zijn vastgesteld ter beoordeling van het profielwerkstuk in de Tweede Fase. Hij heeft zo zijn twijfels bij deze criteria. Hij onderbouwt zijn twijfels en komt met een alternatief.)
• Recensie, op blz. 112-115:
  • <Door: Piet van de Craen:> J. Leman (red.), Moedertaalonderwijs bij allochtonen. Geïintegreerd onderwijs in de eigen taal en cultuur. Acco, Leuven/Amersfoort, 1999.
• Leesvoer, op blz. 117-118:
  • Karin Westerbeek & Peter Wolfgram. Deltaplan en het tij. Zeven jaar taalbeleid in Rotterdam. Deltaplan Taalbeleid Primair Onderwijs 1992-1999. Het Projectbureau/CED, Rotterdam, 1999.
  • Josee Heemskerk & Wim Zonneveld. Uitspraakwoordenboek. Het Spectrum, Utrecht, 2000.
  • Hanneke Houtkoop & Tom Koole. Taal in actie. Hoe mensen communiceren met taal. Coutinho, Bussum, 2000.
• VON-info, op blz. 121-124.
  (Een reactie van het ministerie van OC & W op de door het VON-bestuur geformuleerde bezorgdheid over sluipende bezuinigingen in de Tweede Fase; informatie over het leerplan moeilijk lerende NT2-leerlingen; informatie uit de algemene ledenvergadering; het beleid voor 2000-2005.)

Jaargang 32, nummer 2, april 2000

• Redactioneel.
  Geert van de Ven.
  De vierde vaardigheid. Blz. 41-42.
  (Naar aanleiding van de roep om meer onderwijs Nederlands in de discussie over het 'multiculturele drama' vraagt de auteur aandacht voor wat migranten daar zelf over te zeggen hebben.)
• Nanette Bienfait & Dirkje Ebbers.
  Schoolslag te pakken hebben. Vaardigheden in de basisvorming. Blz. 43-49.
  (Dat de basisvorming een cruciale rol speelt bij de voorbereiding op het studiehuis wordt steeds duidelijker. Vooral omdat leerlingen in het studiehuis over allerlei vaardigheden moeten beschikken die ze nog niet hebben. Het vak Nederlands kan en zal hierbij een belangrijke rol spelen. Bienfait en Ebbers beschrijven hoe de basisvormingsmethode Schoolslag daarop inspeelt.)
• Rudi Liebrand.
  Vanzelfsprekend. Mondelinge taalvaardigheid in de Tweede Fase. Blz. 50-64.
  (Het geven van spreken en luisteren in de Tweede Fase is geen eenvoudige klus, mede door de eisen die eindtermen en studiehuis stellen. Om een idee te geven hoe onderwijs in mondelinge taalvaardigheid in de Tweede Fase gerealiseerd kan worden, heeft het project Nederlands Voortgezet Onderwijs van de SLO een leerplan en voorbeeldlesmateriaal ontwikkeld, het pakket Vanzelfsprekend. Mede-auteur van dit lespakket Rudi Liebrand geeft een beschrijving.)
• Piet Mooren.
  Kinderen van wol. Over OALT en OETC. Blz. 65-75.
  (Zijn de mindere prestaties van allochtone leerlingen een gevolg van verkeerd onderwijs en materialen, moeten hun ouders eerder beginnen om Nederlands met hen te spreken, moeten allochtone kinderen verplicht worden allerlei voorschoolse programma's te doorlopen? Volgens Piet Mooren ligt een deel van de oplossing in het beter gebruik maken van de expertise van OALT-docenten, docenten voor het Onderwijs Allochtone Levende Talen.)
• Idee.
  Elsbeth van der Laan.
  Filosoferen met Gijsbrecht. Blz. 76-79.
  (Edward van de Vendel heeft met 'Gijsbrecht' een schitterende bewerking gemaakt van Vondels Gijsbrecht van Amstel. Elsbeth van der Laan geeft hier lessuggesties bij.)
• Leesvoer, blz. 83-84:
  • Stichting Schrijven, Schrijven, nummer 1, 2000.
  • Levende Talen, december 1999.
  • Ad Bok, Woordenschatontwikkeling. Opleidingsdidactiek woordenschatontwikkeling voor leerlingen van 10 þ 14 jaar op basis van educatief ontwerpen met inzet van de computer. Esstede, Heeswijk-Dinther, 2000.
• VON-info, blz. 86-88:
  Bezuinigingen in de Tweede Fase.
  (Het VON-bestuur formuleert op verzoek van de ledenvergadering zijn standpunt over sluipende bezuinigingen in de Tweede Fase.)

Jaargang 32, nummer 1, februari 2000

• Redactioneel:
  Geert van de Ven.
  De rechter- en linkerhand van de staatssecretaris. Blz. 1-3.
  (Geert van de Ven is van mening dat de beleidsmakers op onderwijs te weinig oog hebben voor wat er echt speelt op de werkvloer. Onderwijsvernieuwing vraagt om een bottom up-stijl van leidinggeven, zo stelt hij, en bovendien dienen een aantal randvoorwaarden helder geformuleerd te worden, wil onderwijsvernieuwing een succesvol en voortgaand proces zijn.)
• Mirjam Tuinder.
  Drama bij de taalmethode Taaljournaal. Blz. 4-14.
  (In aansluiting op het themanummer 'Zin in Kunst' -Moer 1999/3- wordt in dit artikel beschreven hoe docenten van basisschool De Meent in Amsterdam dramalessen maakten bij hun taalmethode. Hoe verloopt zo'n dramales, en wat vinden de kinderen ervan?)
• Elsbeth van der Laan.
  De virtuele school. Studenten en docenten als virtuele collega's. Blz. 15-18.
  (Studenten van de Educatieve Faculteit Amsterdam ontwikkelen in een virtuele school op verzoek van docenten materiaal voor leerlingen. Elsbeth van der Laan beschrijft hoe je als docent gebruik kunt maken van deze virtuele school.)
• Barbara Koning.
  De virtuele school. Docenten in opleiding ontwikkelen voor docenten. Blz. 18-22.
  (Barbara Koning beschrijft hoe zij als leraar in opleiding op de Educatieve Faculteit Amsterdam samen met een medestudente materiaal ontwikkelde in de virtuele school op verzoek van een docente Nederlands. Kunst en taal werden hierbij geïntegreerd: leerlingen presenteren hun mening en argumenten over kunst in een posterpresentatie.)
• Jan Stroop.
  Moet het ABN zomaar naar zijn ouwemoer? Blz. 23-27.
  (Jan Stroop gaat in op het Poldernederlands, waarin de /ei/ uitgesproken wordt als 'aai', de /ui/ als 'au' en de /ou/ als 'aau'. Hij schetst hoe dit sub-ABN de correcte uitspraaknormen snel aan het verdringen is en doet een beroep op de overheid en het onderwijs om hernieuwd aandacht te besteden aan verantwoord spraakonderwijs Nederlands.)
• Forum:
  Piet Mooren.
  De pikorde in de (jeugd)literatuur(wetenschap). Blz. 29-30.
  (Piet Mooren geeft zijn visie op het proefschrift van Joke Linders, die onlangs promoveerde op haar onderzoek naar het werk van Annie M.G. Schmidt.)
• Leesvoer, blz. 32-35:
  • Stichting Lezen, Calendarium 2000. Amsterdam.
  • Tekst in context. Een reeks historische literaire teksten voor het voortgezet onderwijs. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1997-... (thans 4 delen).
  • Peter Burger & Jaap de Jong, Taalboek van de eeuw. Sdu Uitgevers, Den Haag, 1999.
  • Judith Minkman, Dossier: Tim Krabbé. Uitgeverij Ellesy, Arnhem, 1999.
  • Piet Kralt, Paradoxaal is het gehele leven. Het oeuvre van Vestdijk. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1999.
  • Dick Prak e.a., Handleiding geïntegreerd literatuuronderwijs. Bulkboek BV/SLO, Amsterdam, 1999.
  • Erica van Boven & Gillis Dorleijn, Literair mechaniek. Inleiding tot de analyse van verhalen en gedichten. Coutinho, Bussum, 1999.
• VON-info. Blz. 38-40.
  (Informatie uit de algemene ledenvergadering van de VON van 11 december 1999.)

Jaargang 31, nummer 6, december 1999

• Redactioneel.
  Elsbeth van der Laan.
  Tussen liefde voor het vak en vakmanschap. Blz. 311-312.
  (De auteur gaat in op de campagne 'Leraar, elke dag anders' en vindt dat het ministerie van OC&W het beroep van leraar meer mogelijk moet maken om nieuwe belangstellenden voor het vak te trekken in plaats van te focussen op de inhoud van het beroep, zoals in de huidige campagne gebeurt.)
• Richard Wassenburg.
  Spelenderwijs leren in de basisvorming. Blz. 313-319.
  (Richard Wassenburg ontwikkelde een spel voor (i)vbo- en mavo-leerlingen waarmee ze zowel de 'gewone' leerstof Nederlands als informatie over elkaars cultuur actiever kunnen verwerken door gebruik te maken van verschillende vaardigheden. Hij beschrijft het spel, ervaringen in de klas en de relatie met de methode Nederlands en hij geeft tips voor gebruik in andere onderwijstypen.)
• Marlous Kemmeren & Ton Vallen.
  Op weg naar concreet taalbeleid. Blz. 320-329.
  (De auteurs beschrijven hoe op de Tilburgse basisschool Christoffel taalbeleid werd ingevoerd om het groeiende aantal meertalige allochtone leerlingen goed op te kunnen vangen.)
• Recensies, blz. 329-345.
  <Door: Robbert Roosenboom:> Tanja Janssen, Literatuuronderwijs bij benadering. Een empirisch onderzoek naar de vormgeving en opbrengsten van het literatuuronderwijs Nederlands in de bovenbouw havo en vwo. Diss. Utrecht, z.p., z.j.
  <Door: Geert van de Ven:> Nora Bogaert, e .a., Klaar? Af! (Inleiding, Docentenhandleiding incl. werkbladen, 216 kopieerbladen voor leerlingen, Beeldwoordenboek). Steunpunt NT2, Leuven, 1998.
• Forum.
  Piet Mooren.
  Tranen in de Tweede Kamer. Blz. 346-347.
  (Reactie op de tranen van Karin Adelmund naar aanleiding van de samenvatting van het recente minderhedenrapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau.)
• Leesvoer, blz. 350-351:
  • Het Posterproject deel 2 (voor het voortgezet onderwijs). Partners Training en Innovatie, Rotterdam, 1999.
  • Het Posterproject basisonderwijs. Partners Training en Innovatie, Rotterdam, 1999.
  • Woorden voor alle vakken. Partners Training en Innovatie, Rotterdam, 1999.
  • Antoine Braet, Argumentatieve vaardigheden. Een praktische didactiek voor havo en vwo, met een inleiding in de argumentatieleer. Coutinho, Bussum, 1999.
• VON-info, blz. 357-358:
  Nogmaals over TRiOS.
  (Informatie over het TRiOS-project. TRiOS staat voor Taal en Rekenen in Opleidingsdidactische Samenhang.)

