Neder-L

TEKST[BLAD]
ISSN 1382-5216

Edwin Lucas
<edwin.lucas@wxs.nl>

Jaargang 9, nummer 3, september 2003

De boodschap

Marcel Uljee & Edwin Lucas.
Het geheim van de smid. Frank van der Lecq: 'Het gaat uitsluitend om het effect'.

De zaak

Tekstnet.
[Tekst]zaken
Leuntje Aarnoutse.
Een welgelukzalig nieuw jaar. Eindejaarswensen in het zakelijk verkeer.
Jeanine Mies.
Kun je hier iets over schrijven? De juiste briefing voor een tekst.

Op school

Felix van de Laar.
Iedere generatie heeft haar eigen voorkeursmedia. José van Dijck: 'In de multimediale wereld wisselen de accenten tussen tekst, beeld en geluid'.
Wilfried Dabekausen.
Over communicatie, biotopen en het gesproken woord. De inaugurele rede van prof. dr. Cees van Woerkum.
Ingrid Stassen.
Werken in een on line schrijfcentrum, hoe werkt dat?
Leo Lentz & Sanne Elling.
Scenario's en de evaluatie van (gemeentelijke) websites.

Het pak

Margot van Mulken.
Terug naar Barthes. Het interpreteren van retoriek in beeld.
Abied Alsulaiman & Felix van de Laar.
Hoe spreekt men in het openbaar met een dictator? Tony Benn wil Saddam niet boos maken.

Rubrieken

Fons Maes.
Column: Met Jan Multimodaal?
Margreet Onrust.
Stijl: Het accentteken voorbij.
Wim Blokzijl & Bas Andeweg.
WWW: Het web van de tekstschrijver. Een klassieke analyse van homepages.
Boekbesprekingen:
- <Door: Rien Elling:> Theo Janssen (red.) (2002). Taal in gebruik. Een inleiding in de taalwetenschap.
- <Door: Herman Giesbers:> Lisette van Gemert-Pijnen (2003). Het totstandkomen en functioneren van infectiepreventieprotocollen. Een onderzoek naar communicatie gestuurd door wet- en regelgeving.
Hans Hoeken.
Signalementen: Websites en marketingcommunicatie
Geert Jacobs & Luuk Van Waes (red.)
Signalementen: En verder ook nog...
Agenda: Ophanden.

Jaargang 9, nummer 2, juni 2003

De boodschap

Marcel Uljee & Edwin Lucas.
Het geheim van de smid. Robin Kemme: 'Ik streef naar teksten die voor zichzelf spreken'
Alaude Jaasma.
Het karakter, het gezicht en de taal van Ahrend. Hoe communiceert het merk?
Peter Bardoel.
Een internationale competitie voor technische publicaties.

De zaak

Peter Kortz, Ferdinand Pronk & Adrie Beyen.
[Tekst]zaken.
Christina Mercken.
Oeps, vergeten.' Naamsvermelding, een soms moeilijk afdwingbaar recht.
Rijk Willemse.
Het proces rond de tekst
Derk Eimers.
Taalprofessionals winnen bij netwerken.

Op school

Judith Mulder.
'Be wise - condomise?' AIDS-voorlichting in Zuid-Afrika stuit op diepgewortelde cultuurverschillen
Anneke Wurth, Jaap de Jong & Bas Andeweg.
Ik vlei veilig of ik vlei niet. Captatio benevolentiae in adviezen en speechpraktijk
Ferdinand Pronk.
Betteke Ruler accepteert hoogleraarschap: 'Communicatiemanagement is kwalitatief niet volwassen'
Ben Vroom.
Vrije surfsessies in een gebruikstest

Het pak

Gwennie Bosma & Ariane Volz.
Heldere taal op het juiste moment. Hoe de kinderbijslag nog dichter bij de mensen kwam te staan.

Rubrieken

Peter Jan Schellens.
Column: Bespaarmedeenergie.nl
Ben Vroom.
Top 10: Ontoegankelijke webteksten
Susanne de Joode.
Boekbesprekingen: Frans J. Meijman en Frans Meulenberg (red.) (2002). Medische publiekscommunicatie. Een panorama.
Luuk Van Waes, Isabelle De Ridder & Ivy Ackerman (red.).