Jaargang 31, nummer 5, november 1999

• Redactioneel.
  Mirjam Tuinder. Leren ze op de basisschool dan geen Nederlands? Blz. 263-264.
  (De auteur verbaast zich erover dat in het basisonderwijs de lessen taal nog steeds zo fragmentarisch - spelling, schrijven, aanvankelijk lezen, begrijpend lezen, enz. - gegeven worden, zeker nu ideeën over bijvoorbeeld taakgericht taalonderwijs steeds meer opgeld doen.)
• Mylène Hanson & Marianne Boogaard.
  Handen wassen voor het bidden. Interculturele communicatie in het basisonderwijs. Blz. 265-277.
  (Sinds 1985 is intercultureel onderwijs wettelijk verplicht in het basisonderwijs. In de praktijk komt daar weinig van terecht: intercultureel onderwijs blijft een vaag begrip. De auteurs laten aan de hand van lesfragmenten zien hoe intercultureel onderwijs concreet gemaakt kan worden door leerlingen te oefenen in interculturele communicatie: niet zozeer kennisoverdracht moet centraal staan in intercultureel onderwijs, maar het uitwisselen van ervaringen.)
• Bart van der Leeuw.
  Een les over leeuwen. MILE-Nederlands in de praktijk. Blz. 278-287.
  (Het expertisecentrum Nederlands in Nijmegen is bezig met het ontwikkelen van een Multimediale Interactieve Leeromgeving (MILE)-Nederlands, die voorlopig wordt geleverd op CD-ROM's. Bart van der Leeuw beschrijft de ervaringen die Pabo Den Bosch inmiddels met MILE-Nederlands heeft opgedaan.)
• Recensie, blz. 290-294.
  <Door: Charles Kalkhoven:> A. Van Dijk & M. Delcour, Horen, zien en dan schrijven. Leerplan Nederlands analfabete nieuwkomers in het voortgezet onderwijs. Partners Training & Innovatie, Rotterdam, 1998.
• Literatuurmuur:
  Ilse Bolscher. Een oude toverfee en boekenwensen. Leesbevordering en schrijfvaardigheid in één les. Blz. 295-297.
  (De leerlingen van Ilse Bolscher schrijven een brief met hun boekenwensen aan de boekenfee met behulp van S.Y.P.R.A.B.-gidsjes en Boekenmolens.)
• Forum:
  Antoine Braet. De Raad voor de Neerlandistiek en het moedertaalonderwijs. Blz. 298-300.
  (De Raad voor de Neerlandistiek moet meer initiatieven ontplooien met betrekking tot het voortgezet onderwijs. A. Braet, E. Van Gemert en W. Klooster schreven een beleidsnotitie met aanbevelingen die inmiddels door de Raad is aangenomen.)
• Leesvoer, blz. 302-306:
  • K. Groeneboer (red.), Koloniale taalpolitiek in Oost en West. Nederlands-Indië, Suriname, Nederlandse Antillen, Aruba. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1997.
  • Ed van Berkel e.a., Radio Lezerstraal. Malmberg, Den Bosch, 1999.
  • G.A. Mesters, Prisma Spreekwoorden. Het Spectrum, Utrecht, 1998.
  • J. Luif, In verband met de zin. Inleiding in de Nederlandse spraakkunst. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1998.
  • Margreet Verboog, Leren spreken. Een didactische handleiding voor docenten NT2. Coutinho, Bussum, 1999.
  • Pieter Muysken, Talen. De toren van Babel. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1999.
  • Jan Stroop, Poldernederlands. Waardoor het ABN verdwijnt. Bert Bakker, Amsterdam, 1998.
  • Henk Donkers & Jaap Willems, Journalistiek schrijven voor krant, vakblad en nieuwe media (plus diskette). Coutinho, Bussum, 1999.
• VON-info, blz. 308-310:
  De Stichting 108+: spreekbuis van 108 secties Nederlands?
  (Een kritische beschouwing van de activiteiten van de Stichting 108+.)

Jaargang 31, nummer 4, augustus 1999

• Redactioneel:
  Herman Giesbers.
  Leve de Markt! Blz. 215-216.
  (De auteur plaatst kritische kanttekeningen bij de toenemende invloed van 'de markt' op het onderwijs.)
• Marjan Hendriks & Riek Rademaker.
  Vak voor vak naar de eigen klas. De opvang van niet-Nederlandstalige leerlingen op het Vellesan College. Blz. 217-228.
  (Op het Vellesan College in IJmuiden wordt al sinds het begin van de jaren '80 gewerkt met een flexibel en maatgericht opvangmodel voor niet-nederlandstalige leerlingen. De auteurs, coördinatoren Internationale Schakelklas (ISK), gaan uitvoerig in op dit Vellesan-model voor schakelonderwijs, waarbij iedere leerling een leerlijn op maat aangeboden krijgt met als doel het behalen van een regulier diploma. Een model dat vooral ook perspectief biedt voor scholen met een relatief klein aantal ISK-leerlingen.)
• Mirjam Wallien.
  Taalbeleid in beweging. Het ontwikkelen van een taalbeleid voor Asielzoekerscentrum Dronten. Blz. 228-238.
  (Hoewel er op veel reguliere scholen aandacht is voor het opzetten van een taalbeleid, is er tot nu toe op dat gebied weinig gebeurd voor asielzoekerscentra. Ook daar bevinden zich echter veel allochtone leerlingen en cursisten die baat hebben bij een taalbeleid. Mirjam Wallien geeft een aantal aanzetten hiertoe.)
• Hylkje Steensma.
  Intercultureel onderwijs eigen taal op de basisschool. Moluks Maleis in Assen. Blz. 239-247.
  (De afgelopen 6 jaar was Hylkje Steensma 'Maleise juf' in het basisonderwijs in Assen. In die tijd heeft zij materiaal ontwikkeld voor het onderwijs eigen taal in het Moluks Maleis rond verhaaltjes over de huishagedis Trientje Tjitjak, materiaal dat ook geschikt is voor gebruik bij intercultureel onderwijs aan de hele groep. Aangezien per 1 augustus 1999 het Onderwijs in Allochtone Levende Talen (OALT) de regelingen voor Onderwijs Eigen Taal vervangt, zijn er redenen genoeg voor een verslag en een vooruitblik uit Assen.)
• Recensie, blz. 248-253.
  • <Door: Geert van de Ven:> Annet Berntsen, Inge van Melis & Ahmed Zekhnini, Tekst in context. Wolters Noordhoff, Groningen, 1998. (Ontwikkeld door ITTA, Amsterdam. Bestaande uit Tekstboek, Werkboek Dienstverlening, Administratie, Techniek, Verzorging, Docentenhandleiding, Antwoordkaarten, Video en Audiocassette.)
• Leesvoer, blz. 255-259:
  • Riemer Reinsma (red.), Onze Taalcahier Gezegden. Sdu/Standaard, Den Haag/Antwerpen, 1998.
  • J. Renkema e.a. (red.), Spellingwijzer Onze Taal. Contact/Wolters Noordhoff, Amsterdam/Antwerpen, Groningen, 1999.
  • Bas Hageman, Limericks & Limericken. Het Spectrum, Utrecht, 1998.
  • M. Mostert, Oraliteit. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1998.
  • C. van Guchte & K. van Helvert, NT2-onderwijs aan asielzoekerskinderen: knelpunten en aanbevelingen. Faculteit der Letteren KUB, Tilburg, 1998.
  • A. Pellowski & C. Beijk, Vertellen in kleine kring. Biblion Uitgeverij, Den Haag, 1999.
  • Klassieke literatuur van de middeleeuwen tot en met de Tachtigers. Het Spectrum, Utrecht, 1999.
  • J.A.M. Konen e.a., Taaladviesbank. Sdu, Den Haag, 1999.
  • Willem (die Madoc maakte), Over de vos Reinaert. Het Spectrum, Utrecht, 1999.
• VON-info, blz. 262.
  (Robbert Roosenboom, voorzitter van de VON, blikt vooruit: 'De VON en het begin van het volgend millennium'.)

Jaargang 31, nummer 3, juni 1998

• Redactioneel:
  Jan Peter Houtman.
  Zullen we het beleven? Blz. 89-90.
  (Jan Peter Houtman leidt dit themanummer over de combinatie onderwijs met kunst en cultuur in. Hij schetst de mogelijkheden, maar ook de gevaren die allerlei veelbelovende ontwikkelingen op het terrein van kunst en taalonderwijs kunnen bedreigen.)
• Jan Peter Houtman.
  Alle geluk van de wereld. Een buitenschool project met (I)VBO-leerlingen. Blz. 91-102.
  (Een reportage uit Rotterdam over een project met als thema 'geluksspreuken', een project dat zich inmiddels mag verheugen in de aandacht van media en uitgevers en dat provinciale en landelijke onderwijsprijzen heeft gekregen. Op basis van gesprekken met Ellen Vomberg, bij de school betrokken als beeldend kunstenaar, wordt aandacht besteed aan de totstandkoming en de resultaten van het project, de visie op leren en onderwijs, en aan de minder rooskleurige aspecten die voor anderen ter lering kunnen dienen.)
• Peter Dekkers.
  Dichter bij de natuur. Vakoverstijgende lessenserie Nederlands en biologie in de BaVo. Blz. 103-106.
  (Samenwerkingsverbanden tussen Nederlands en biologie bestaan er nauwelijks in de basisvorming. Toch biedt zo'n combinatie voor leerlingen een aanlokkelijk perspectief. Peter Dekkers beschrijft hoe een dergelijke combinatie gemaakt kan worden met behulp van 'verhalend ontwerpen'.)
• Ilse Bolscher.
  Een papieren museum. Blz. 107-108.
• Elsbeth van der Laan.
  'Mona Lisa heeft geen wenkbrauwen'. Opdrachten bij Stilleven van Ted van Lieshout. Blz. 108-115.
  (De kern van deze twee bijdragen wordt gevormd door 'Stilleven. Een tentoonstelling' van Ted van Lieshout, dat in 1998 verscheen en diverse prijzen won. Ilse Bolscher geeft een nadere beschrijving van het boek en Elsbeth van der Laan laat zien hoe het boek als basis kan dienen voor een les aan een MAVO-brugklas, waarbij kunstbeschouwing en taalvaardigheid hand in hand gaan.)
• Ine Pels.
  CKV 1, een voorbeeld uit de praktijk. Blz. 116-129.
  (Culturele en Kunstzinnige Vorming is een van de nieuwe vakken in de Tweede Fase van het v.o. Veel scholen hebben moeite met de invulling van dit vak CKV-1. Ine Pels, docente Nederlands en kunstcoordinator aan het Dr. Knippenbergcollege in Helmond, beschrijft wat er tot nu toe op haar school in praktijk is gebracht. Niet zozeer de nieuwe methodes CKV, maar activiteiten die aansluiten bij de belevingswereld van de leerlingen en tegelijk iets nieuws bieden, brengen kunstzinnige vorming tot stand, zo leren de eerste ervaringen. Ine Pels beschrijft en becommentarieert het een en ander aan de hand van vele voorbeelden uit de Helmondse praktijk.)
• Ilse Bolscher.
  'Wacht, ik wil deze opdracht nog even afmaken'. Gaan waar de woorden gaan in het letterkundig museum. Blz. 130-137.
  (Eind 1997 is in het Letterkundig Museum in Den Haag de permanente tentoonstelling 'Gaan waar de woorden gaan. 250 jaar Nederlandse literatuur' geopend. Anna-Marie Luecken, educatief medewerkster, ontwikkelde hierbij een educatief programma voor de bovenbouw havo en vwo dat aan wil sluiten bij CKV-1 en de studiehuisgedachte. Ilse Bolscher bezocht het museum en observeerde 5-havo- en 6-vwo-leerlingen tijdens hun 'museumles'.)
• Frank Kuehnen & Wil Willemsen.
  Een goede les op een warme plek. Op de Technische School Jonkerbosch. Blz. 138-140.
  (Wil Willemsen, docent Nederlands, kunstambassadeur en voorzitter van de Commissie Internationalisering Cultuur en Intercultureel, en Frank Kuehnen, vakgroepleider Nederlands en betrokken bij een gemeentelijk pilotprogramma taalbeleid, schetsen hoe op hun school voor Individueel Voorbereidend Beroepsonderwijs in Nijmegen gewerkt wordt en wat ze belangrijk vinden. Centrale aandacht krijgt ook hier het praktisch handelen van de leerlingen.)
• Pieter Mols.
  Kunst als gebruiksvoorwerp. Een pedagogisch perspectief. Blz. 141-152.
  (De schrijver is museumdirecteur in Veldhoven en op diverse plaatsen werkzaam binnen kunst- en cultuureducatie. Van buiten het onderwijs laat hij zien hoe instellingen uit de kunstwereld de leerlingen in het onderwijs proberen te bereiken en wellicht zijn zijn inzichten en ervaringen inspirerend voor leraren basis- en voortgezet onderwijs. Mols beschrijft eerst zijn visie en geeft daarna voorbeelden van hoe zulke mooie ideeen vorm gegeven kunnen worden.)
• Lucie Visch & Suzanne van Norden.
  Wanneer gaan we nou werken? Twee taalvormers over hun werk op basisscholen. Blz. 153-162.
• Mirjam Zaat.
  Wat kinderen leren van taalvorming. Blz. 163-169.
  (Taalvorming is het centrale thema in de twee artikelen van Visch & Van Norden en van Zaat. Bij taalvorming, of literaire vorming, wordt taal gezien als een communicatie- en uitingsmiddel voor je waarnemingen, je gevoelens, je beroeringen. De drie auteurs zijn als consulenten taalvorming verbonden aan de Kunstweb/Taaldrukwerkplaats te Amsterdam. Zij beschrijven wat er in hun visie komt kijken bij een open deur als: taal is communicatie. Volgens hen mag deze deur nog veel verder worden opengezet, maar nog te vaak is er sprake van 'technisch' onderwijs voorzien van een communicatief sausje.
  In het eerste artikel geven Lucie Visch en Suzanne van Norden een verslag uit de praktijk van de taalvorming, in het tweede artikel geeft Mirjam Zaat vervolgens een verantwoording vanuit de theorie.)
• Marco Holmer.
  Kinderen leren vertellen dankzij Aristoteles. Verhalen vertellen op de basisschool. Blz. 170-178.
  (De auteur werkt als verhalenverteller in theaters, scholen, bejaardentehuizen en veel andere plaatsen. Hij geeft daarnaast cursussen aan jongeren en volwassenen in het vertellen van verhalen. In dit artikel beschrijft hij zijn ervaringen met het leren vertellen van verhalen aan kinderen van buurthuis De Jutter en basisschool De Maaspleinschool in de rivierenwijk in Utrecht.)
• Herman Giesbers.
  'Als je twee keer kijkt zie je meer'. Kunst op de basisschool. Blz. 179-186.
  (Najaar 1997 stond basisschool De Brink in Ottersum twee weken lang in het teken van kunst, kunst in allerlei vormen. Kinderen gingen op bezoek bij plaatselijke kunstenaars en waren vooral ook zelf actief bezig met het maken van kunst. Eén ding werd meer dan ooit duidelijk: kunst en taal zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een reportage uit Noord-Limburg.)
• Jos Walta.
  Dat is de kunst! Over kunstenaars, kunst en kinderen. Blz. 187-193.
  (Jos Walta is coördinator kunstzinnige vorming bij De Kempen schoolbegeleidingsdienst. Voor hem hebben kunstuitingen drie functies: ontspanning, activering en reflectie. Ook in het (basis)onderwijs kan kunst deze functies vervullen. Walta vindt het belangrijk dat kinderen kennismaken met deze drie aspecten. In dit artikel beschrijft hij op welke manieren vorm kan worden gegeven aan kunstonderwijs op de basisschool.)
• Aloijsius van Saus.
  Kettie de Klown speelt met taal. Lachend leren lezen op de basisschool. Blz. 194-198.
  (Theatergroep Lawine verzorgt onder het motto 'Lachend Leren' Kettie de Klown-jeugdtheaterstukken, vaak in samenwerking met educatieve of voorlichtende organisaties. Het doel van deze voorstellingen is om ondersteuning te geven aan projecten die kinderen begeleiden of voorlichten. Met subsidie van de stichting Lezen heeft Lawine nu een voorstelling gemaakt voor kinderen uit de groepen 3, 4 en 5 van de basisschool om hen te stimuleren meer te lezen. Aloijsius van Saus alias Bartje Klown vertelt hoe hij samen met Kathy diStefano als Kettie de Klown drama een rol laat spelen bij leesbevordering.)
• Forum: Geert van de Ven.
  De sjimpansee doet niet mee. Blz. 207.
  (Mag de docent afwijken van 'het rechte pad', zoals dat door de methode gegeven wordt? Een speelse observatie uit de praktijk.)
• Recensie, op blz. 199-202:
  • <Door: Herman Giesbers:> Carolyn Edwards, Lella Gandini & George Forman (red.), De honderd talen van kinderen. De Reggio Emilia-benadering bij de educatie van jonge kinderen. Uitgeverij SWP, Utrecht, 1998.
• Idee, op blz. 203-206:
  • <Door: Mirjam Tuinder:> Als een man twee vrouwen heeft. Verhalen uit de Arabische wereld. Van Holkema & Warendorf/ Novib, Houten, 1999.
    Als een man twee vrouwen heeft. Docentenhandleiding. LSO, Amsterdam, 1999.
  • <Door: Mirjam Tuinder:> Ethiopië: de erfenis van een keizerrijk. KIT-Uitgeverij, Amsterdam, 1998.
• VON-info, op blz. 212-214:
  (Informatie uit de bestuursvergaderingen van de VON.)

Jaargang 31, nummer 2, april 1998

• Redactioneel:
  Geert van de Ven.
  Communicatie? Hoe spel je dat? Blz. 41-42.
  (Geconfronteerd met het examen Communicatie voor cursisten in de beveiligingsbranche waarin het toetsen van spelling de boventoon voert, bepleit Van de Ven een cultuuromslag waarbij een brede visie op taal en taallessen ontwikkeld wordt.)
• Kim van der Zouw.
  Een volwassen benadering. Moeten volwassenen anders leren schrijven en lezen dan kinderen? Blz. 42-53.
  (Een belangrijke vraag in de alfabetisering is of bij analfabete volwassenen een andere didactiek moet worden gebruikt dan bij kinderen. Kim van der Zouw, medewerkster van het instituut voor multiculturele ontwikkeling (FORUM) in Utrecht, gaat in op deze vraag. Zij betrekt hierbij de uitgangspunten van Alfa, een alfabetiseringsmethode voor volwassen anderstaligen.)
• Jetty Jongerius.
  Continuïteit in taalonderwijs. Een voorbeeld uit de onderbouw van de basisschool. Blz. 54-60.
  (Basisschool De Klinker in Schiedam ervoer knelpunten in haar onderwijs in de onderbouw. Door systematisch het eigen schoolwerkplan en de eigen praktijk te analyseren kwamen niet alleen de zwakke, maar ook de sterke kanten van de school naar boven. Jetty Jongerius, medewerkster van de SLO, beschrijft de afspraken die het team heeft gemaakt over een leerlijn van ontluikende geletterdheid naar leren lezen, over streefdoelen en hoe daarmee om te gaan bij de overgang van groep 2 naar groep 3.)
• Tetsje Oelen.
  Zorgleerlingen in de eerste opvang: ons een zorg?!. Blz. 61-71.
  (Net als in het reguliere onderwijs bevinden zich ook in de eerste opvang van het voortgezet onderwijs jongeren die speciale aandacht nodig hebben doordat ze een cognitieve achterstand hebben. Tetsje Oelen van Het Projectbureau in Rotterdam geeft een beschrijving van de problemen en de manier waarop naar oplossingen gezocht wordt.)
• Ed Dumoulin.
  Schrijversbezoek en leespromotie 2. Wat maken de leerlingen ervan? Blz. 72-77.
  (Ed Dumoulin beschreef in Moer 1998/6 hoe op zijn school, het Theresialyceum in Tilburg, aan leesbevordering wordt gewerkt. Toen beloofde hij ook in een volgend nummer de resultaten van de lessen te laten zien. Hier die resultaten.)
• Forum:
  Bart van der Leeuw:
  Liever een LAT. Blz. 78-80.
  (In Moer 1998/6 beschreef Manja Heerze de leeslat, een nieuwe manier om het niveau van kinderboeken vast te stellen en daardoor beter aan te sluiten bij het niveau van kinderen. Bart van der Leeuw heeft zijn vraagtekens bij deze methode.
  Manja Heerze reageert op het forum van Bart van der Leeuw op blz. 81-82.)
• Leesvoer, op blz. 84-87:
  • Elektronisch Groene Boekje. Sdu Taal Standaard, Den Haag, 1998.
  • Het elektronische stijlboek van de Volkskrant. Sdu Uitgevers, Den Haag, 1998 (CD-ROM).
  • Stichting Lezen, LEZEN 1999. Het calendarium op het gebied van leesbevordering. Stichting Lezen, Amsterdam, 1999.
  • Dick Schram & Cor Geljon, Grensverleggend literatuuronderwijs. Literaire en kunstzinnige vorming in de Tweede Fase. Thieme, Zutphen, 1998.
  • M. Swakhoven, Mopjes in het Arabisch en het Nederlands. De Vleermuis, Roermond, z.j.
  • T.C. Tsui, Chinese wijsheden en parallelle Nederlandse gezegdes in twee talen. De Vleermuis, Roermond, z.j.
  • D. van der Heide, Groot schimpnamenboek van Nederland. Bedum, Profiel Uitgeverij, 1998.
  • R. Reinsma, Prisma Synoniemen. Het Spectrum, Utrecht, 1998.
  • Leesgoed 1998/6. NBLC, Den Haag, 1998.
  • S. van Overmeeren & G. van der Weijden (red.), Tijdschriften in de klas. Groep Publieks- en opinietijdschriften, Amsterdam, 1998.
  • M. Hoogeveen & H. Bonset, Het schoolvak Nederlands onderzocht. Garant, Leuven/Apeldoorn, 1998.
• VON-info, op blz. 88:
  (Aankondiging algemene ledenvergadering VON, op zaterdag 5 juni 1999 in de Domstadacademie te Utrecht.)