Signalementen: Digitaal leren

Geert Jacobs & Luuk Van Waes (red.).
Signalementen: En verder ook nog...
Agenda: Ophanden

Jaargang 6, nummer 3, september 2000

Redactioneel.
'Geld en financiële communicatie' - daarover gaan verschillende artikelen in dit nummer. Verder onder meer een onderzoek naar de beroepsuitoefening van tekstschrijvers, twee bijdragen over de combinatie tekst en beeld, boekbesprekingen en signalementen. Blz. 1.
Bas Andeweg & Marie Thérèse Andeweg - van Battum.
Kopen op basis van een brochure. Riant wonen in een artistieke omgeving? Blz. 2-9.
(De enige leidraad die aspirant-kopers van een nieuwbouwwoning hebben, is de verkoopbrochure. Die brochure moet de lezer bovendien overhalen tot de koopbeslissing. Op basis van een corpus glossy verkoopbrochures gaan de auteurs na hoe lezers ge- of verleid worden tot de handtekening onder het koopcontract.)
Carel Jansen.
Van klinkende munten en getapte flappen. Verborgen voorkeuren in een nieuw muntsysteem. Blz. 10-14.
(Onze kwartjes, knaken, geeltjes en vuurtorens raken we kwijt in het nieuwe euromuntensysteem. Daarentegen krijgen we munten van 20 eurocent en 2 euro, en biljetten van 20 en 200 euro in de portemonnee. Waarom is juist voor die waarden gekozen? Een beschouwing over rekenvoorkeuren die schuil gaan achter de gekozen systematiek - voorkeuren die ook in allerlei vormen van taalgebruik voorkomen.)
Jan Hendrik Wiggers.
Laat het prospectus schrijven over aan een professional. Blz. 15-17.
(Een onderneming die naar de beurs wil, moet een prospectus uitbrengen: een document waarin uitvoerig financiële en andere informatie wordt gegeven over het bedrijf. Bij de totstandkoming daarvan zijn vele adviseurs betrokken die tal van regels in acht moeten nemen. Zo is het prospectus verworden tot een aaneenrijging van juridische volzinnen. Kan het ook anders? Een pleidooi voor informatieve, prettig leesbare en op de doelgroep toegesneden prospectussen.)
Menno de Jong & Lianca Ruiter.
Goedkoop geld! Winst maken op uw lening! Advertentiestrategieën van kredietverlenende instellingen. Blz. 18-22.
(Advertenties over leningen zijn legio in televisiegidsen, kranten en tijdschriften. Welke terugkerende en opvallende strategieen bevatten deze advertenties? En welke haken en ogen kunnen daaraan zitten? Verslag van een corpusanalyse en lezersonderzoek.)
Ivo d'Haens & Michael Steehouder.
Aangifte op papier of op het scherm. (Blz.23-32)
(Ruim 1,2 miljoen Nederlanders deden dit jaar elektronisch aangifte voor de inkomstenbelasting. Hebben zij het makkelijker en leuker dan de 5 miljoen invullers van het papieren formulier? Een vergelijkend warenonderzoek.)
Leo Lentz, Arien Bosch, Ellen de Graaf en Lisette Thomassen.
Tekstschrijver als beroep. Een nieuwe peiling onder tekstschrijvers in Nederland. Blz. 33-38.
(Wat zijn dat voor mensen, tekstschrijvers? Hoe werken ze, waar werken ze, hoeveel werk hebben ze gemiddeld per week en hoe worden ze beloond voor hun inspanningen? Schrijven ze alleen teksten, of doen ze ook andere dingen, al dan niet op het gebied van communicatie? De laatste stand van zaken in dit vakgebied.)
Felix van de Laar.
Tien jaar TekstNet, testament van een scheidende voorzitter. Blz. 39-41.
(Over het primaat van kwaliteit over kwantiteit, en de beperkingen die daaruit voortvloeien. Er is nog werk genoeg aan de winkel van beroepsvereniging TekstNet.)
Dominique de Vet.
'Het mooiste is als tekst en tekening elkaar nodig hebben.' Blz. 42-49.
(Tekstmensen denken doorgaans vooral (of eerst) in tekst. Maar hoe zit dat bij cartoonisten? Hoe ligt bij hun de verhouding tussen tekst en tekening? Stefan Verwey (o.a. de Volkskrant), Tom Janssen (o.a. Trouw) en Jean-Marc van Tol (Fokke & Sukke) vertellen over schaven, prutsen en schrappen: 'Het streven is de overtreffende trap van leuk.')
Louise Cornelis.
Asterix, het talenwonder. Blz. 50-51.
(Een bron van inspiratie voor taalliefhebbers, vertalers en typografen, die Gallische krijger. Verslag van een lezing van prof. Van Sterkenburg, hoogleraar lexicologie aan de RUL.)
Vera Kerremans.
'Dat het is zoals het is, is omdat Renkema het zegt.' Wat is taalverzorging? Blz. 52-56.
(Verslag van de inaugurele rede van Jan Renkema, hoogleraar taalverzorging aan de KUB.)
Gregor Hakkenberg.
'...word jij onze duizendpoot?' Blz. 57-58.
(Ingezonden brief, reactie op het gelijknamige stuk van Margreet Onrust in het vorige Tekst[blad].)
Boekbesprekingen:
- <Door: Thea van der Geest, op blz. 57-58:> W. Hendrikx, Schrijven voor het beeldscherm. Internet, Intranet, Helpsystemen. Sdu/Standaard, 1999.
<Door: Patricia Haegeman, op blz. 59-60:> C. Nickerson, Playing the corporate language game: An investigation of the genres and discourse strategies in English used by Dutch writers working in multinational corporations. Amsterdam/Atlanta, Rodopi, 2000.

Signalementen:

<Door: Hans Hoeken, op blz. 61-63:> Reclame en cultuurverschillen.
<Door: Geert Jacobs, op blz. 64-65:> Tussen taal en beroep: twee nieuwe overzichten van bij ons.
<Door: Michael Steehouder, op blz. 65-66:> Information Design.
<Door: Luuk Van Waes, op blz. 66-68:> Financiële communicatie.
<Door: Luuk Van Waes & Geert Jacobs (red.), op blz. 68:> En verder ook nog...

Jaargang 6, nummer 2, juni 2000

Redactioneel. Een veelzijdig nummer met onder meer diverse bijdragen over 'stijl', een taalkundig trio, congresverslagen, analyses, onderzoek en vakliteratuur. Blz. 1.
Stefan Gevaerts.
Geen economische compensaties voor Wablieft. Eenvoudig schrijven is niet simpel. Blz. 2-8.
('Wablieft' is een Vlaamse wekelijkse krant in eenvoudig Nederlands. De krant brengt de actualiteit zonder moeilijke woorden, zonder bijzinnen, zonder beeldspraak. Waarom? Voor wie? En hoe?)
Margreet Onrust.
... word jij onze duizendpoot? Blz. 9-10.
(In de rubriek 'Stijl' dit keer een analyse van personeelsadvertenties. Een aantrekkelijke, wervende tekst is niet per definitie reclame-achtig of joviaal.)
Renate Spreij, Jacolien Huisman & Thea van der Geest.
De interpretatie van iconen in verschillende culturen. Blz. 11-16.
(Het gebruik van visuele symbolen - iconen - op een website kan gemakkelijk leiden tot misverstanden als er onvoldoende wordt nagedacht over de betekenis die men in verschillende culturen hecht aan symbolen en kleuren. De auteurs presenteren een aantal ontwerprichtlijnen voor bedrijven en organisaties die internationaal willen publiceren via het WWW.)
Thea van der Geest.
Makkelijk te gebruiken websites: een 'dreamteam' aan het woord. Blz. 17-18.
(Verslag van een seminar met Jakob Nielsen, Bruce Tognazzini, Donald Norman, Brenda Laurel, Ben Shneiderman over bruikbare websites en nieuwe web-interfaces.)
Liesbeth 't Hart.
Taalkunde is leuk en zeker als Arie Verhagen erover vertelt. Blz. 19-22.
(Een weergave van Arie Verhagens oratie bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit van Leiden op 24 maart 2000 onder de titel 'Achter het Nederlands. Over interacties tussen taal en achtergrondcognitie.')
Louise Cornelis.
Hier word(t) je niet gevraagd of je wel kunt ontleden. Blz. 23-25.
(Tot voor kort kregen treinreizigers regelmatig het verzoek 'Reizigers worden verzocht uit of over te stappen.' Fout. Veel mensen hebben moeite met dat soort zinnen waarin het meewerkend voorwerp vooraan in de zin staat. Louise Cornelis geeft een heldere uitleg van haar visie op dit probleem.)
Joost Schilperoord.
Taal in brokken. Over een zijpad in het schrijfprocesonderzoek. Blz. 26-33.