Jaargang 31, nummer 1, februari 1998

• Redactioneel:
  Herman Giesbers.
  Verlos ons van het Groot Dictee. Blz. 1-2.
  (Betreurd wordt dat taal of Nederlands nog steeds gelijkgesteld wordt aan spelling en dat dit idee door zoiets als het nationeel dictee alleen maar gestimuleerd wordt. Nu ook steeds meer scholen hun eigen groot dictee organiseren, vraagt de auteur zich af of deze tendens niet ook te wijten is aan een toenemende productgerichte benadering in het onderwijs.)
• Inge van Baalen & Eudia Fellinger.
  Leren leren voor beginnende alfabetisanten. Praktijkvoorbeelden uit de eerste tien weken alfabetisering. Blz. 2-9.
  (Docenten roeien in de praktijk vaak met de riemen die ze hebben om gestalte te geven aan 'leren leren'. Ontwikelingen in het veld gaan immers sneller dan materiaalontwikkelaars methoden op de markt kunnen brengen. Geen reden voor de auteurs, docenten bij de Centrale Opvang Vluchtelingen (COV) in Apeldoorn, om bij de pakken neer te gaan zitten. Enkele stimulerende voorbeelden uit de praktijk.)
• Hans Goossen.
  Naar het nieuwe schoolexamen schrijfvaardigheid HAVO/VWO. Het netwerk gedocumenteerd opstel. Blz. 10-19.
  (Sinds een paar jaar hebben de OMO-scholen in het zuiden van het land een netwerk opgericht voor docenten Nederlands om samen na te denken over de nieuwe examenprogramma's. Hans Goossen beschrijft het resultaat voor het examen schrijfvaardigheid.)
• Esther Hafkenscheid & Mariëlle Bieleman.
  Andere woordaanpak voor overschatters. Taalbeleid in het voortgezet onderwijs. Blz. 20-27.
  (Op het Roelingcollege in Groningen startte in 1995 'de taalklas' voor taalzwakke leerlingen. De auteurs doen verslag van een onderzoek naar de effecten van de woordenschatlijn van 'Weet wat je leest' in die taalklas. Met name "zelfoverschatters", leerlingen die hun woordkennis te hoog inschatten, bleken baat te hebben bij de stapsgewijze aanpak van het programma.)
• Recensie, op blz. 28-33:
  • <Door: Robbert Roosenboom> J. Dirksen & D. Prak. Handleiding leesdossier; een complete gids voor docenten Nederlands en moderne vreemde talen. Bulkboek, Amsterdam, 1998.
    D. Prak. ABC van het leesdossier; praktische tips, voorbeelden en richtlijnen. Bulkboek (SLO), Amsterdam, 1998.
• Forum:
  Desiree ter Schure-Smits.
  80 % goed = ingeburgerd? Blz. 34-37.
  (In Moer 1996/5 schreef Geert van de Ven een redactioneel over de plaats van Maatschappij-oriëntatie in de toetsen voor nieuwkomers die een inburgeringscursus hebben gevolgd. Inmiddels zijn we 2 jaar verder. Desiree ter Schure-Smits reageert n.a.v. de instelling van de Wet Inburgering Nieuwkomers en de MO Profieltoets op de ideeën van Van de Ven.)
• Leesvoer, op blz. 38-39:
  • B. Dumon & J. Manrho, BoekieBoekie-aftelkalender. NBLC, Den Haag, 1998, en J. Manrho (red.), De BoekkieBoekie-krant, NBLC, Den Haag, 1998.
  • R. Lap, Zonder taal geen verhaal. MAXPro Records, Eindhoven, 1998 (CD).
  • H. van Lierop-Debrauwer, H. Peters & A. de Vries (red.), Een gat in de grens. Ontwikkelingen in literatuur en onderwijs. Bijdragen aan het gelijknamige symposium. Tilburg University Press, Tilburg, 1998.
  • M. Lunter & H. van Dulmen, Moordmeiden. Vrouw & Kultuur, Eindhoven, 1998.
• VON-info, op blz. 40:
  (Over de contributieverhoging voor het jaar 1999.)

Jaargang 30, nummer 6, december 1998

• Redactioneel:
  Mirjam Tuinder. Blz. 241-242.
  (Mirjam Tuinder vraagt zich af in hoeverre al de vernieuwingen in het onderwijs de leerlingen wel aanspreken en of zo die vernieuwingen het beoogde doel wel bereiken.)
• Buk Kastein, Evelyn Plagman & Geert van de Ven.
  Ik kan al lezen, ik wil spreken! Interviews met 'Nieuwe Buren' cursisten. Blz. 243-252.
  (Zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de cursist is in elke methode belangrijk. Toch is de directe invloed van de cursist op het lesprogramma of het curriculum nog niet erg groot. Drie docenten hebben d.m.v. interviews met cursisten onderzocht hoe zij de methode Nieuwe Buren beoordelen.)
• Manja Heerze.
  De leeslat, meer dan AVI. Een geintegreerde visie op leesbaarheid. Blz. 253-260.
  (Kinderen moeten boeken lezen op hun niveau, anders lezen ze niet. Maar wordt 'hun niveau' bepaald door de technische leesvaardigheid of door hun interesse? Manja Heerze, uitgeefster jeugdliteratuur, zet in dit artikel een nieuwe manier uiteen om het niveau van kinderboeken te bepalen.)
• Ed Dumoulin.
  Schrijversbezoek en leespromotie! Fictieonderwijs in klas 1 en 2 van het VO. Blz. 261-266.
  (Leesbevordering in het voortgezet onderwijs: hoe pak je dat aan? De Jonge Jury geeft materialen uit om leerlingen te stimuleren meer boeken te lezen. Ook andere activiteiten kunnen daarbij helpen, bijvoorbeeld het uitnodigen van schrijvers op school. Ed Dumoulin laat zien hoe zijn school dat doet.)
• Recensie:
  • <Door: Cathy Berg, op blz. 266-274:> C. van de Guchte, Lezen doe je overal. Een methode aanvankelijk lezen in het Nederlands voor allochtone neveninstromers. Zwijsen, Tilburg, 1996.
    (Incl. handleiding, 9 geluidscassettes en poster).
• Forum:
  Mark van Esdam.
  Uitzonderingen zijn uitzonderingen. Blz. 275-276.
  (Mark van Esdam vindt dat in het spellingsonderwijs uitzonderingen een te grote rol spelen.)
• Leesvoer, op blz. 279-282:
  • R. Appel & A. Vermeer, Woordenschat en taalonderwijs aan allochtone leerlingen (Studies in Meertaligheid 9.) Tilburg University Press, Tilburg, 1997.
  • J. de Nobel & S. van Vlerken (red.), Handboek voor schrijvers, nieuwe editie. Stichting Schrijven, Amsterdam, 1998. University Press, Amsterdam, 1998.
  • J. Bakx, M. Bernards & A. de Vries, Nota Bene! Cursus schrijfvaardigheid voor hoogopgeleide anderstaligen. Coutinho, Bussum, 1997.
  • F. Jansen & L. Gijsbers (red.), Kriskras door het Nederlands. Sdu, Den Haag, 1998.
  • Leesstrip '98. NBLC, Den Haag/Amsterdam, 1998.
  • E. Pistoor, Brieven met effect. Sdu, Den Haag, 1998.
  • G. van Berkel e.a., Onze Taal Taalkalender 1999. Sdu, Den Haag.
• VON-info, op blz. 285-288:
  (Robbert Roosenboom, de nieuwe voorzitter van de VON, doet verslag van de ALV en verwoordt het grote ongenoegen van de VON over de voorgestelde wijzigingen in het programma van de Tweede Fase.)