(Een overzichtsartikel over schrijfprocesonderzoek, waarbinnen Schilperoord de aandacht vooral richt op het formuleerproces. In zijn slotbeschouwing haalt hij een oude discussie op die eerder in Tekst[blad] werd gevoerd: moeten schrijfadviseurs 'nieuwe en creatieve manieren van zeggen' stimuleren, of juist de 'bekende prefab-weg' aanraden?)
Margot van Mulken.
Jaweh wordt Yahoo. Advertentiestrategie NCRV onder de loep. Blz. 34-38.
(Analyse van de paginagrote advertentie die de NCRV onlangs in de Nederlandse landelijke dagbladen publiceerde. De advertentie blinkt niet uit in helderheid en ondubbelzinnigheid, onder meer door de manier waarop met beeldspraak wordt omgegaan.)
Arjan van Hessen.
Spraakherkenning voor persoonlijk gebruik. Blz. 39-43.
(Wie last heeft van RSI heeft tegenwoordig een alternatief: spraakherkenningssoftware. Niet langer zijn muis en toetsenbord nodig om de computer te besturen of teksten te typen. Hoe werkt dat eigenlijk?)
Rob J.L. Visser.
Een slimme blunder. Blz. 44.
(Onhandige verkoopbrief strijkt tekstschrijver tegen de haren in.)
Felix van de Laar.
Hadden de wegblijvers ongelijk? Het Taaluniefeest in Gent. Blz. 45-50.
(Verslag van een tweedaags congres over 'Taalvariatie en taalbeleid', de Infobeurs Nederlandse Taal en een paneldiscussie met de titel 'In hoeverre bepaalt de drager de boodschap?' - dit alles naar aanleiding van het 20-jarige bestaan van de Nederlandse Taalunie.)
Judith Mulder.
STC: wereldwijde organisatie van technisch schrijvers. Blz. 51-52.
(Eerste aflevering in een serie waarin een internationale vakvereniging wordt voorgesteld die interessant kan zijn voor Tekst[blad]-lezers. Deze keer de Society for Technical Communication.)
Joyce Lamerichs.
Naar een discursieve benadering van Internet-gemeenschappen. Blz. 53-57.
(In de serie 'AIO-projecten' verhaalt Joyce Lamerichs van de Landbouwuniversiteit Wageningen over haar promotieproject waarin zij onderzoek doet naar de kenmerken en mogelijke succesfactoren van bijdragen aan online discussiegroepen.)
Boekbesprekingen:
- <Door: Leo Lentz, op blz. 58-61:>
  P. Schellens, R. Klaassen, S. de Vries (red.), Communicatiekundig Ontwerpen. Methoden - Perspectieven - Toepassingen.
  C. van Woerkum, P. van Meegeren (red.), Basisboek Communicatie en Verandering.
Signalementen:
- <Door: Hans Hoeken, op blz. 62-64:> Interculturele bedrijfs- en marketingcommunicatie.
- <Door: Geert Jacobs, op blz. 65-66:> Financiële communicatie en de rol van de ontvanger.
- <Door: Luuk Van Waes, op blz. 66-68:> Mens en computer.
- <Door: Luuk Van Waes & Geert Jacobs (red.), op blz. 69-71:> En verder ook nog...
Ophanden.
Agenda. Blz. 72.