Jaargang 30, nummer 5, oktober 1998

• Redactioneel:
  Elsbeth van der Laan. Quo vadis? Blz. 193-194.
  (De onderwijslast voor het leren uitvoeren van leertaken, in basisvorming of tweede fase, wordt vaak afgeschoven op Nederlands of de studieles. Elsbeth van der Laan plaatst hierbij kritische kanttekeningen en stelt zich ondermeer de vraag waarom er zo weinig transfer plaatsvindt van het geleerde naar andere vakken.)
• Willy van Elsaecker & Ludo Verhoeven.
  Het New Wave Project: Motiverend lees- en schrijfonderwijs op de basisschool. Blz. 195-203.
  (Het huidige taalonderwijs op de basisschool is vooral passief in plaats van (inter)actief. Is het dan vreemd dat kinderen snel hun motivatie voor lezen en schrijven verliezen? De auteurs beschrijven het New Wave Project dat lezen en schrijven voor kinderen weer leuk en motiverender maakt.)
• Saskia Oomkes.
  De mogelijkheden van de leesautobiografie. Blz. 204-210.
  (Er komen steeds meer methodes Nederlands voor de Tweede Fase beschikbaar. In deze methodes wordt, meer of minder uitgewerkt, ingegaan op de leesautobiografie. Saskia Oomkes meent dat al in de onderbouw aan de leesautobiografie gewerkt kan worden. In dit artikel licht zij toe hoe en waarom.)
• Mirjam Tuinder & Lea Leenhouwers.
  Drukkerijen vroeger en nu. Een buitenschoolse leeropdracht in de volwasseneneducatie. Blz. 211-218.
  (Buitenschoolse opdrachten kunnen, mits goed voorbereid en aansluitend bij het reguliere programma, een zinvolle aanvulling zijn voor tweede-taalleerders. De op school geleerde vaardigheden worden in de praktijk geoefend. De schrijfsters geven weer hoe de buitenschoolse opdrachten op de Kierschool in Tilburg verliepen.)
• Ingrid Glorie.
  Steekpartij op Groningse klassenavond; 'drama' of 'uit de hand gelopen woordenwisseling'? De taal van krantenberichten. Blz. 219-221.
• Recensie, op blz. 222-225:
  • <Door: Charles Kalkhoven:> P. de Maat, M. Kienstra, e.a. Met zoveel woorden. Woorden leren in groep 3 en 4. Stichting Partners Training & Innovatie, Rotterdam, 1997. (incl. twee handleidingen en praatplaten).
• De Literatuurmuur: Maeike Bosma & Carien Bakker. Tonke Dragt, De torens van februari. Blz. 226-229. (Leerlingen verkennen de geheimzinnige wereld van Tonke Dragt in 'De torens van februari'.)
• Leesvoer, op blz. 232-236:
  • Teleac/NOT. Lezen voor de lijst.
  • M. van de Laarschot. Lesgeven in meertalige klassen. Handboek Nederlands als tweede taal in het voortgezet onderwijs. Wolters-Noordhoff, Groningen, 1997.
  • R. Belemans & J. van Thienen. Ich kal ooch Limburgs. Creatief lespakket voor de tweede en derde graad van het secundair onderwijs. Provincie Limburg, Hasselt, 1998.
  • A. Kraal e.a. Thema's met toekomst. Meulenhoff Educatief, Amsterdam, 1998. (Met handleiding en video)
  • G. Booij & A. van Santen. Morfologie. De woordstructuur van het Nederlands. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1998.
  • K. van Rijswijk. Korte leidraad bij het publiceren van teksten. Acco, Leuven/Leusden, 1998.
  • A. Tordoir & Th. Meestringa. Taalbeleid op drie vo-scholen in grote steden. Drie casestudies in het schooljaar 1996-1997. SLO, Enschede, 1998.
  • P. Mooren. Langs de Lange Lindelaan. Opstellen over jeugdliteratuur en leesonderwijs. NBLC, Den Haag, 1998.
• VON-info, op blz. 238-240:
  (Over een vakcurriculum Nederlands voor de Pabo, dat onlangs gereed is gekomen, en tot stand kwam via een aanvrage van de VON.)

Jaargang 30, nummer 4, augustus 1998

• Redactioneel:
  Jan Peter Houtman.
  Goede schoolkeuze, goed taalonderwijs? Blz. 145-146.
  (Scholen moeten zich alsmaar meer verantwoorden, maar worden ze daarbij ook werkelijk op kwaliteit afgerekend? Jan Peter Houtman is vooralsnog sceptisch.)
• Frans Plooij & Noëlle Uilenburg.
  De Dinokrokus-methode. Een Europees project voor Tweede Taal op de basisschool. Blz. 147-153.
  ('Dinokrokus' is een van oorsprong Italiaanse methode Tweede Taal voor kleuters. Volgens de auteurs - Gemeentelijk Pedologisch Instituut van Amsterdam - combineert deze methode de verworvenheden van bekende NT2-methoden met aandacht en ruimte voor de ervaringswereld van kleuters en is daarmee een antwoord op de ontevredenheid van veel scholen met de gebuikelijke NT2-methoden. De auteurs schetsen de uitgangspunten en evaluatiegegevens van 'Dinokrokus'.)
• René Lieman.
  De Dinokrokus-methode in de praktijk. Blz. 154-156.
  (In aansluiting op het artikel van Plooij & Uilenburg beschrijft de auteur de ervaringen met 'Dinokrokus' op de Joop Westerweelschool in Amsterdam. De auteur is intern projectbegeleider op deze school, een school die te karakteriseren is als een 'achterstandsschool'.)
• Geert van de Ven (interview).
  'En zie: de dode vogel kwam tot leven.' Over een taalleerder die meester werd. Blz. 166-170.
  (Kader Abdolah vertelt in een interview over zijn boeken, zijn eerste ervaringen in Nederland en het succes van zijn tweedetaalverwerving.)
• Recensie, op blz. 157-166:
  • <Door: Marieke Draaisma:> I. van Nieuwenhuijsen, e.a. Nieuw Nederlands Havo Bovenbouw (incl. Hulpboek en Docentenboek en oefendiskette). Wolters-Noordhoff, Groningen, 1998.
• Voorpublicatie, op blz. 170-173: A. Bergsma, e.a. Zestien Plus deel 3. Nederlands als tweede taal voor volwassenen (Taakboek, Werkboek en Docentenhandleiding met cassettes en videobanden). Wolters-Noordhoff, Groningen, 1998.
• De Literatuurmuur:
  Carien Bakker & Maeike Bosma.
  Ronald Giphart, Ik ook van jou. Blz. 174-178.
  (Leerlingen discussiëren over 'Ik ook van jou' van Giphart.)
• Verslag:
  Carien Bakker & Maeike Bosma.
  Literair café met Ronald Giphart. Blz. 179-180.
  (In Groningen hebben leerlingen een literair caf'e georganiseerd met als gast Ronald Giphart. Een verslag van de organisatie van deze middag en de reacties van leerlingen.)
• Idee:
  • Trientje Tjitjak, een tweetalig kinderboek. Blz. 181-182.
    (Over: Hylkje Steensma, Trintje Tjitjak/Trientje Tjitjak. Landelijk Steunpunt Educatie Molukkers/Het Drentse Boek, Utrecht, 1996).
• Leesvoer, op blz. 184-188:
  • P.J. Dekkers & C. Jansen, Computergebruik Remediale Hulp, Beschrijvingen van softwarepakketten voor de aanpak van leerproblemen. CPS, Amersfoort, 1997.
  • Frank Hellemans, Mediatisering en literatuur. Een moderne, mediavergelijkende literatuurgeschiedenis. Acco, Leuven, 1996.
  • M. Sanders, C. Mathijssen & H. Humme, Vijftig wereldboeken. Uittreksels en lessuggesties voor interculturele jeugdliteratuur. Thieme, Zutphen, 1998.
  • P. van Bart, J. Kerstens & A. Sturm, Grammatica van het Nederlands. Een inleiding. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1998.
  • H. Hoeken, Het ontwerp van overtuigende teksten. Wat onderzoek leert over de opzet van effectieve reclame en voorlichting. Coutinho, Bussum, 1998.
  • T. Janssen, Literatuuronderwijs bij benadering. Thesis Publishers, Amsterdam, 1998.
  • J. Hakemulder, Caleidoscoop Leesonderzoek 1998. Stichting Lezen, Amsterdam, 1997.
  • W.A. Shadid, Grondslagen van interculturele communicatie. Studieveld en werkterrein. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten/Diegem, 1998.
  • VON-info, op blz. 190-192: (Informatie over en toelichting t.b.v. de VON-ledenvergadering op 7 november 1998 te Utrecht, o.a. over de kandidaat voor het voorzitterschap van de VON, de Vereniging voor het Onderwijs in het Nederlands.)

Jaargang 30, nummer 3, juni 1998

• Redactioneel:
  Geert van de Ven:
  Redactioneel: Alle hens aan dek! Vernieuwing in het NT2-onderwijs. Blz. 97-99.
  (Over de ontwikkeling van het denken in leerlijnen naar het denken in termen van leren op maat in het NT2-onderwijs.)
• Peter Prins.
  Taalbeleid ... dat zie je!! Werken aan taalonderwijs op meertalige basisscholen. Blz. 100-107.
  (Bij het ontwikkelen van taalbeleid is het belangrijk dat je als school je eigen weg vindt. Tegelijkertijd is het goed inspelen op taalachterstanden een complex proces, waarbij het soms moeilijk is door de bomen het bos te blijven zien. Peter Prins beschrijft de vijf fasen waarin taalbeleid kan worden opgezet.)
• Peter van Os.
  Begrijpend lezen in circuit op de basisschool. Blz. 108-115.
  (In circuitonderwijs kunnen leerlingen opdrachten kiezen die aansluiten bij hun tempo, niveau, interesse en/of leerstijl. Peter van Os laat zien hoe het circuitonderwijs op een Rotterdamse basisschool vorm krijgt.)
• Nicoline Smal & Jeanne Kurvers.
  De eerste schooldagen. Vier analfabete leerlingen in het voortgezet onderwijs. Blz. 116-123.
  (Emin, Sadia, Yamina en Jamil zijn tieners die in de loop van het vorige schooljaar naar Nederland kwamen. Alle vier hadden ze geen tot weinig ervaring met onderwijs. In het kader van een afstudeerproject werden deze leerlingen gevolgd tijdens hun eerste periode in het Nederlandse onderwijs. Een verslag van de bevindingen.)
• Forum:
  Hans Goosen.
  Mosterd na de maaltijd? Een kort antwoord op de reactie van Dick Prak. Blz. 130.
  (Discussie over het leesdossier.)
• De Literatuurmuur:
  Maeike Bosma & Carien Bakker.
  Bernlef, Hersenschimmen. Blz. 124-129.
  (Bosma en Bakker laten leerlingen kennismaken met het boek Hersenschimmen van J. Bernlef.)
• Idee:
  • De Bezige Bij. Geen ogenblik bang geweest. Negentien avonturen. Amsterdam, De Bezige Bij, 1997.
  • H. Schuurmans. Plotter wil niet zwemmen. Hasselt, Clavis, 1997.
• Leesvoer:
  • M. Werts. Suggesties voor intercultureel onderwijs. Primair onderwijs. Enschede, SLO, 1997.
  • S. Verhallen & H. Snoeken. Vakonderwijs aan anderstaligen. Amsterdam, ITTA, 1995.
  • J. Bakermans. Zelfstandig leren. Amersfoort, CPS, 1997.
  • P. Bos, Development of bilingualism. A study of school-age Moroccan children in the Netherlands. Tilburg, Tilburg University Press, 1997.
  • G. Boterblom, Dossier: Boudewijn Buech. Arnhem, Uitg. Ellesy, 1997.
  • C. Gerritsma & R. van der Veen (red.), Prisma Uittrekselboek 5. Nederlandse literatuur 1994-1996. Utrecht, Het Spectrum, 1997.
  • Levende Talen Special, Talen in de nieuwe tweede fase.
  • W. de Moor, Onder zeil naar Ithaka. Den Haag, NBLC, 1997.
  • M. Lunter, Lezen over Thea Beckman. Den Haag, NBLC, 1997.
  • E. Roskam, Lezen over Kees van Kooten, Den Haag, NBLC, 1997.
• VON-info. Blz. 142-144.
  (Over de 'ouderwetse schooljuf' en ander ongemak.)

Jaargang 30, nummer 2, april 1998

• Redactioneel:
  Ilse Bolscher.
  Redactioneel: Wat lezen ze nou nog? Literatuur in de Tweede Fase. Blz. 49-50.
  (Een weerwoord op de bezwaren van Cyriel Offermans en Piet Calis tegen het literatuuronderwijs in 'het studiehuis'.)
• Ilonka Verdurmen.
  Ik ben het water in de vaas. Poëzie in het voortgezet onderwijs. Blz. 51-57.
  (In het project 'School der poezie' van de Rode Hoed in Amsterdam lezen jongeren Slauerhoff, Lucebert, Duo Duo, Stitou en Kouwenaar en schrijven ze zelf gedichten. Leerlingen presenteren hun poëzie in een echt theaterprogramma in De Rode Hoed. Ilonka Verdurmen doet verslag en licht toe.)
• Eugenia Codina, Yolaine de Wit & Peter Wolfgram.
  Trias: onderwijs in de eigen taal voor kleuters. Blz. 58-66.
  (Het blijkt voor kinderen met een andere taalachtegrond dan het Nederlands heel belangrijk te zijn om de eigen moedertaal goed te leren spreken. Het programma 'Trias' wil deze moedertaalverwerving stimuleren, en tegelijkertijd de afstemming tussen onderwijs in eigen taal en de Nederlandse les bevorderen. Dat dit het gewenste resultaat heeft, is uit een onderzoek gebleken. De auteurs beschrijven wat 'Trias' is en hoe het werkt.)
• Folkert Kuiken.
  Taaltaken binnen 'Zebra'. Basisleergang NT2 voor neveninstromers voortgezet onderwijs. Blz. 66-76.
  (Taakgericht taalonderwijs staat sterk in de belangstelling. Zie o.a. het themanummer Moer 1997/6 en Moer 1998/1 over de methode 'Schoolslag'. In dit artikel staat de opbouw van taaltaken binnen een taakgerichte leergang centraal. Aan de hand van 'Zebra', een basisleergang NT2 voor neveninstromers in het voortgezet onderwijs (januari 1999), illustreert de auteur hoe de leerlingen aan steeds hogere eisen moeten voldoen bij de uitvoering van een taaltaak. Daaraan voorafgaand geeft hij een korte karakterisering van de leergang en een toelichting van wat in 'Zebra' onder taaltaken en een taakgerichte aanpak wordt verstaan.)
• Forum:
  Dick Prak.
  Mosterd na de maaltijd. Een reactie op Hans Goosen. Blz. 85.
  (De auteur reageert op het Forum van Hans Goosen in Moer 1998/1 over het leesdossier.)
• De Literatuurmuur:
  Maeike Bosma & Carien Bakker.
  Mijn botjes zijn bekleed met deftig vel. Blz. 86-87.
  (Bosma en Bakker verwerken met hun leerlingen het gedicht "Buigen" uit de bundel 'Mijn botjes zijn bekleed met deftig vel' van Ted van Lieshout.)
• Besprekingen:
  • <Door: Katinka de Croon & Merlijn Jacobs:> Werkgroep Anderstalige Nieuwkomers. Joker. Eerste opvang in de reguliere klas van het basisonderwijs. (Bronnenboek en kopieerbladen). Leuven, Steunpunt NT2, 1997.
  • <Door: Antoinette Lodewijks:> H. van Haute. He, doe je mee? Liedjes, dansjes en versjes voor kleuters. Hasselt, Mozaiek, 1997.
• Leesvoer:
  • J. Sijstra (red.), Balans van het taalonderwijs aan het einde van de basisschool 2. (PPON-reeks 10a). Arnhem, Cito, 1997.
  • AVI-niveaulijst voor het technisch lezen - Totaaloverzicht 1997. Den Bosch, KPC Groep, 1997.
  • W. van Sebille. De Muze zit aan. Werkboek voor schrijfgroepen. Amsterdam, Stichting Schrijven, 1997.
  • P. van Setten-Mager. Checklist studiesucces. Den Bosch, Cinop, 1997.
  • F. Janssen-Vos. Basisontwikkeling in de onderbouw. Assen, Van Gorcum, 1997.
  • H. Ringnalda (red.). Taalbeschouwing in het basisonderwijs. Verslag van twee studiedagen. Den Haag, Nederlandse Taalunie, 1997.
  • J. Beekhuis & E. Kraak-Haan. De Basis. Nederlands voor buitenlanders. (Tekstboek, Werkboek, Docentenhandleiding). Amsterdam/Meppel, Boom, 1997.
  • G. Houtzager (red.). Penta Dossier 97/98. Amsterdam, Bulkboek, 1997.
• VON-info. Blz. 94-96.

Jaargang 30, nummer 1, februari 1998

• Emmeken van der Heijden.
  Vertalenderwijs verwerven. Vertalen in het onderwijs Nederlands als vreemde taal. Blz. 4-9.
  (In het huidige taalverwervingsonderwijs Nederlands wordt veelvuldig gebruik gemaakt van communicatieve methodes. Vertaaloefeningen vormen geen onderdeel van deze methodes. Vertalen is dan ook afwezig in het onderwijs Nederlands als tweede taal. Aan buitenlandse universiteiten echter maakt vertalen wél deel uit van de taalverwervingsprogramma's Nederlands. Is vertalen in het taalverwervingsonderwijs zinvol?
  Emmeken van der Heijden is lector Nederlands aan de Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität in Bonn (Duitsland). Zij schetst in dit artikel de rol die vertalen speelt in het onderwijs Nederlands als vreemde taal. Bovendien laat ze zien waarom vertalen volgens haar goed aansluit bij de communicatieve benadering van taalverwervingsonderwijs.)
• Amos van Gelderen.
  Leesgroepjes in de basisschool. Ervaringen van een 'leesmoeder'. Blz. 10-22.
  (Het leesonderwijs op de basisschool staat volop in de belangstelling. Nederlandse leerlingen blijven achter in internationale vergelijkingen en bovendien profiteren veel allochtone leerlingen onvoldoende van het leesonderwijs. Regelmatig woedt er in de landelijke media een discussie over de vraag of kinderen wel genoeg lezen. In het programma van het Expertisecentrum Nederlands wordt bijzondere aandacht gegeven aan het begrijpend lezen van jongere kinderen. In een bijdrage in Moer 1996/4 reageerde Annerieke Freeman-Smulders kritisch op de ideëen van het Expertisecentrum. Amos van Gelderen sluit op deze discussie aan. Hij heeft enige jaren ervaring met het begeleiden van heterogene groepjes waarin het begrijpend lezen centraal staat op basisschool De Bron in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt. Op basis van deze ervaringen beschrijft hij wat de mogelijkheden zijn van 'geïntegreerd tekstonderwijs': communicatief en adaptief lees- en taalonderwijs op de basisschool.)
• Marijke Asscheman, Regine Bots & Theun Meestringa.
  Kijk naar jezelf en luister naar een ander. Feedback in Schoolslag: taakgericht Nederlands voor de BAVO. Blz. 23-34.
  (Binnenkort komt er een nieuwe methode voor Nederlands in de basisvorming, Schoolslag, op de markt, die de leerlingen de kans wil geven tot zelfstandige (taal)leerders uit te groeien. Zo bereidt deze leergang voor op de eisen die in de vernieuwde tweede fase van het voortgezet onderwijs aan de leerlingen gesteld worden. Hoe proberen de ontwikkelaars van Schoolslag dit voor elkaar te krijgen? In dit artikel beschrijven Marijke Asscheman, Regine Bots en Theun Meestringa, drie medewerkers aan Schoolslag, hoe dit in de leergang verwerkt is: via gerichte feedback op het uitvoeren van taaltaken. In Schoolslag wordt een iets andere invulling gegeven aan taakgericht taalonderwijs dan in Moer 1997/6 dat als thema taakgericht taalonderwijs heeft. In Schoolslag staan per les bepaalde taaltaken centraal, zoals het scrhijven van een brief of het lezen van een tekst, die via een geëxpliciteerde vaste aanpak ingevuld en uitgewerkt worden in de stappen voorbereiden, uitvoeren en terugkijken, het zogenaamde VUT-model.)
• Forum:
  Hans Goosen.
  Een kameel van Steven. Van leesdossier naar uittrekselmap. Blz. 41-43.
  (De Vakontwikkelgroep Nederlands gaf in 1995 als advies over het leesdossier dat er een tekstervarende benadering gestimuleerd werd: de leerling moet opschrijven wat hij van een gelezen boek vond. Hans Goosen, lid van de Vakontwikkelgroep, constateert dat in de huidige examenprogramma's, maar ook elders, veel te veel nadruk gelegd wordt op het schrijven van een samenvatting.)
• Verslag:
  Marion Siemonsma.
  VUT aan de basis. Vernieuwingen in het VO. Blz. 39-41.
  (Marion Siemonsma doet verslag van de lezing die de heer Prior (Procesmanagement Voortgezet Onderwijs) verzorgde op een studiedag van de sectie NT2 van de Vereniging van Leraren van Levende Talen.)
• Besprekingen:
  • <Door: Mirjam Tuinder:> S. van Sliepen, A. Bakker & A. van Pruissen. Implementatie van taalbeleid in het voortgezet onderwijs. Den Bosch, KPC Groep, 1997.
• Leesvoer, blz. 44-46.
  • J. Aitchison, De sprekende aap. Over oorsprong en evolutie van de menselijke taal. Utrecht, Het Spectrum, 1997.
  • I. Verdurmen (red.), Morgen ben ik een vis. Gedichten van jongeren. Amsterdam, De Rode Hoed/Van Gennep, 1997.
  • Literatuur zonder leeftijd. Kwartaaltijdschrift voor de studie van kinder- en jeugdliteratuur.
  • T. Mooij (red.), Leerstoflijnen Nederlands in het studiehuis. Ubbergen, Tandem Felix, 1997.
  • M. Timp, De Berlage Taalcursus. Intensieve cursus Nederlands voor school en studie (2 boeken). Bussum, Coutinho, 1997.
• VON-info. Blz. 47-48.