Jaargang 6, nummer 1, maart 2000

Redactioneel.
Plannen. Blz. 1.
Jan van der Staak.
Chaos en rumoer rond Twentestad. Enige observaties van een tekstschrijver. Blz. 2-8.
(Hoe werken een gemeentebestuur en een actiegroep samen tegen Den Haag? Welke specifieke tekstproblemen doen zich voor bij het ontwikkelen van campagnemateriaal?)
Fons Maes.
In memoriam Rob Grootendorst. Blz. 8.
Maarten van der Tol.
Naar richtlijnen voor elektronische abstracts in een modulaire publicatieomgeving. Blz. 9-13.
(Eerste artikel in een serie over promotieprojecten. Van der Tol gaat na hoe abstracts van modulaire artikelen op systematische wijze kunnen worden opgesteld. Dergelijke samenvattingen kunnen een effectief oriëntatie-instrument zijn in hypertekstdocumenten.)
Leo Lentz.
Visible Language. Blz. 14-15.
(Eerste aflevering van een serie over interessante collega-vakbladen.)
Louise Cornelis.
Presenteren in wetenschap en bedrijfsleven. Blz. 16-18.
(Het verschil in publieksgerichtheid van presentaties tussen wetenschap en bedrijfsleven is groot. Toenadering is gewenst.)
Bas Andeweg.
Werken met presentatieprogramma's: tovenaar of tovenaarsleerling? Blz. 19-24.
(Een beetje een professionele spreker gebruikt PowerPoint of Presentations bij voordrachten. Maar dan wel graag goed. Kunnen de ingebouwde wizards daarbij helpen?)
Hans Hoeken.
Tekstkenmerken en overtuigingskracht. Het belang van meta-analyses. Blz. 25-27.
(Tekstontwerpers moeten vaak keuzes maken zonder dat ze precies weten wat de gevolgen van die keuzes zijn. Met behulp van meta-analyses kunnen op onderzoek gebaseerde tekstontwerpadviezen worden afgeleid.)
Karen van Oyen & Caroline Wehrmann.
Adviezen voor het schrijven van ondernemingsplannen. Blz. 28-32.
(De samenvatting lijkt een belangrijk onderdeel van een ondernemingsplan. En wie zelfverzekerd en overtuigend wil overkomen, hanteert daarbij een wervende stijl.)
Guido van Breda & Simon de Jong.
Herschikking communicatiemarkt noodzakelijk. Blz. 33-38.
(De rubriek vormgeving staat in het teken van 'Dutch Design'. Het traditionele - kunstzinnige - ontwerpbureau zal een brede, meer strategische aanpak moeten gaan kiezen.)
Jan Gutteling & Margot Kuttschreuter.
Communicatie over millenniumbug: succes of sof? Blz. 39-41.
(Het Millennium Platform coördineerde de risicocommunicatie op adequate wijze. Maar deze communicatievorm zal niet voor alle technologiegerelateerde risico's geschikt zijn.)
Nadja Vromen & Marleen Overduin.
Handleiding: de Titanic onder de gebruikersondersteuning? Blz. 42-46.
(Is de softwarehandleiding papierverspilling of toch een bruikbaar naslagwerk?)
Koen Jaspaert.
De Nederlandse Taalunie wordt 20. Blz. 46-48.
(Wat doet de Nederlandse Taalunie nou eigenlijk precies? Om een en ander onder de aandacht te brengen organiseert ze een grote taalinfobeurs in Gent (B.))
Boekbesprekingen:
- <Door: Marijke de Roeck, op blz. 49-51:> Rob Neutelings & Daniel Janssen. Beleidstekstwijzer. Den Haag, Sdu Uitgevers, 1999.
Signalementen:
- <Door: Hans Hoeken, op blz. 52-54:> 'Wat ging er door u heen?' De rol van ervaringsverwerken bij reclame.
- <Door: Geert Jacobs, op blz. 55-56:> Storend of agressief: over conflicterende doelen in burgerbrieven en beleidsnota's.
- <Door: Michael Steehouder, op blz. 56-58:> Dwalen in hyperspace.
- <Door: Luuk Van Waes, op blz. 58-59:> Structuur: mag het ook wat meer zijn?
Ophanden.
Agenda.
Trefwoordenregister Tekst[blad]. Jaargangen 1995-1999. Blz. 61-71.
Auteursregister Tekst[blad]. Jaargangen 1995-1999. Blz. 72-77.
Register van besproken vakliteratuur in Tekst[blad]. Jaargangen 1995-1999. Blz. 78-88.