Jaargang 29, nummer 6, december 1997

• Kris Van den Branden en Folkert Kuiken.
  Taakgericht taalonderwijs: een nieuw geluid? Blz. 281-290.
  (Steeds vaker hoort men de laatste tijd verluiden dat taalonderwijs taakgericht zou moeten zijn. Wat houdt dergelijk onderwijs in? Wat zijn de verschillen en overeenkomsten met communicatief taalonderwijs? En wat is de rol van de docent bij deze vorm van onderwijs? Dat zijn vragen die Kris Van den Branden (Steunpunt NT2, Leuven) en Folkert Kuiken (Universiteit van Amsterdam) in deze inleiding op het themanummer aan de orde stellen. Beiden zijn als onderzoeker en ontwikkelaar betrokken bij taakgericht onderwijs.)
• Marleen Colpin & Koen Van Gorp.
  Docentinterventies in taakgericht onderwijs. Blz. 291-302.
  (In de praktijk hangt het rendement van taakgericht onderwijs niet alleen af van de gekozen taaltaken, maar ook van de wijze waarop de leerkracht de leerlingen ondersteunt bij het uitvoeren ervan. In dit artikel zetten Marleen Colpin en Koen Van Gorp eerst de kenmerken van goede taaltaken nog eens op een rijtje, waarna hun artikel zich toespitst op de rol van de leerkracht in taakgericht onderwijs. Daarbij putten de auteurs uit hun jarenlange werkervaring aan het Steunpunt Nederlands als Tweede Taal (Katholieke Universiteit Leuven, België). Colpin en Van Gorp waren niet alleen betrokken bij de ontwikkeling van een taakgerichte methode voor de basisschool (De Toren van Babbel), maar ook bij de ondersteuning en nascholing van leerkrachten om taakgerichter les te geven.)
• Maarten van der Burg & Elsbeth van der Laan.
  Ziezo, dat kan ik! Blz. 302-315.
  (Maarten van der Burg is werkzaam op de Esprit scholengroep, vestiging Berlage te Amsterdam. Op de Berlage verzorgt hij de Projectlessen voor de brugklassen. Per jaar worden er in projectlessen zes thema's behandeld in veertig lesuren. De brugklassen zijn zeer heterogeen samengesteld. Sommige leerlingen zijn in Nederland geboren, anderen hebben in Amsterdam alleen (een deel van) de basisschool doorlopen. Voor de meeste leerlingen is het Nederlands niet de moedertaal. Maarten van der Burg doet een goede poging om met deze verschillen om te gaan in zijn projectlessen. In de projectlessen ligt het accent op taalverwerving, het leren en het gebruiken van het Nederlands. De opzet ervan is zodanig dat de opdrachten in kleine taakjes zijn opgedeeld zodat iedere leerling, ongeacht de taalachtergrond, deze taak succesvol kan uitvoeren. Elsbeth van der Laan nam een kijkje in de klas. Aan de hand van verschillende lesvoorbeelden wordt met name duidelijk hoe bij taakgericht onderwijs omgegaan kan worden met verschillen tussen leerlingen.)
• Annemie Gevaerts, Jes Leysen & Jo van den Hauwe.
  Huis te koop! Taakgericht werken met volwassenen. Blz. 316-325.
  (Dat (ook) in taakgericht onderwijs alle leerkrachten hun eigen stempel drukken op de lessen die zij geven, blijkt uit dit artikel. Twee lesgevers Nederlands aan anderstaligen (binnen de volwasseneneducatie) bouwden een taalles op aan de hand van dezelfde taaltaak. Naast overeenkomsten vielen er tussen de twee lessen ook behoorlijk wat verschillen op te tekenen. In dit artikel worden beide lessen (en docenten) als uitgangspunt genomen voor een boeiend relaas over de praktijk van taakgericht onderwijs. Daarbij doorlopen de auteurs de verschillende fasen van een taakgerichte les, vanaf de 'instap' tot de procesgerichte evaluatie, en spitsen ze hun aandacht toe op de inbreng van de docent die nodig is om een taakgerichte les niet alleen op papier, maar ook in de praktijk te doen werken.)
• Nora Bogaert & Goedele Duran.
  Een grote doos? De rol van explicitering in taakgericht onderwijs. Blz. 325-334.
  (In het traditioneel taalonderwijs worden grammaticaregels en strategieën vaak eerst afzonderlijk uitgelegd en ingeoefend, om pas daarna geïntegreerd te worden in communicatieve opdrachten. In taakgericht onderwijs wordt veelal de omgekeerde weg bewandeld: uit hun pogingen om taal te begrijpen en te produceren in communicatieve situaties, leiden taalleerders gaandeweg regels en strategieën af, en het is door verder taalgebruik dat deze regels en strategieën verfijnd worden. Is er binnen taakgericht onderwijs dan geen plaats voor expliciete uitleg van regels en strategieën? Toch wel. Nora Bogaert en Goedele Duran, beiden verbonden aan het Steunpunt NT2 (Leuven, België) tonen wat het doel van explicitering kan zijn, en hoe en wanneer die explicitering taalverwerving kan ondersteunen. Zij doen dit vanuit hun ervaring met een specifieke doelgroep (anderstalige nieuwkomers), maar hun inzichten zijn ook bruikbaar voor taalleerders van andere leeftijden en niveaus.)
• Magda Vanmontfort.
  Taakgericht werken voor zwakkere leerders: verloren moeite? Blz. 334-342.
  (Er wordt wel eens beweerd dat taaldidactieken die een sterk accent leggen op de actieve leerder en het zelfontdekkend leren, vooral renderen voor de betere leerlingen. De zwakkere leerling zou in de kou blijven staan en de extra zorg en structurering die hij nodig heeft, ontberen. Binnen taakgericht onderwijs hoeft dat echter geenszins zo te zijn. Integendeel: volgens Magda Van Montfort biedt juist een taakgerichte aanpak optimale kansen om ook de zogenaamd 'zwakke leerders' in hun taalverwerving te stimuleren, en hun motivatie en competentiegevoel tijdens taal- en andere lessen hoog te houden. Van Montfort bouwt haar artikel op vanuit een concrete (taakgerichte) les die werd opgenomen op video. In haar sterk psychologisch onderbouwd verhaal gaat de auteur vooral in op de ondersteuning die docenten op verschillende niveaus kunnen bieden naar hun zwakste leerders toe wanneer die laatste zich wagen aan moeilijke taken.)
• Marijke Huizinga.
  Taakgericht onderwijs in 0031. Blz. 343-352.
  (In dit artikel wordt de taakgerichtheid van de leergang 0031 onder de loep genomen.)
• Jan Peter Houtman & Geert van de Ven.
  Haal Sneeuwwitje uit onderwijsland! Taakgerichtheid: een sprookje of praktijk? Blz. 353-362.
  (Veel pogingen tot onderwijsvernieuwing lijken op het welbekende sprookje van Sneeuwwitje: zij sterven in schoonheid. Hoe te voorkomen dat hetzelfde met taakgericht onderwijs gebeurt? Jan Peter Houtman en Geert van de Ven onderzoeken op welke manier deze onderwijsvorm bij implementatie de meeste kans op succes heeft. Daarbij verrijken zij het Nederlands met twee nieuwe betekenissen van een sneeuwwitje: 'sneeuwwitje (o;-s)' 1 perfect onderwijsconcept dat niet gevoed wordt door de praktijk en daardoor niet tot ontwikkeling komt; 2 docent die beweert altijd al naar dit perfecte concept gehandeld te hebben.)
• Koen Jaspaert & Barbara Linsen.
  Succes verzekerd? Effecten van invoering van taakgericht onderwijs. Blz. 362-373.
  (Ingegaan wordt op de effecten van de invoering van taakgericht onderwijs, zowel op het niveau van de leraar als dat van de leerling. De auteurs maken hierbij gebruik van de resultaten van een onderzoek naar de effecten van taakgericht werken op verschillende OVB-scholen in Vlaanderen, waarbij vooral ingegaan wordt op de implementatie van de taakgerichte aanpak. Leerlingresultaten worden hier niet gebruikt om algemene uitspraken te doen over het nut van taakgericht onderwijs, maar om na te gaan welke aspecten van taakgericht onderwijs bij de implementatie veel aandacht verdienen.)
• Forumdiscussie.
  Uitgesproken taakgericht. Forumdiscussie met Cor Aarnoutse, Peter Bimmel en Koen Jaspaert. Blz. 378-385.
  (Discussie met drie onderwijsvernieuwingsexperts over de kansen voor taakgericht onderwijs.)
• Kris van den Branden, Jan Peter Houtman, Folkert Kuiken, Elsbeth van der Laan & Geert van de Ven.
  In de lijn van de leerling. Blz. 386-387.
  (Afsluitende beschouwing bij het themanummer over taakgericht taalonderwijs.)
• Besprekingen:
  • <Door: Herman Giesbers:> VON-Werkgroep NT2. Taakgericht taalonderwijs: een onmogelijke taak? Antwerpen/Deurne, Wolters Plantyn, 1996.
• Leesvoer, blz. 388-389.
  • M. Hajer, Leren in een tweede taal. Interactie in vakonderwijs aan een meertalige mavo-klas. Groningen, Wolters-Noordhoff, 1996.
  • M. Huizinga & A. van Kalsbeek, Kijk op de klas. Verslag van beschrijvend onderzoek van het onderwijs Nederlands als Tweede Taal in zes klassen volwassen anderstaligen. Amsterdam, VU-uitgeverij, 1996.
  • A. Bensmann & A. Kleinheerenbrink, De roos van open leren. Een handreiking bij het invoeren van open leren in een BVE-instelling. Rotterdam, Educatief Centrum Rijnmond, 1997.
  • H. Knijpstra, B. Pompert & T. Schiferli, Met jou kan ik lezen en schrijven. Een ontwikkelingsgerichte didactiek voor het leren lezen en schrijven in groep 3 en 4. Assen, Van Gorcum, 1997.

Jaargang 29, nummer 5, oktober 1997

• Herman Giesbers.
  Redactioneel: Leraar moet je willen blijven worden. Blz. 217-218.
  (Commentaar op de plannen van een Stuurgroep Beroepskwaliteit Leraarschap voor het invoeren van zogenoemde Registerleraren.)
• Lucie Visch.
  Toen ik buiten aan het spelen was zag ik rode roosjes. Gedichten schrijven op de basisschool. Blz. 219-225.
  (In Amsterdam voeren consulenten literaire vorming gedichtenprojecten uit op de basisschool. Lucie Visch beschrijft hoe zij en haar collega's met kinderen uit groep 4 tot 7 gedichten schrijven en bekijken, en waarom zij dat op die manier doen.)
• Tanja Janssen.
  Zijn er nog problemen? Docentvragen in het literatuuronderwijs. Blz. 226-237.
  (Welke vragen stellen docenten en welke opdrachten geven ze hun leerlingen tijdens de literatuurles in het voortgezet onderwijs? In dit artikel staan 2 leraren Nederlands centraal, van wie de doelstellingen, tekstkeuze en didactische aanpak van elkaar verschillen. Janssen heeft onderzocht welke verwerkingsprocessen bij de leerlingen geactiveerd worden en welke onderbelicht blijven. Ze beschrijft de resultaten en geeft suggesties voor de praktijk van het literatuuronderwijs.)
• Jan Erik Grezel.
  Nederlands leren op z'n Delfts. Blz. 238-248.
  ('Nederlands voor Buitenlanders' oftewel de 'Delftse Methode' leidt 15 jaar na verschijnen nog steeds tot verhitte debatten in kringen van het NT2-onderwijs. Anderzijds wordt de 'Delftse Methode' veel gebruikt en worden de uitgangspunten ervan nu ook toegepast in recent verschenen nieuwe leergangen. Jan Erik Grezel zet uitgangspunten, werkwijzen, nieuwe ontwikkelingen en ervaringen rond de 'Delftse Methode' nog eens op een rijtje.)
• Aartje van Dijk.
  Forum: Moest dit nu zo? Blz. 267-268.
  (De auteur geeft haar weerwoord op de kritiek die Herman Giesbers en Mieke van der Loop in Forum van Moer 1997/5 formuleerden op een in 1998 te verschijnen leerplan alfabetisering voor de eerste opvang in het voortgezet onderwijs.)
• Jan Sturm.
  VON-info: Over onderwijsbaronnen en zelfbenoemde zaakwaarnemers. Blz. 277-280.
  (Evenals in het Redactioneel wordt in de VON-info ingegaan op de plannen voor een beroepsstandaard voor leraren. Sturm gaat m.n. ook in op de merkwaardige en ondoorzichtige wijzen waarop de commissies over dit onderwerp tot stand zijn gekomen.)
• Besprekingen:
  • <Door: Charles Kalkhoven:> Joss Broere, e.a. Meer dan taal alleen. Totaalleerplan neveninstromers basisonderwijs. 's Hertogenbosch, KPC, 1996.
  • <Door: Henk Lammers:> M. Couzijn. Observation of writing and reading activities. Effects on learning and transfer. Dordrecht, Dorfix, 1995 (diss. UvA).
  • <Door: Mari-Janne Padmos:> H. Lindijer, N. Brandenbarg & N. Groenteman. Hokus Sprokus. Dramatische werkvormen in de meertalige kleuterklas. Amsterdam, SKVA/Kunstweb, 1996. (Boek en cassette).
• Leesvoer, blz. 271-274.
  • J. de Vries & F. de Tollenaere, Etymologisch woordenboek. Utrecht, Het Spectrum, 1997.
  • P. Dekkers, Onderwijs in taalbeschouwing. Nadenken over taal en taalgedrag. Tilburg, Zwijsen, 1997.
  • T. de Vries & H.J. Slieker, Schrijftaal. Leer-/werkboek voor het volledige praktijkdiploma Nederlandse bedrijfscorrespondentie. Zutphen, Thieme, 1997.
  • P. de Kleijn, Het stoplicht. Verhalenbundel voor buitenlanders. Groningen, Wolters-Noordhoff, 1996.
  • J. Heerze & C. Gerritsma, Eerste druk '96. Literair Jaarboek van Nederlands proza. Baarn, Van Walraven, 1997.
  • A. Peypers & K. van Dorp, Lees het nog eens. Handboek voor het schrijven van gedichten. Lelystad, Stichting IVIO, 1996.
  • R. Reinsma & W. Hus, Prisma van de voorzetsels. Utrecht, Het Spectrum, 1997.
  • Nieuwe media in het talenonderwijs. Themanummer van Levende Talen, 520, mei 1997.

Jaargang 29, nummer 4, juli 1997

• Geert van de Ven.
  Redactioneel: Zelfstandigheid. Welke rol kiest het model? Blz. 153-154.
  (Over zelfstandig werken en leren door de leerder wordt de laatste tijd veel gediscussieerd. Geert van de Ven bespreekt de consequenties hiervan voor de rol van de docent, bijvoorbeeld in hoeverre deze vrij moet omgaan met een methode.)
• Andre Hoekstra & Tom Oud.
  Luisteren is goud. Spreek- en luisteronderwijs in de bovenbouw HAVO/VWO. Blz. 154-164.
  (Er is momenteel nog geen methode die goed voorbereidt op de afsluiting van het spreek- en luisteronderwijs in de Tweede Fase, vinden Andre Hoekstra en Tom Oud. Zij hebben zelf geprobeerd dit hiaat op te vullen en maakten voor de OSG Winkler Prins in Veendam een serie spreek- en luistervaardigheidslessen voor de bovenbouw van HAVO en VWO. Dit lesprogramma wordt intussen ook al op enkele andere scholen uitgevoerd. De SLO heeft er in 1995 een case-study aan gewijd. Op de HSN-conferentie in 1996 in Antwerpen zijn Hoekstra en Oud op verschillende punten van het spreek- en luisteronderwijs ingegaan en hebben ze stilgestaan bij het geintegreerd vaardigheidsonderwijs waarbinnen presenteren en discussieren een belangrijke rol spelen.
  In dit artikel beschrijven ze hoe op hun school een koppeling gemaakt wordt tussen spreekbeurt of presentatie en discussie. Ze gaan daarbij ook in op een aantal achtergronden, waaronder de plaats van taalmiddelen in het discussieonderwijs, onder verwijzing naar artikelen van Van Gelderen en Miedema & Meestringa in vorige afleveringen van Moer (1996-4, 1996-5). Tot slot bespreken ze in het kort hoe onderdelen van het spreek- en luisteronderwijs in andere vakken ingezet worden.)
• Carry van de Guchte & Jeanne Kurvers.
  Analfabete zij-instromers in het onderwijs: feit en fictie. Blz. 165-175.
  (Over analfabete leerlingen hoor je vaak zeggen: 'Ze kunnen niet goed waarnemen', 'Het zijn net kleuters', 'Ze zijn achter in motorische ontwikkeling', 'Ze moeten heel anders leren lezen dan jonge kinderen, enzovoorts. In dit artikel reageren Carry van de Guchte en Jeanne Kurvers op opvattingen over analfabeten die ze in het onderwijsveld vaak tegenkomen. Ook gaan ze in op artikelen over analfabeten die eerder in Moer verschenen zijn. Verder wordt een aantal handreikingen voor de praktijk gegeven, in de vorm van suggesties voor de didactiek van het leesonderwijs en een korte typering van de methode 'Lezen doe je overal', die voor deze doelgroep is ontwikkeld.)
• Paul Hermsen, Els Vos & Udo Holtappels.
  Het toverwoord in NT2 is flexibiliteit. Anders leren moet! Blz. 176-186.
  (Op steeds meer instellingen voor onderwijs in het Nederlands als tweede taal worden Open Leercentra als aanvulling op het bestaande curriculum ingezet. De auteurs vertellen hoe zij op het Regionaal Educatief Centrum Eindhoven met het Open Leercentrum zelfstandig leren en flexibel leren proberen te verwezenlijken en hoe de methode 'Nieuwe Buren' hierbij ingezet wordt.)
• Maeike Bosma & Carien Bakker.
  Literatuurmuur: Wie weg is, is weg. Lesmateriaal bij verhalen van Kader Abdolah. Blz. 192-199.
  (Deze literatuurmuur bestaat uit een beschrijving van vier lesactiviteiten. Verder is beknopte achtergrondinformatie toegevoegd over Kader Abdolah, de islam en Iran (het land waaruit Abdolah in 1988 naar Nederland vluchtte). Ten slotte zijn ook voorbeelden van leerlingenbladen opgenomen.)
• Herman Giesbers & Mieke van der Loop.
  Forum: Een leerplan alfabetisering. Moet dat nou zo? Blz. 204-206.
  (De auteurs geven Nederlands als tweede taal aan alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMA's) in de leeftijd van vijftien tot zeventien jaar. Zij reageren vanuit hun praktijkervaringen op Aartje van Dijk, die in Moer 1997-2 berichtte over een leerplan alfabetisering voor het voortgezet onderwijs, dat in het voorjaar 1998 moet verschijnen.)
• Besprekingen:
  • <Door: Inge van Balen, Antoinette Sikkens & Geert van de Ven:> E. Radstake. Spelend leren leren. Een onderzoeksverslag en cursusprogramma met betrekking tot cognitieve en creatieve vaardigheden. SVE, Amersfoort, 1996. (Bestaande uit onderzoeksverslag, docentenboek en cursistendeel.)
  • <Door: Elsbeth van der Laan & Martine Jetten:> Een wereld te winnen. Verslag van het symposium 'Taalbeleid en taalgericht vakonderwijs in het voortgezet onderwijs' op 24 januari 1997.
  • <Door de VON:> VON-info: Het goede en het kwade nieuws.
• Leesvoer, blz. 207-211.
  • J. van der Toorn-Schutte, Hoe maakt u het? Baarn, Auctor, 1997.
  • A. Freije & N. Christophe (red.), Er staat wat er staat. Amsterdam/ Utrecht, Stichting Lift, 1996.
  • L. Visch, In een plas zag ik de lucht. Gedachten en gedichten van kinderen. Amsterdam, SKVA/Taaldrukwerkplaats, 1996.
  • F. Maes, N. Ummelen & H. Hoeken, Instructieve teksten. Analyse, ontwerp en evaluatie. Bussum, Coutinho, 1996.
  • S. Verrept & L. Woestenburg, Bouwstenen voor communicatie. Een taalhouvast. Leuven/ Amersfoort, Acco, 1996.
  • E. Elffers, J. van der Horst & W. Klooster (red.), Grammaticaal spektakel. Artikelen aangeboden aan Ina Schermer-Vermeer. Am- sterdam, UvA/Vakgroep Nederlandse Taalkunde, 1997.
  • P. Voorsmit e.a. (red.), Handboek Literatuuronderwijs. Bulkboek, Amsterdam, 1997.
  • H. Straver (red.), Luisterrijke leescultuur. Bijdragen over leesbevording voor Molukkers. Landelijk Steunpunt Educatie Molukkers, Utrecht, 1996.
  • M. Haisma & B. Tahitu, Nederlands voor Molukse volwassenen. Praktijksuggesties voor docenten. Landelijk Steunpunt Educatie Molukkers, Utrecht, 1996.

Vanaf juli 1997 verschijnt Moer in het tijdschriftenoverzicht van Neder-L

Moer is een uitgave van de Vereniging voor Onderwijs in het Nederlands (VON) en verschijnt zes keer per jaar. Moer en de VON richten zich op de vernieuwing van het onderwijs in het Nederlands op alle niveaus, van basisonderwijs tot volwasseneneducatie. De redactie wil graag bijdragen die interessant zijn voor leraren. De praktische bruikbaarheid is een belangrijk criterium. Dat betekent niet dat elke bijdrage een complete lessenreeks en/of uitgewerkte lessugesties bevat. Het gaat meer om de ideeen erachter, om een nieuwe invalshoek, om verslagen van meer of minder geslaagde experimenten in het onderwijs. De redactie wil ook graag bijdragen waarin een visie op vernieuwing van of ontwikkeling in het onderwijs in het Nederlands (als moedertaal en als tweede taal) wordt gepresenteerd.

Reacties en vragen, vooral ook van mensen uit de praktijk, zijn van harte welkom.

Met vriendelijke groet,
Herman Giesbers
Bedrijfscommunicatie Letteren
Postbus 9103
6500 HD Nijmegen
024: 361 20 45 (dinsdag en donderdag)
e-post: H.Giesbers@let.kun.nl