Jaargang 5, nummer 4, december 1999

Monic Lansu.
Mensen zijn meestal mannen. Het vermijden van discriminerende vanzelfsprekendheden in de taal. Blz. 2-7.
(Interview met taalwetenschapper Agnes Verbiest, over het belang van bewustwording en de camouflagekleuren van 'gender'.)
Rob Heukels.
Teksten schrijven voor radio. De zinnen prikkelen van de luisteraar. Blz. 8-13.
(Over luisteren, stileren, emotie overdragen, geluiden en verbeelding.)
Margreet Onrust. Overtuigen voor het goede doel. Blz. 14-16.
(Een analyse van de vaste schema's die schrijvers voor charitatieve fondsen hanteren.)
Ben Vroom & Judith Mulder.
"Een formulier is niet alleen dat papiertje of stukje elektronica..." Formulierenspecialisten praten over hun vak. Blz. 17-21.
(Formulierenmakers moeten opboksen tegen onzichtbare beslissers, huiver voor vernieuwingen en starre bedrijfsstructuren. Verslag van een inspirerend ronde-tafelgesprek.)
Nancy Brugman.
De 2de International Workshop Technical Communication. Blz. 22-25
(Over de voor- en nadelen van het gebruik van heuristieken bij het ontwerpen en evalueren van websites.)
Felix van de Laar. De nacht der hoge piefen. Blz. 26-28.
(Gedachten over de millenniumwisseling.)
Ruth Houdijk. Over de diachronie in appeltaartrecepten. Blz. 29-33.
(Appeltaartrecepten worden steeds langer. Een vergelijking tussen hedendaagse en 16de-eeuwse recepten.)
Luc Bouquet & Wil Notten. Information Mapping revisited. Blz. 34-39.
(De aloude IMAP-methode blijkt uitermate geschikt voor het structureren van online informatie.)
Ted Sanders.
Twee nieuwe hoogleraren in de sector taalgebruik en communicatie. Blz. 40-42.
(Een bespreking van de oraties van twee nieuwe hoogleraren communicatiekunde: Gisela Redeker (RUG) en Carel Jansen (KUN).)
Felix van de Laar.
Hoe Vlaams is de spraakmakende gemeente van het Nederlands? Van Dale 13: gelukkig weer niet perfect. Blz. 43-49.
(Hoe staat de Vlaamse woordenschat tegenover de Noord-Nederlandse in de nieuwste Van Dale?)
Rob J.L. Visser.
Photoreading, een nieuwe leestechniek. Blz. 50-53.
(Ervaringen met de cursus Photoreading.)
Wilco Kalbfleisch.
Van Tekstschrijven naar Communicatie. Blz. 54-57.
(Over opleidingen aan de Hogeschool Holland.)
Annemiek Verhoef & Felix van de Laar.
Ondernemer... of fictieve loonslaaf? Blz. 58-64.
(In de jungle van de sociale zekerheid worden zelfstandige tekstschrijvers gemakkelijk voor werknemers aangezien.)
Nicole Ummelen.
Het einde van... de Taalbeheersing? Blz. 65-68.
(Vooruitblik op het VIOT-congres 1999, te houden op 20, 21 en 22 december 1999 aan de TU Delft.)
Boekbesprekingen:
- <Door: Michaël Steehouder, op blz. 69-70:> Monique de Koning. Eureka! Handleiding voor het samenstellen van registers. Samsom, Alphen aan den Rijn/Diegem, 1999.
- <Door: Karel van der Waarde, op blz. 71-73:> Adinda Freudenthal. The design of home appliances for young and old consumers. Delft University of Technology, Subfaculty of Industrial Design Engineering, 1999.
Signalementen:
- <Door: Hans Hoeken, op blz. 74-76:> Dual coding theory: illustraties, concreet taalgebruik en tekstbegrip.
- <Door: Geert Jacobs, op blz. 76-78:> Schrijven voor bedrijven: taalkundig onderzoek over nieuwe media en interculturele verschillen.
- <Door: Luuk Van Waes, op blz. 78-80:> Training in technische communicatie: afstandsonderwijs en nieuwe evaluatietechnieken.
- <Door: Luuk Van Waes & Geert Jacobs, red., op blz. 80-83:> En verder ook nog...

[Tijdschriftenoverzicht]